Η ιδέα ότι ένα κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ θα μπορούσε να επιτεθεί σε ένα άλλο θεωρούνταν μέχρι πρόσφατα αδιανόητη. Ωστόσο, το ενδεχόμενο μιας αμερικανικής κίνησης εναντίον της Γροιλανδίας –αυτόνομου εδάφους του βασιλείου της Δανίας– φέρνει στο προσκήνιο ένα θεμελιώδες κενό στη Συμμαχία: Το ΝΑΤΟ δεν έχει προβλέψει τι συμβαίνει αν η απειλή προέρχεται από το ισχυρότερο μέλος του.
Ο ακρογωνιαίος λίθος της Συμμαχίας, το Άρθρο 5, ορίζει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός συμμάχου θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Η διατύπωση αυτή λειτουργεί ξεκάθαρα όταν ο αντίπαλος είναι εξωτερικός – όπως η Ρωσία. Γίνεται όμως προβληματική όταν ο επιτιθέμενος είναι οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν, «αν οι ΗΠΑ επιλέξουν να επιτεθούν σε άλλο κράτος του ΝΑΤΟ, τότε όλα σταματούν». Το ΝΑΤΟ μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει τυπικά, αλλά η ουσία και η αξιοπιστία του θα έχουν δεχθεί καίριο πλήγμα, με ωφελημένη τη Μόσχα.
Οι ανησυχίες αυτές δεν εμφανίστηκαν από το πουθενά. Ήδη από την προεκλογική εκστρατεία του 2024, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει ότι οι ΗΠΑ δεν θα προστατεύουν «παραβάτες» συμμάχους που δεν επενδύουν επαρκώς στην άμυνά τους. Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ είχε υπογραμμίσει ότι η Ουάσιγκτον δεν είναι πλέον «πρωτίστως προσανατολισμένη» στην υπεράσπιση της Ευρώπης. Αν και η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ τον Ιούνιο φάνηκε να εξομαλύνει τις εντάσεις –με τους περισσότερους συμμάχους να δεσμεύονται για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 3,5% του ΑΕΠ έως το 2035– πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι οι διαφωνίες απλώς καλύφθηκαν προσωρινά.
Η επανεμφάνιση, όμως, των αμερικανικών αξιώσεων στη Γροιλανδία, ιδίως μετά την επιχείρηση σύλληψης του Ν. Μαδούρο στη Βενεζουέλα, έφερε το πρόβλημα στην καρδιά της Συμμαχίας. Οι ΗΠΑ αμφισβητούν ανοιχτά την κυριαρχία της Δανίας, ενός συμμάχου, ενώ κανείς δεν αναμένει ρεαλιστικά ότι τα υπόλοιπα 31 κράτη-μέλη θα μπορούσαν –ή θα τολμούσαν– να υπερασπιστούν στρατιωτικά τη Γροιλανδία απέναντι στην αμερικανική υπερδύναμη. Το μήνυμα προς την Ευρώπη είναι σαφές: Όποιες ψευδαισθήσεις περί δεδομένων αμερικανικών εγγυήσεων ασφάλειας καταρρέουν. Η υπόθεση της Γροιλανδίας λειτουργεί ως καμπανάκι αφύπνισης ότι το ΝΑΤΟ, όπως το γνωρίζαμε, ίσως έχει ήδη αρχίσει να αλλάζει εκ των έσω.
(Με βάση στοιχεία από τον Guardian)
