ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

ΑΡΘΡΑ
ΤΟΥ MARTIN WOLF

Ο πόλεμος του Τραμπ κατά της ευρωπαϊκής δημοκρατίας

Η επίθεση στην Ευρώπη είναι στην ουσία επίθεση στη φιλελεύθερη δημοκρατική παράδοση. Γι’ αυτό, η Ευρώπη οφείλει να υπερασπιστεί όχι μόνο τον εαυτό της, αλλά και το ίδιο το δημοκρατικό της υπόδειγμα.

Η νέα στρατηγική εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ, όπως παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο, συνιστά μια πρωτοφανή ιδεολογική επίθεση κατά της Ευρώπης. Yιοθετεί μια βαθιά πολιτισμική και πολιτική κριτική, κατηγορώντας τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες για «πολιτισμική εξαφάνιση», διάβρωση της εθνικής κυριαρχίας, λογοκρισία, δημογραφική κατάρρευση και απώλεια ταυτότητας. Η Ουάσιγκτον δηλώνει ανοιχτά ότι στόχος της είναι να «βοηθήσει την Ευρώπη να διορθώσει την πορεία της», στηρίζοντας «πατριωτικά» κόμματα.

Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε πολιτική στήριξη ηγετών όπως ο Βίκτορ Όρμπαν, τον οποίο το Maga θεωρεί πρότυπο.

Ωστόσο, τα δεδομένα του διεθνούς δείκτη V-Dem δείχνουν ότι η Ουγγαρία έχει υποχωρήσει δραματικά στη φιλελεύθερη δημοκρατία, εξελισσόμενη σε αυταρχικό και διεφθαρμένο καθεστώς. Το γεγονός ότι ο Ντ. Τραμπ και οι σύμμαχοί του επιδεικνύουν θαυμασμό τόσο για τον Όρμπαν όσο και για τον Βλ. Πούτιν, αποδυναμώνει κάθε ισχυρισμό περί γνήσιας μέριμνας για τη δημοκρατία.

Η αμερικανική κριτική εστιάζει ιδιαίτερα στην ελευθερία του λόγου. Όμως, σύμφωνα με τα ίδια διεθνή στοιχεία, πολλές ευρωπαϊκές χώρες προστατεύουν καλύτερα την ελευθερία της έκφρασης από τις ΗΠΑ. Και μάλιστα πριν από τις πρόσφατες επιθέσεις της αμερικανικής κυβέρνησης σε πανεπιστήμια και μέσα ενημέρωσης. Στην Ευρώπη υπάρχουν προβλήματα, όμως η άκριτη εξιδανίκευση των «πατριωτικών» κομμάτων αγνοεί τη βαριά ιστορική εμπειρία της ηπείρου: Ο εθνικισμός υπήρξε ο δρόμος που οδήγησε στις καταστροφές του 20ού αιώνα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η επίθεση κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ΕΕ δεν είναι μια γραφειοκρατική εκτροπή, αλλά ένα ιστορικό εγχείρημα ειρήνης, που δημιουργήθηκε ακριβώς για να αποτρέψει την επανάληψη των ευρωπαϊκών πολέμων. Σε έναν κόσμο υπερδυνάμεων και με μια πυρηνικά εξοπλισμένη Ρωσία στα σύνορα, η ευρωπαϊκή ενότητα δεν είναι πολυτέλεια αλλά όρος επιβίωσης. Η αποδυνάμωσή της εξυπηρετεί όσους επιθυμούν μια κατακερματισμένη και ευάλωτη Ευρώπη.

Στον πυρήνα της αμερικανικής ρητορικής περί «πολιτισμικής εξαφάνισης» βρίσκεται μια ακραία ταυτοτική πολιτική: Ο φόβος ότι η Δύση χάνει τον «λευκό», «χριστιανικό» και εθνικά ομοιογενή χαρακτήρα της. Πρόκειται για προβολή των εσωτερικών φόβων της Maga ιδεολογίας πάνω στην Ευρώπη. Αντίθετα, η φιλελεύθερη δημοκρατία δεν θεμελιώνεται στη φυλή ή τη θρησκεία, αλλά στην ισότητα, το κράτος δικαίου και τα ατομικά δικαιώματα.

Η επίθεση στην Ευρώπη είναι στην ουσία επίθεση στη φιλελεύθερη δημοκρατική παράδοση. Γι’ αυτό, η Ευρώπη οφείλει να υπερασπιστεί όχι μόνο τον εαυτό της, αλλά και το ίδιο το δημοκρατικό της υπόδειγμα.

 

Εάν θέλετε κάθε πρωί το ενημερωτικό δελτίο του KReport στο email σας και πρόσβαση σε όλο το περιεχόμενό μας, κάντε μια δοκιμαστική συνδρομή!