Το Ιράν βιώνει ένα από τα σκληρότερα ψηφιακά μπλακάουτ της σύγχρονης ιστορίας του, σε μια προσπάθεια του καθεστώτος να απομονώσει τις διαδηλώσεις και να αποκρύψει τη βίαιη καταστολή από τον έξω κόσμο. Από τις 8 Ιανουαρίου 2026, η διαδικτυακή συνδεσιμότητα της χώρας έχει πέσει στο 1% των κανονικών επιπέδων, αφήνοντας εκατομμύρια Ιρανούς χωρίς δυνατότητα επικοινωνίας μεταξύ τους ή με το εξωτερικό, την ώρα που εκατοντάδες –ενδεχομένως πάνω από χίλιοι– διαδηλωτές έχουν σκοτωθεί από τις δυνάμεις ασφαλείας.
Η πρακτική του «ψηφιακού στραγγαλισμού» δεν είναι καινούργια για το ιρανικό καθεστώς. Είχε εφαρμοστεί το 2019 και το 2022, όμως η σημερινή διακοπή είναι σαφώς πιο εκτεταμένη και αποτελεσματική. Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί ένα συνδυασμό τεχνικών: Χειραγώγηση του Border Gateway Protocol (BGP), που καθορίζει πώς συνδέεται το ιρανικό διαδίκτυο με το παγκόσμιο· βαθύ έλεγχο πακέτων δεδομένων για να μπλοκάρονται VPN, διατηρώντας παράλληλα πρόσβαση σε κρατικές ιστοσελίδες· και τη λειτουργία ενός εσωτερικού, κρατικά ελεγχόμενου διαδικτύου, ώστε το κράτος να συνεχίζει βασικές λειτουργίες χωρίς να «επιστρέφει» πλήρως στην αναλογική εποχή.
Παρά τα κενά αυτής της στρατηγικής –καθώς τα VPN εμφανίζονται και εξαφανίζονται σε ένα ψηφιακό «κυνήγι γάτας-ποντικιού»– το αποτέλεσμα είναι επαρκές για να επιβραδύνει δραστικά τη ροή πληροφοριών. Επιπλέον, υπάρχουν ενδείξεις ότι ορισμένα VPN λειτουργούν ως παγίδες του ίδιου του κράτους, αυξάνοντας τον φόβο και την αυτολογοκρισία.
Μια βασική διέξοδος για τους διαδηλωτές είναι οι δορυφορικές συνδέσεις, κυρίως μέσω Starlink της SpaceX. Παρότι οι τερματικοί σταθμοί είναι παράνομοι στο Ιράν, δεκάδες χιλιάδες έχουν εισαχθεί λαθραία από το 2022. Ωστόσο, ακόμη και αυτή η «σωσίβια λέμβος» φαίνεται να δέχεται πιέσεις. Μαρτυρίες δείχνουν ότι η πρόσβαση είναι πλέον αποσπασματική: κάποιοι έχουν ακόμα σύνδεση, άλλοι –ακόμη και πρεσβείες– έχουν αποκοπεί.
Οι ιρανικές αρχές πιθανόν χρησιμοποιούν ισχυρούς παρεμβολείς σε αστικές περιοχές ή ακόμη και παρεμβολές GPS, που δυσκολεύουν τους τερματικούς σταθμούς να εντοπίσουν δορυφόρους. Τέτοιες τεχνικές έχουν εφαρμοστεί και από τη Ρωσία στην Ουκρανία, αν και συνήθως με τοπική, όχι πανεθνική, αποτελεσματικότητα.
Η διεθνής διάσταση γίνεται όλο και πιο κρίσιμη. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι εξετάζει τρόπους «να ξανανοίξει το διαδίκτυο» στο Ιράν. Οι κυβερνοεπιθέσεις θεωρούνται δύσκολες και αβέβαιες, λόγω του αυστηρού κρατικού ελέγχου στις τηλεπικοινωνίες. Πιο ρεαλιστική λύση φαντάζει η μαζική διοχέτευση Starlink μέσω γειτονικών χωρών, όπως έγινε στην Ουκρανία το 2022.
Αν ο ψηφιακός αποκλεισμός θα σπάσει δεν είναι μόνο τεχνικό ζήτημα. Είναι πολιτικό διακύβευμα πρώτης γραμμής: Χωρίς εικόνες, βίντεο και μαρτυρίες, η βία μπορεί να συνεχιστεί στο σκοτάδι. Και γι’ αυτό, η μάχη για το διαδίκτυο στο Ιράν είναι πλέον αναπόσπαστο μέρος της ίδιας της εξέγερσης.
