Το 2025 αποτέλεσε μία από τις πιο ταραγμένες χρονιές για τη διεθνή ασφάλεια από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Παρά την επίτευξη εκεχειρίας στη Γάζα, η οποία παραμένει εύθραυστη και αμφισβητούμενη από τις εμπλεκόμενες πλευρές, συγκρούσεις όπως αυτές στην Ουκρανία και το Σουδάν παρέμειναν αδιέξοδες. Ταυτόχρονα, αυξημένες εντάσεις στη Βενεζουέλα και στα σύνορα Ινδίας–Πακιστάν υπενθύμισαν ότι η πιθανότητα μιας νέας κρίσης παραμένει υψηλή. Η παγκόσμια αποσταθεροποίηση συνοδεύτηκε από πρωτοφανή αύξηση στρατιωτικών δαπανών διεθνώς και από αισθητή μείωση της ανθρωπιστικής βοήθειας από τις δυτικές χώρες, γεγονός που επιδείνωσε την κατάσταση σε ευάλωτες περιοχές και αποδυνάμωσε κρίσιμους μηχανισμούς πρόληψης.
Τέσσερις τάσεις ξεχώρισαν ιδιαίτερα.
Πρώτον, η περαιτέρω διάβρωση του πυρηνικού ελέγχου εξοπλισμών. Η συνέχιση πυρηνικών και συμβατικών δοκιμών από μεγάλες δυνάμεις ενέτεινε τον κίνδυνο κλιμάκωσης, ενώ η ταχεία ενίσχυση του κινεζικού οπλοστασίου απειλεί να επανακαθορίσει την παγκόσμια ισορροπία. Η δήλωση του Αμερικανού αντιπροέδρου JD Vance στο Μόναχο, που άφησε να εννοηθεί μειωμένη δέσμευση των ΗΠΑ στη συλλογική άμυνα της Ευρώπης, αναστάτωσε τους συμμάχους, ιδίως ενόψει των προηγούμενων ρωσικών πυρηνικών απειλών κατά της Ουκρανίας. Η τετραήμερη σύγκρουση Ινδίας–Πακιστάν τον Μάιο υπενθύμισε ότι δύο πυρηνικές δυνάμεις μπορούν εύκολα να πλησιάσουν σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση. Στη Μέση Ανατολή, η επίθεση ΗΠΑ–Ισραήλ σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις και ο περιορισμός των επιθεωρήσεων της ΙΑΕΑ οδήγησαν σε ακόμη μεγαλύτερη αβεβαιότητα.
Δεύτερον, η έξαρση των υβριδικών επιθέσεων στην Ευρώπη. Μετά το 2023–24, όταν στόχος έγιναν υποθαλάσσιες υποδομές, το 2025 κυριαρχήθηκε από μαζική χρήση drones σε αεροδρόμια, στρατιωτικές βάσεις και κρίσιμες υποδομές. Επανειλημμένες παραβιάσεις ευρωπαϊκού εναέριου χώρου από ρωσικά και λευκορωσικά μέσα κατέδειξαν τα κενά άμυνας. Η έλλειψη κατάλληλων αντι-drone συστημάτων αφήνει την ήπειρο εκτεθειμένη, ενώ ο κίνδυνος κατάρριψης ρωσικού αεροσκάφους στο μέλλον –με πιθανότητα σοβαρής κλιμάκωσης– δεν μπορεί να αποκλειστεί.
Τρίτον, η γεωοικονομική εργαλειοποίηση αλυσίδων εφοδιασμού. Η Κίνα χρησιμοποίησε το μονοπώλιό της σε σπάνιες γαίες και χαμηλού κόστους τεχνολογικά εξαρτήματα για να ασκήσει πίεση σε Ευρώπη και Ουκρανία, επιβάλλοντας περιορισμούς σε εξαγωγές που επηρεάζουν κρίσιμους τομείς, από την αυτοκινητοβιομηχανία έως τα drones. Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, αξιοποίησαν το οικονομικό και τεχνολογικό τους βάρος για να πιέσουν συμμάχους σε εμπορικές παραχωρήσεις, ενώ πολλές χώρες πλέον επιδιώκουν την ανάπτυξη δικών τους «κυρίαρχων» ικανοτήτων, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες πηγές έντασης το 2026.
Τέταρτον, η ταχεία στρατιωτικοποίηση του διαστήματος. Η απόφαση των ΗΠΑ να διακόψουν τη διαστημική υποστήριξη προς την Ουκρανία λειτούργησε ως καμπανάκι κινδύνου για ευρωπαϊκές χώρες που εξαρτώνται από αμερικανικά συστήματα. Γερμανία, Φινλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο και Γαλλία ανακοίνωσαν μεγάλες επενδύσεις σε διαστημικές δυνατότητες. Παράλληλα, Ρωσία αύξησε τις εχθρικές της δραστηριότητες, με εκτόξευση δορυφόρων που θεωρούνται πιθανά όπλα και επιθέσεις παρεμβολής σε ευρωπαϊκά διαστημικά συστήματα. Η ανακοίνωση του προγράμματος “Golden Dome” από τον Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε στο προσκήνιο μια νέα κούρσα εξοπλισμών στο διάστημα.
Το 2026 προμηνύεται ακόμη πιο κρίσιμο. Η λήξη της συνθήκης New START τον Φεβρουάριο και η αναθεώρηση της Συνθήκης Μη Διάδοσης τον Απρίλιο θα αποτελέσουν καθοριστικές δοκιμασίες για το κατά πόσο η διεθνής κοινότητα μπορεί να συντονιστεί και να θεσπίσει νέα όρια αποτροπής. Αν αποτύχει, ένας κόσμος ακόμη πιο ασταθής και ανταγωνιστικός θα γίνει η νέα πραγματικότητα.
