Από την ενίσχυση του εγκεφάλου έως τη μείωση του πόνου, το να τραγουδά κανείς μαζί με άλλους μπορεί να προσφέρει πολλά οφέλη.
Υπάρχουν σαφή σωματικά οφέλη για τους πνεύμονες και το αναπνευστικό σύστημα. Το τραγούδι, ωστόσο, προκαλεί και άλλα μετρήσιμα αποτελέσματα. Βελτιώνει τον καρδιακό ρυθμό και την αρτηριακή πίεση. Το ομαδικό τραγούδι ή η συμμετοχή σε χορωδία έχει βρεθεί ότι ενισχύει ακόμη και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος με τρόπους που δεν επιτυγχάνονται απλώς με την ακρόαση της ίδιας μουσικής.
Υπάρχουν διάφορες εξηγήσεις γι’ αυτό. Από βιολογική άποψη, θεωρείται ότι το τραγούδι ενεργοποιεί το πνευμονογαστρικό νεύρο, το οποίο συνδέεται άμεσα με τις φωνητικές χορδές και τους μυς στο πίσω μέρος του λαιμού. Η παρατεταμένη και ελεγχόμενη εκπνοή που απαιτεί το τραγούδι απελευθερώνει επίσης ενδορφίνες, οι οποίες συνδέονται με την ευχαρίστηση, την ευεξία και την καταστολή του πόνου.
Το τραγούδι ενεργοποιεί ακόμη ένα ευρύ δίκτυο νευρώνων και στα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου, κάνοντας περιοχές που σχετίζονται με τη γλώσσα, την κίνηση και το συναίσθημα να «φωτίζονται». Αυτό, σε συνδυασμό με την εστίαση στην αναπνοή που απαιτεί το τραγούδι, το καθιστά αποτελεσματικό ανακουφιστικό του στρες.
Μπορεί να υπάρχουν και βαθύτεροι εξελικτικοί λόγοι για αυτά τα οφέλη. Ορισμένοι ανθρωπολόγοι πιστεύουν ότι οι πρόγονοί μας τραγουδούσαν πριν ακόμη μάθουν να μιλούν, χρησιμοποιώντας φωνητικές εκφράσεις για να μιμούνται ήχους της φύσης ή να εκφράζουν συναισθήματα. Αυτό ενδέχεται να έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη σύνθετων κοινωνικών σχέσεων, της συναισθηματικής έκφρασης και των τελετουργιών.
Ωστόσο, δεν είναι όλα τα είδη τραγουδιού εξίσου ωφέλιμα. Το ομαδικό τραγούδι ή η συμμετοχή σε χορωδία έχει βρεθεί ότι προάγει υψηλότερα επίπεδα ψυχολογικής ευεξίας σε σύγκριση με το σόλο τραγούδι. Γι’ αυτόν τον λόγο, ερευνητές στην εκπαίδευση έχουν χρησιμοποιήσει το τραγούδι ως εργαλείο για την προώθηση της συνεργασίας, της γλωσσικής ανάπτυξης και της συναισθηματικής ρύθμισης στα παιδιά.
Ίσως το πιο εντυπωσιακό όφελος του τραγουδιού είναι ότι φαίνεται να παίζει ρόλο στο να βοηθά τον εγκέφαλο να επιδιορθώνει βλάβες. Αυτό φάνηκε στην περίπτωση της πρώην Αμερικανίδας βουλευτού Γκάμπριελ Γκίφορντς, η οποία επέζησε από πυροβολισμό στο κεφάλι το 2011. Κατά τη διάρκεια πολλών ετών, έμαθε ξανά να περπατά, να μιλά, να διαβάζει και να γράφει, με τους θεραπευτές να χρησιμοποιούν τραγούδια από την παιδική της ηλικία για να τη βοηθήσουν να ανακτήσει τη λεκτική της ευχέρεια.
Παρόμοιες προσεγγίσεις έχουν χρησιμοποιηθεί και σε επιζώντες εγκεφαλικού επεισοδίου, καθώς το τραγούδι μπορεί να προσφέρει τις αμέτρητες ώρες επανάληψης που απαιτούνται για τη δημιουργία νέων συνδέσεων ανάμεσα στα δύο εγκεφαλικά ημισφαίρια, οι οποίες συχνά έχουν υποστεί βλάβη. Θεωρείται επίσης ότι το τραγούδι ενισχύει τη νευροπλαστικότητα του εγκεφάλου, δηλαδή την ικανότητά του να αναδιοργανώνεται και να δημιουργεί νέα νευρωνικά δίκτυα.
Υπάρχουν θεωρίες ότι το τραγούδι μπορεί να βοηθήσει και άτομα με γνωστική έκπτωση, λόγω των έντονων απαιτήσεων που θέτει στον εγκέφαλο, καθώς απαιτεί διαρκή προσοχή και ενεργοποιεί την ανάκληση λέξεων και τη λεκτική μνήμη.
«Υπάρχει μια σταδιακά αυξανόμενη βάση επιστημονικών στοιχείων για τα γνωστικά οφέλη του τραγουδιού στους ηλικιωμένους», λέει ο Τέπο Σαρκέμο, καθηγητής νευροψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι. «Ωστόσο, γνωρίζουμε ακόμη λίγα για το κατά πόσο το τραγούδι μπορεί πραγματικά να επιβραδύνει ή να αποτρέψει τη γνωστική έκπτωση, καθώς αυτό θα απαιτούσε μεγάλες μελέτες με παρακολούθηση πολλών ετών».
