Η ενεργοποίησή του απαιτεί ειδική πλειοψηφία κρατών-μελών, την οποία προς το παρόν το Παρίσι δυσκολεύεται να εξασφαλίσει. Κομβικό ρόλο παίζει ο φόβος της κλιμάκωσης
Αν η Ευρωπαϊκή Ένωση βρισκόταν αντιμέτωπη με οποιονδήποτε άλλο γεωπολιτικό αντίπαλο, θα είχε ήδη ενεργοποιήσει το σύνολο των εμπορικών της εργαλείων. Ωστόσο, απέναντι στον Τραμπ και τις απειλές του για νέους δασμούς που συνδέονται ευθέως με την επιδίωξη των ΗΠΑ να αποκτήσουν τη Γροιλανδία, οι Βρυξέλλες εμφανίζονται και πάλι επιφυλακτικές.
Κατά τις πρόσφατες συνομιλίες των πρεσβευτών της ΕΕ, δεν υπήρξε συμφωνία για την ενεργοποίηση του Μηχανισμού Αντι-Εξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument – ACI), του λεγόμενου «εμπορικού μπαζούκα» της Ένωσης. Πρόκειται για το ισχυρότερο εμπορικό όπλο της ΕΕ, σχεδιασμένο ακριβώς για περιπτώσεις πολιτικού και οικονομικού εκβιασμού από τρίτες χώρες. Το ζήτημα μεταφέρεται πλέον σε επίπεδο ηγετών, στο έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αν και ελάχιστοι αναμένουν ουσιαστική συζήτηση για την αξιοποίησή του.
Το μοτίβο είναι γνώριμο. Ο Τραμπ απειλεί με δασμούς. Η Γαλλία ζητά σκληρή απάντηση. Και τελικά, η ΕΕ υποχωρεί ή περιορίζεται σε ήπιες κινήσεις, αφήνοντας τις απειλές να αιωρούνται. Το ίδιο συνέβη και πέρυσι, όταν η Ένωση κατέληξε σε μια εμπορική συμφωνία με την Ουάσιγκτον, την οποία πολλοί στις Βρυξέλλες θεώρησαν σαφώς άνιση.
Η τρέχουσα κρίση είναι, ωστόσο, ποιοτικά διαφορετική. Η πίεση προς τη Δανία για τη Γροιλανδία εμπίπτει απολύτως στο πεδίο εφαρμογής του ACI, που επιτρέπει την επιβολή επενδυτικών περιορισμών, απαγορεύσεων σε δημόσιες συμβάσεις, στοχευμένων κυρώσεων και δασμών σε αγαθά και υπηρεσίες. Παρ’ όλα αυτά, η ενεργοποίησή του απαιτεί ειδική πλειοψηφία κρατών-μελών, την οποία προς το παρόν το Παρίσι δυσκολεύεται να εξασφαλίσει.
Κομβικό ρόλο παίζει ο φόβος της κλιμάκωσης. Η Ευρώπη ανησυχεί ότι μια σκληρή εμπορική απάντηση θα μπορούσε να προκαλέσει αμερικανικά αντίποινα σε κρίσιμους τομείς, όπως η τεχνολογία και οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, όπου η ΕΕ είναι πιο ευάλωτη. Παράλληλα, παραμένει έντονος ο φόβος ότι η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να περιορίσει τη στρατιωτική και πληροφοριακή της στήριξη στην Ουκρανία ή, στο ακραίο σενάριο, να αποστασιοποιηθεί περαιτέρω από το ΝΑΤΟ.
Υπέρμαχοι του μπαζούκα (ACI) υποστηρίζουν ότι υπάρχει περιθώριο σταδιακής και ελεγχόμενης αντίδρασης, ξεκινώντας από στοχευμένα μέτρα σε αγαθά και όχι σε υπηρεσίες. Ωστόσο, προς το παρόν, η ΕΕ δείχνει να προτιμά την ευελιξία και την αποφυγή ρήξης, κρατώντας το «μπαζούκα» στο οπλοστάσιο — αλλά χωρίς να το χρησιμοποιεί. Αυτό, προειδοποιούν αναλυτές, ενδέχεται να ενισχύσει την αίσθηση στην Ουάσιγκτον ότι το κόστος του εξαναγκασμού της Ευρώπης παραμένει διαχειρίσιμο.
