Το συνοριακό πέρασμα της Ράφα είναι η μοναδική πύλη που συνδέει τη Λωρίδα της Γάζας με την Αίγυπτο. Είχε καταληφθεί από τον ισραηλινό στρατό τον Μάιο του 2024 και έκτοτε παρέμενε σχεδόν πλήρως κλειστό, με ελάχιστες εξαιρέσεις κατά τη διάρκεια προσωρινών εκεχειριών. Παρότι η κατάπαυση πυρός τον Οκτώβριο πρόβλεπε την επαναλειτουργία του, αυτή καθυστέρησε, καθώς το Ισραήλ τη συνέδεσε με την επιστροφή των τελευταίων ομήρων από τη Γάζα.
Το άνοιγμα του περάσματος συνοδεύεται από αυστηρούς περιορισμούς. Αρχικά, επιτρέπεται μόνο η διέλευση πεζών και όχι η μεταφορά ανθρωπιστικής ή εμπορικής βοήθειας. Ο αριθμός των ανθρώπων που μπορούν να περάσουν καθημερινά παραμένει μικρός, με εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για περίπου 50 εισερχόμενους από την Αίγυπτο την ημέρα, ενώ οι εξερχόμενοι αναμένεται να είναι περισσότεροι, αλλά επίσης υπό ποσοτικούς περιορισμούς.
Ποιος το ελέγχει; Η Αίγυπτος διατηρεί την εποπτεία στη δική της πλευρά, ενώ τα ονόματα όσων επιθυμούν να εισέλθουν στη Γάζα πρέπει να εγκρίνονται εκ των προτέρων τόσο από το Κάιρο όσο και από το Ισραήλ. Παρότι Ισραηλινοί αξιωματικοί δεν βρίσκονται επιτόπου στο πέρασμα, λειτουργούν σημεία ελέγχου σε άλλα σημεία της Γάζας. Παράλληλα, Ευρωπαίοι παρατηρητές και Παλαιστίνιοι αξιωματούχοι συμμετέχουν στη διαδικασία, ενώ η Παλαιστινιακή Αρχή εκδίδει τις απαραίτητες άδειες ταξιδιού.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το άνοιγμα για τους ασθενείς. Σύμφωνα με τις αρχές της Γάζας και τα Ηνωμένα Έθνη, περίπου 18.000 έως 20.000 άνθρωποι, ανάμεσά τους χιλιάδες παιδιά, χρειάζονται επείγουσα ιατρική περίθαλψη στο εξωτερικό. Η παρατεταμένη αναστολή της διέλευσης έχει επιδεινώσει σοβαρά την κατάσταση της υγείας τους, μετατρέποντας το πέρασμα σε ζήτημα ζωής και θανάτου.
Τέλος, ανθρωπιστικές οργανώσεις επισημαίνουν ότι η επαναλειτουργία παραμένει ελλιπής. Ζητούν την άμεση άρση όλων των περιορισμών και τη δυνατότητα εισόδου ανθρωπιστικής βοήθειας και βασικών αγαθών. Χωρίς την ελεύθερη ροή βοήθειας και την ουσιαστική χαλάρωση των ελέγχων, η επαναλειτουργία κινδυνεύει να παραμείνει περισσότερο συμβολική παρά ουσιαστική λύση.
