Η προοπτική σύγκρουσης γύρω από τη Γροιλανδία αναγκάζει την Ευρώπη να εξετάσει ένα μέχρι πρότινος αδιανόητο σενάριο: Την κατάρρευση του ΝΑΤΟ. Οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας —ακόμη και με χρήση βίας— θέτουν σε υπαρξιακή κρίση τη διατλαντική συμμαχία.
Η Γροιλανδία, λόγω και της παραπλανητικής απεικόνισής της στους χάρτες τύπου Μερκατόρ, φαίνεται τεράστια και στρατηγικά ακαταμάχητη. Αυτό γέννησε την επιθυμία στον Τραμπ. Δεν υπάρχει πραγματική στρατηγική ανάγκη για τις ΗΠΑ να την προσαρτήσουν. Η Δανία έχει ήδη δηλώσει πρόθυμη να παραχωρήσει στρατιωτικές διευκολύνσεις και πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά. Το κίνητρο είναι περισσότερο προσωπικό και πολιτικό, η εμμονή και το «εγώ» του Αμερικανού προέδρου.
Το πρόβλημα για την Ευρώπη είναι βαθύτερο. Μια επίθεση ή ακόμη και ωμός εξαναγκασμός ενός κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ από άλλο κράτος-μέλος θα ακύρωνε στην πράξη την ίδια τη λογική της συμμαχίας. Το άρθρο 5 περί συλλογικής άμυνας δεν μπορεί να επιβιώσει αν ένας σύμμαχος στραφεί εναντίον άλλου. Όπως τονίζει και πρώην Αμερικανός πρέσβης στο ΝΑΤΟ, μια αμερικανική εισβολή στη Γροιλανδία «θα κατέστρεφε το ΝΑΤΟ».
Αν και το χειρότερο σενάριο δεν είναι άμεσο, η Ευρώπη οφείλει να προετοιμαστεί. Μια πρώτη κίνηση θα ήταν να καταστήσει σαφές στην Ουάσιγκτον το κόστος μιας διάλυσης του ΝΑΤΟ: Αμφισβήτηση των αμερικανικών βάσεων στην Ευρώπη, εμπορικά αντίποινα, κατάρρευση των αμερικανικών εξαγωγών όπλων και αυστηρότερη φορολόγηση και ρύθμιση των αμερικανικών τεχνολογικών κολοσσών. Η Ευρώπη, ως η μεγαλύτερη υπερπόντια αγορά των ΗΠΑ, διαθέτει οικονομικά εργαλεία πίεσης.
Παράλληλα, η ήπειρος θα έπρεπε να κινηθεί γρήγορα για τη δημιουργία ενός νέου ευρωπαϊκού συστήματος ασφάλειας. Οι χώρες που ήδη στηρίζουν τη Δανία —όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Βρετανία, η Ιταλία, η Πολωνία και η Ισπανία— μαζί με τις σκανδιναβικές χώρες, θα μπορούσαν να αποτελέσουν τον πυρήνα μιας νέας αμυντικής συμμαχίας. Ο πληθυσμός και ο πλούτος της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου αρκούν για την αποτροπή της Ρωσίας.
Το τέλος του ΝΑΤΟ θα ήταν επικίνδυνο και ιστορικά πρωτοφανές. Όμως η ιστορία είναι γεμάτη από «αδιανόητα» γεγονότα που τελικά συνέβησαν. Και γι’ αυτό, η Ευρώπη δεν έχει πια την πολυτέλεια να μην τα σκέφτεται.
