Το ΝΑΤΟ χωρίς τις ΗΠΑ; Ο Τζέιμς Σταυρίδης, πρώην ανώτατος διοικητής της Συμμαχίας, εξετάζει με ρεαλισμό τις επιπτώσεις μιας τέτοιας εξέλιξης και καταλήγει ότι, παρά τις δυσκολίες, η Ευρώπη θα μπορούσε να σταθεί αμυντικά στα πόδια της.
Από την ίδρυσή του το 1949, το ΝΑΤΟ στηρίχθηκε στον αμερικανικό στρατιωτικό, οικονομικό και πολιτικό πυλώνα. Οι ΗΠΑ διαθέτουν μακράν τον μεγαλύτερο αμυντικό προϋπολογισμό, που αγγίζει τα 900 δισ. δολάρια, καθώς και την ισχυρότερη αμυντική βιομηχανία παγκοσμίως. Μια ενδεχόμενη αποχώρησή τους θα σήμαινε απώλεια τεχνολογικής υπεροχής, δορυφορικών δυνατοτήτων, προηγμένων μαχητικών και συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας.
Ωστόσο, η Ευρώπη δεν ξεκινά από το μηδέν. Οι ευρωπαϊκές χώρες δαπανούν συλλογικά περίπου 400 δισ. δολάρια ετησίως για την άμυνα, ποσό που υπερβαίνει κατά πολύ τις ρωσικές δαπάνες. Επιπλέον, μεγάλοι αμυντικοί όμιλοι, όπως η Airbus, η BAE, η Thales και η Rheinmetall, συνθέτουν μια ισχυρή βιομηχανική βάση, ικανή να καλύψει μεγάλο μέρος των αναγκών.
Η εμπειρία από τη στήριξη της Ουκρανίας έχει ήδη ενισχύσει την ευρωπαϊκή παραγωγή αρμάτων, πυροβολικού και πυρομαχικών. Παράλληλα, σε τομείς χαμηλότερης τεχνολογίας –όπως drones, ελαφρύς οπλισμός και συστήματα μικρής εμβέλειας– η Ευρώπη θα μπορούσε να αυτονομηθεί σχετικά γρήγορα. Για πιο σύνθετες τεχνολογίες, απαιτούνται μεν χρόνια επενδύσεων, αλλά δεν θεωρούνται ανέφικτες.
Στο επίπεδο του ανθρώπινου δυναμικού, πολλές ευρωπαϊκές χώρες διατηρούν ή επαναφέρουν τη στρατιωτική θητεία, ενισχύοντας τις εφεδρείες τους. Το μεγαλύτερο αγκάθι παραμένει η πυρηνική αποτροπή, καθώς μόνο η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτουν πυρηνικά όπλα. Ένα μετα-αμερικανικό ΝΑΤΟ θα έπρεπε είτε να ενισχύσει αυτές τις δυνατότητες είτε να αναζητήσει νέα σχήματα συνεργασίας.
Παρά τις προκλήσεις, ένα ΝΑΤΟ χωρίς τις ΗΠΑ θα μπορούσε να επικεντρωθεί περισσότερο στην περιφερειακή ασφάλεια, περιορίζοντας τις παγκόσμιες αποστολές. Η πιθανή ένταξη της Ουκρανίας θα ενίσχυε περαιτέρω τη συμμαχία, προσφέροντας έμπειρο στρατό και ισχυρό κίνητρο άμυνας.
Συμπέρασμα: Η αποχώρηση των ΗΠΑ θα αποδυνάμωνε το ΝΑΤΟ, αλλά δεν θα το καθιστούσε ανίσχυρο. Με πολιτική βούληση, επενδύσεις και συνεργασία, η Ευρώπη μπορεί να οικοδομήσει μια πιο αυτόνομη και συνεκτική αρχιτεκτονική ασφάλειας.
