Mια εμπορική σύγκρουση με την κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει αποφευχθεί οριστικά και οι Βρυξέλλες οφείλουν να προετοιμαστούν. Αντίθετα με τη ρητορική της Ουάσιγκτον, η Ευρώπη διαθέτει εργαλεία για να απαντήσει αποτελεσματικά — αρκεί να τα χρησιμοποιήσει στοχευμένα.
Η διατλαντική οικονομική σχέση είναι από τις ισχυρότερες στον κόσμο, καλύπτοντας εμπόριο αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων. Μια γενικευμένη εμπορική σύγκρουση θα ζημίωνε και τις δύο πλευρές. Ωστόσο, η ΕΕ βρίσκεται σε μειονεκτική θέση σε έναν «πόλεμο δασμών», καθώς οι ευρωπαϊκές εξαγωγές εξαρτώνται περισσότερο από την αμερικανική αγορά απ’ ό,τι το αντίστροφο. Αυτό σημαίνει ότι μια πολιτική αμοιβαίων δασμών θα έπληττε δυσανάλογα την Ευρώπη.
Για τον λόγο αυτό, προτείνω μια διαφορετική στρατηγική: Αντί για δασμούς στις εισαγωγές, η ΕΕ θα μπορούσε να επιβάλει φόρους στις εξαγωγές της προς τις ΗΠΑ. Πολλά ευρωπαϊκά προϊόντα, αξίας περίπου 300 δισ. δολαρίων ετησίως, είναι δύσκολο να αντικατασταθούν από αμερικανικές επιχειρήσεις. Αντίθετα, μεγάλο μέρος των αμερικανικών εξαγωγών προς την Ευρώπη αφορά ενέργεια, η οποία μπορεί να αγοραστεί ευκολότερα από άλλες πηγές.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η στοχευμένη φορολόγηση προϊόντων. Ο φαρμακευτικός τομέας, όπου η ΕΕ έχει μεγάλο πλεόνασμα, αποτελεί ένα παράδειγμα. Ακόμη πιο κρίσιμη είναι η περίπτωση της ολλανδικής ASML, η οποία κατασκευάζει τα πιο προηγμένα μηχανήματα για την παραγωγή μικροτσίπ. Χωρίς αυτά, οι ΗΠΑ δεν μπορούν να στηρίξουν τις φιλοδοξίες τους στην τεχνητή νοημοσύνη, γεγονός που καθιστά την εταιρεία βασικό μοχλό πίεσης.
Παράλληλα, η Ευρώπη μπορεί να αξιοποιήσει το πλεόνασμα των ΗΠΑ στο εμπόριο υπηρεσιών. Αντί για γενικούς φόρους στις ψηφιακές υπηρεσίες, που έχουν αποδώσει ελάχιστα, εισηγούμαι τη φορολόγηση των δικαιωμάτων (royalties) για τεχνολογικές πατέντες. Οι πληρωμές αυτές, ύψους περίπου 100 δισ. ευρώ ετησίως, καταλήγουν κυρίως σε αμερικανικούς κολοσσούς μέσω θυγατρικών στην Ιρλανδία. Ο περιορισμός αυτού του «παραθύρου» θα έπληττε άμεσα τα κέρδη τους.
Το ισχυρότερο, όμως, χαρτί της Ευρώπης είναι χρηματοπιστωτικό. Οι ΗΠΑ εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από ξένους επενδυτές για τη χρηματοδότηση του τεράστιου δημόσιου χρέους τους. Οι Ευρωπαίοι κατέχουν περίπου 6 τρισ. δολάρια αμερικανικά ομόλογα και συναφείς τίτλους. Αν και μια μαζική πώλησή τους είναι απίθανη, η ΕΕ θα μπορούσε να αφαιρέσει από τα αμερικανικά ομόλογα το καθεστώς «μηδενικού κινδύνου» στους κανονισμούς της. Ακόμη και μια τέτοια ανακοίνωση θα αύξανε το κόστος δανεισμού των ΗΠΑ.
Μια έξυπνη, στοχευμένη στρατηγική της Ευρώπης μπορεί να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της ισχύ και να πλήξει την Ουάσιγκτον εκεί όπου πραγματικά πονά.
