Η παράνομη διακίνηση πετρελαίου από τη Ρωσία και το Ιράν αποτέλεσε τα τελευταία χρόνια μια εξαιρετικά κερδοφόρα δραστηριότητα, παρά τις κυρώσεις των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με ημερήσιες συναλλαγές που έφταναν το 1 δισ. δολάρια, το δίκτυο αυτό συνέχισε να λειτουργεί σχεδόν ανεμπόδιστα. Ωστόσο, στις αρχές του 2026 εμφανίζονται για πρώτη φορά σοβαρές ενδείξεις κόπωσης: Εκατομμύρια βαρέλια απούλητα συσσωρεύονται σε δεξαμενές και δεξαμενόπλοια.
Βασική αιτία δεν είναι μόνο η αυστηροποίηση των κυρώσεων, αλλά κυρίως η διαθεσιμότητα νόμιμων εναλλακτικών προμηθειών σε σχετικά χαμηλές τιμές. Οι αγοραστές, όπως η Ινδία και η Τουρκία, διαπιστώνουν ότι μπορούν πλέον να προμηθεύονται πετρέλαιο από τη Μ. Ανατολή, την Αφρική, τη Λατινική Αμερική και τις ΗΠΑ χωρίς μεγάλο οικονομικό κόστος. Έτσι, η συμμόρφωση με τους διεθνείς κανόνες γίνεται πιο ελκυστική.
Η στροφή αυτή έχει οδηγήσει σε σώρευση πλεονάζοντος πετρελαίου στη «σκιά» της αγοράς. Εκτιμάται ότι πάνω από 100 εκατ. βαρέλια ρωσικού και ιρανικού αργού βρίσκονται σήμερα σε αποθήκευση, κυρίως σε δεξαμενόπλοια που λειτουργούν ως πλωτές δεξαμενές. Η αξία αυτών των αποθεμάτων ξεπερνά τα 5 δισ. δολάρια, ακόμη και με τις σημαντικές εκπτώσεις που προσφέρονται στους αγοραστές.
Παράλληλα, η απομάκρυνση των αγοραστών από το παράνομο πετρέλαιο έχει περιορίσει την προσφορά στη νόμιμη αγορά, συμβάλλοντας στη σταθεροποίηση και στην άνοδο των τιμών. Μέσα σε δύο μήνες, το κόστος του βαρελιού αυξήθηκε κατά περίπου 10%, ενισχυόμενο και από τις γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή. Με τιμές κοντά στα 60 δολάρια, η διαφορά κόστους μεταξύ νόμιμου και παράνομου πετρελαίου έχει μειωθεί αισθητά.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η στάση της Ινδίας, η οποία υπήρξε από τους μεγαλύτερους αγοραστές πετρελαίου υπό κυρώσεις. Οι εισαγωγές ρωσικού αργού μειώθηκαν κατά περίπου 35% μέσα σε λίγους μήνες, ενώ αναμένεται περαιτέρω πτώση. Αν και η πλήρης διακοπή δεν θεωρείται πιθανή άμεσα, η τάση είναι σαφής: οι ινδικές εταιρείες βρίσκουν πιο εύκολα από το αναμενόμενο εναλλακτικές πηγές.
Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για τη Ρωσία και το Ιράν. Η συνεχής αποθήκευση έχει φυσικά όρια. Αν δεν βρεθούν νέοι αγοραστές, οι δύο χώρες θα αναγκαστούν να μειώσουν την παραγωγή ή να αναζητήσουν πολιτική συμφωνία για χαλάρωση των κυρώσεων. Καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίσει η Κίνα, η οποία ήδη απορροφά το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών και των δύο χωρών.
