Η αύξηση της δραστηριότητας σε μια βαθιά περιοχή του εγκεφάλου μπορεί να ενισχύσει την ανοσολογική απόκριση του οργανισμού στα εμβόλια — και, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα στο Nature Medicine, οι άνθρωποι μπορούν να εκπαιδευτούν ώστε να το πετυχαίνουν οι ίδιοι, αξιοποιώντας εγκεφαλικές απεικονίσεις και τη δύναμη της θετικής σκέψης. Τα ευρήματα ενδέχεται να ρίχνουν φως στον λεγόμενο μηχανισμό του placebo.
Οι ερευνητές εκπαίδευσαν 34 συμμετέχοντες χρησιμοποιώντας μια τεχνική γνωστή ως νευροανάδραση (neurofeedback). Όπως ακριβώς κάποιος μπορεί να μάθει να μειώνει τον καρδιακό του ρυθμό παρακολουθώντας σε πραγματικό χρόνο μια οθόνη καρδιογράφου, έτσι και οι συμμετέχοντες έμαθαν να ενεργοποιούν συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου τους ενώ βρίσκονταν σε μαγνητικό τομογράφο. «Ανοίγουμε ένα είδος παραθύρου σε ασυνείδητες νευρωνικές διεργασίες», εξηγεί ο Ν. Λουμπιανίκερ, συν-επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και νευροεπιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Yale.
Οι συμμετέχοντες ενθαρρύνθηκαν να δοκιμάσουν διαφορετικές νοητικές στρατηγικές, όπως να σκέφτονται μια θετική ανάμνηση ή να εστιάζουν στο σώμα τους. Μέσω ανατροφοδότησης σε πραγματικό χρόνο, έμαθαν να ενεργοποιούν τα κυκλώματα ανταμοιβής σε δύο βαθιές εγκεφαλικές δομές: Την κοιλιακή καλυπτρική περιοχή (ventral tegmental area – VTA) και τον επικλινή πυρήνα (nucleus accumbens).
Δύο άλλες ομάδες συμμετεχόντων εκπαιδεύτηκαν να ενεργοποιούν διαφορετικές εγκεφαλικές περιοχές ή δεν έλαβαν καμία εκπαίδευση. Στη συνέχεια, όλοι οι συμμετέχοντες εμβολιάστηκαν κατά της ηπατίτιδας Β. Οι ερευνητές αξιολόγησαν την ανοσολογική απόκριση μετρώντας τα επίπεδα αντισωμάτων στο αίμα δύο και τέσσερις εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό.
Όσοι εμφάνισαν υψηλότερα επίπεδα δραστηριότητας στην περιοχή VTA παρουσίασαν και υψηλότερα επίπεδα αντισωμάτων στο αίμα τους. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι ο οργανισμός ανέπτυξε ισχυρότερη ανοσολογική απόκριση όταν ενεργοποιήθηκαν τα κυκλώματα ανταμοιβής της συγκεκριμένης περιοχής.
Ωστόσο, δεν καταγράφηκαν σημαντικές διαφορές στα επίπεδα αντισωμάτων μεταξύ της ομάδας που έλαβε νευροανάδραση με έμφαση στις περιοχές ανταμοιβής και των ομάδων ελέγχου. Πιθανή αιτία είναι ότι ο επικλινής πυρήνας —η δεύτερη περιοχή ανταμοιβής που κάποιοι συμμετέχοντες έμαθαν να ενεργοποιούν— δεν φαίνεται να έχει την ίδια σύνδεση με την ανοσολογική απόκριση, γεγονός που περιπλέκει τα αποτελέσματα.
Οι συμμετέχοντες που επικεντρώθηκαν σε θετικές προσδοκίες κατά τη διάρκεια της εγκεφαλικής απεικόνισης κατάφεραν πιο αποτελεσματικά να αυξήσουν τη δραστηριότητα στην περιοχή VTA, σε αντίθεση με όσους απλώς συγκεντρώθηκαν γενικότερα σε συναισθήματα ευτυχίας ή ευχαρίστησης.
Το αποτέλεσμα αυτό υποδεικνύει μια πιθανή σύνδεση με το φαινόμενο placebo, κατά το οποίο μια εικονική παρέμβαση επιφέρει θετικά αποτελέσματα σε άτομα που αναμένουν ότι η θεραπεία θα τους ωφελήσει. «Πρέπει να υπάρχει κάποιος βιολογικός μηχανισμός που να εξηγεί πώς, όταν περιμένουμε κάτι θετικό, πράγματι αλλάζει κάτι στο σώμα μας», αναφέρει ο Λουμπιανίκερ. Αν και η μελέτη δεν εξέτασε άμεσα το placebo, υποδηλώνει σαφώς ότι ο νους συνδέεται στενά με το ανοσοποιητικό σύστημα.
