Σε μια εποχή όπου η μακροζωία και η «υγεία του εγκεφάλου» βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, ο νευροεπιστήμονας του Χάρβαρντ Rudolph Tanzi προτείνει έξι απλές καθημερινές συνήθειες για να επιβραδύνουμε τη γήρανση και να διατηρήσουμε πνευματική διαύγεια. Ο Tanzi, γνωστός για την ανακάλυψη βασικών γονιδίων του Αλτσχάιμερ και τη μακρά πορεία του στην έρευνα των νευροεκφυλιστικών νοσημάτων, έχει αναπτύξει το πρόγραμμα SHIELD, ένα ακρωνύμιο που συνοψίζει έξι βασικούς πυλώνες εγκεφαλικής υγείας.
Πρώτος και θεμελιώδης πυλώνας είναι ο ύπνος.
Ο Tanzi τονίζει ότι ο ποιοτικός ύπνος 7–8 ωρών δεν είναι πολυτέλεια αλλά βιολογική ανάγκη, καθώς κατά τη διάρκειά του ο εγκέφαλος «καθαρίζει» από τοξίνες όπως το β-αμυλοειδές, που συνδέεται με το Αλτσχάιμερ. Ο ίδιος οργανώνει το πρόγραμμά του με βάση την ώρα αφύπνισης και αποφεύγει οθόνες την τελευταία ώρα πριν τον ύπνο, ενώ θεωρεί ακόμη και τους σύντομους υπνάκους ωφέλιμους.
Δεύτερος κρίσιμος παράγοντας είναι η διαχείριση του στρες.
Το χρόνιο άγχος, μέσω της κορτιζόλης, φθείρει τον εγκέφαλο και επιταχύνει τη γνωστική παρακμή. Ο Tanzi προκρίνει τον διαλογισμό και την «απενεργοποίηση» του εσωτερικού μονολόγου, υποστηρίζοντας ότι η συνεχής νοητική φλυαρία της σύγχρονης ζωής εξαντλεί τα γνωστικά αποθέματα.
Τρίτος πυλώνας είναι η κοινωνική αλληλεπίδραση.
Η μοναξιά έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο νευροεκφυλιστικών ασθενειών, ενώ η τακτική επαφή με φίλους λειτουργεί ως πνευματικό ερέθισμα. Ακόμη και η επικοινωνία μέσω τηλεφώνου ή μηνυμάτων, όταν γίνεται ουσιαστικά και χωρίς υπερβολή, μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα.
Η σωματική άσκηση αποτελεί τον τέταρτο άξονα.
Η τακτική κίνηση ενισχύει τη ροή αίματος στον εγκέφαλο, προάγει τη δημιουργία νέων νευρικών κυττάρων και συμβάλλει στη διάσπαση επιβλαβών πρωτεϊνών. Έρευνες δείχνουν ότι ακόμη και το περπάτημα μπορεί να καθυστερήσει την εμφάνιση της νόσου Αλτσχάιμερ.
Πέμπτος παράγοντας είναι η διαρκής μάθηση.
Η εκμάθηση νέων δεξιοτήτων δημιουργεί νέες συνάψεις και ενισχύει το «γνωστικό απόθεμα». Ο Tanzi προειδοποιεί ότι η επανάληψη των ίδιων συνηθειών με την ηλικία αποδυναμώνει τον εγκέφαλο, ενώ ο ίδιος διατηρεί τη νευρωνική του ευελιξία μέσω της μουσικής, της ανάγνωσης και της εξερεύνησης νέων θεμάτων.
Τέλος, η διατροφή συμπληρώνει το SHIELD.
Μια μεσογειακού τύπου δίαιτα, πλούσια σε φυτικές τροφές, υποστηρίζει το μικροβίωμα του εντέρου, το οποίο παίζει καθοριστικό ρόλο στη μείωση της φλεγμονής και των εγκεφαλικών πλακών. Για τον Tanzi, η υγιής γήρανση δεν είναι ζήτημα τύχης αλλά καθημερινών επιλογών, που σωρευτικά καθορίζουν το μέλλον του εγκεφάλου μας.
