Το νέο δόγμα εθνικής ασφάλειας (NSS) της κυβέρνησης Τραμπ προκαλεί βαθύ προβληματισμό στην Ευρώπη. Κατ΄ ουσίαν, μετατοπίζεται σε μια «πολιτισμική» θεώρηση της ασφάλειας, η οποία δίνει πρωτεύοντα ρόλο σε θέματα ταυτότητας, φυλής και μετανάστευσης. Η προσέγγιση αυτή έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις ευρωπαϊκές αξίες και εντείνει την πολιτική απόσταση ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Δίνει πολύ μικρό βάρος σε παραδοσιακά θέματα, όπως η αποτροπή σύγκρουσης για την Ταϊβάν, περιοριζόμενο σε γενικόλογες διατυπώσεις. Αντίθετα, αποκτά ένταση όταν στρέφεται στη μετανάστευση, την οποία παρουσιάζει ως υπαρξιακή απειλή. Η κυβέρνηση Τραμπ μιλά για «προστασία από εισβολή μέσω ανεξέλεγκτης μετανάστευσης» και επεκτείνει αυτό το αφήγημα στην Ευρώπη, υποστηρίζοντας πως η γηραιά ήπειρος κινδυνεύει με «πολιτισμική εξάλειψη». Το κείμενο προβλέπει ότι ορισμένα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ θα γίνουν σύντομα «μη ευρωπαϊκά κατά πλειονότητα» και προτείνει την «καλλιέργεια αντίστασης» εντός των ευρωπαϊκών χωρών, υποστηρίζοντας ευθέως εθνικιστικά, αντιμεταναστευτικά κόμματα.
Η ρητορική αυτή προσομοιάζει με παλαιότερα κείμενα του Μάικλ Άντον, θεωρούμενου ως αρχιτέκτονα του NSS. Ο Άντον έχει προβάλει τη θέση ότι η μαζική μετανάστευση ισοδυναμεί με αυτοχειρία ενός πολιτισμού, ενώ στην προεκλογική περίοδο του 2016 είχε χαρακτηρίσει την ψήφο υπέρ του Τραμπ ως ζήτημα «εθνικής επιβίωσης». Η ίδια γραμμή σκέψης διατρέχει και το νέο κείμενο στρατηγικής.
Πόση βαρύτητα έχει, όμως, αυτή η «πολιτισμική στροφή» της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής; Υπάρχουν τρεις πιθανές ερμηνείες.
Η πρώτη είναι πως τα περισσότερα κείμενα εθνικής ασφάλειας έχουν μικρή επίδραση στην πραγματικότητα και συχνά λειτουργούν περισσότερο ως ιδεολογικές διακηρύξεις παρά ως οδηγός δράσης.
Η δεύτερη ερμηνεία είναι πιο ανησυχητική: Ότι το NSS αποτελεί εργαλείο πίεσης προς την ΕΕ, ωθώντας την να αποδεχθεί αμερικανικές θέσεις — για παράδειγμα, να υποστηρίξει μια συμφωνία με τη Ρωσία ή να σταματήσει τις ρυθμιστικές πρωτοβουλίες κατά των αμερικανικών τεχνολογικών κολοσσών. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και οι δηλώσεις του Κρίστοφερ Λαντάου, αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, ο οποίος κατηγόρησε την Ευρώπη για «πολιτισμική αυτοκτονία» και προειδοποίησε πως η Ουάσιγκτον δεν μπορεί να προσποιείται ότι παραμένει σύμμαχος χωρών με πολιτικές «αντίθετες στα αμερικανικά συμφέροντα».
Η τρίτη —και πιο ριζοσπαστική— ερμηνεία είναι ότι η κυβέρνηση Τραμπ δεν αντιτίθεται μόνο σε κάποιες ευρωπαϊκές πολιτικές, αλλά στο ίδιο το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Αντιλαμβάνεται την ΕΕ ως «παγκοσμιοποιητικό» project που αντιστρατεύεται τα εθνικιστικά αμερικανικά συμφέροντα. Εάν αυτή η λογική προχωρήσει, μπορεί να οδηγήσει σε αποστασιοποίηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, σε αποξένωση από τις κυβερνήσεις της Ευρώπης και σε περαιτέρω προσέγγιση με τη Ρωσία — μια προοπτική την οποία ο Πούτιν έχει ήδη χαιρετίσει δημόσια.
Η ουσία είναι ότι διαμορφώνονται δύο αντικρουόμενα οράματα της Δύσης: Το αμερικανικό του Τραμπ, βασισμένο σε φυλή, χριστιανική ταυτότητα και εθνικισμό, και το ευρωπαϊκό, θεμελιωμένο στη φιλελεύθερη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου. Οι μεγαλύτερες απειλές για το δεύτερο προέρχονται από τις ακροδεξιές δυνάμεις εντός Ευρώπης —τις οποίες ενθαρρύνει η Ουάσιγκτον— και από τη Ρωσία, η οποία βλέπει στην παρούσα σύγκρουση μια ιστορική ευκαιρία.
