ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

ΘΕΜΑ

Η ζοφερή και ασυνάρτητη διεθνής στρατηγική του Ντ. Τραμπ

Το νέο Έγγραφο Εθνικής Ασφάλειας (NSS) της κυβέρνησης Τραμπ, που δημοσιεύθηκε χτες αιφνιδιαστικά, αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη διατύπωση του δόγματος «Πρώτα η Αμερική» στην εξωτερική πολιτική. Παρά τις αντιφάσεις και την έλλειψη συνεκτικής στρατηγικής που χαρακτήριζε την πρώτη θητεία του Τραμπ, το κείμενο αυτό αποκτά σημασία επειδή καθοδηγεί στρατιωτικούς, διπλωμάτες και συμβούλους στο εσωτερικό και στο εξωτερικό σχετικά με τις προθέσεις της κυβέρνησης.

Αξίες - συμφέροντα: Το NSS απορρίπτει την παγιωμένη μεταπολεμική παραδοχή ότι οι κοινές αξίες αποτελούν τον πυρήνα των συμμαχιών των ΗΠΑ. Αντιθέτως, δηλώνει πως δεν στηρίζεται σε «παραδοσιακή πολιτική ιδεολογία», αλλά σε ό,τι «λειτουργεί για την Αμερική». Υιοθετεί μια ασαφή έννοια που ονομάζει «ευέλικτο ρεαλισμό», παρουσιάζοντάς τον ως μείγμα πραγματισμού, ισχύος και αυτοσυγκράτησης, χωρίς όμως σαφές υπόβαθρο. Η έλλειψη προσήλωσης σε αξίες αφήνει το «Πρώτα η Αμερική» ως μια ωμή αξίωση ισχύος, που παραπέμπει περισσότερο στον 19ο αιώνα παρά στη διεθνή τάξη που οικοδόμησαν οι ΗΠΑ μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Δύο μέτρα: Οι αντιφάσεις είναι εμφανείς: Κάποιες χώρες, κυρίως στην Ασία, καλούνται να λειτουργήσουν ως πρόθυμοι σύμμαχοι, ενώ άλλες αναμένεται να υποταχθούν πλήρως στην αμερικανική οικονομική και στρατιωτική βούληση. Σε ορισμένα σημεία το NSS απορρίπτει την αμερικανική προώθηση δημοκρατικών αλλαγών στο εξωτερικό —μια θέση που ευνοεί τη Ρωσία, την Κίνα και τα αυταρχικά καθεστώτα της Μέσης Ανατολής. Σε άλλα, κυρίως σε σχέση με την Ευρώπη, ζητά παρεμβάσεις για να διορθωθεί η «λανθασμένη πορεία» της, επικρίνοντας μετανάστευση και κυριαρχία φιλελεύθερων αξιών.

Λ. Αμερική: Η πιο δραστική αναθεώρηση εμφανίζεται στην πολιτική για το δυτικό ημισφαίριο. Το NSS επιδιώκει τη διατήρηση της σταθερότητας κυρίως για να αποτραπεί η μαζική μετανάστευση προς τις ΗΠΑ. Οι κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής αναμένεται να συνεργαστούν στην καταστολή ναρκωτικών και στη διαχείριση μεταναστευτικών ροών, ενώ τους ζητείται να επιτρέπουν αμερικανικό έλεγχο ή τουλάχιστον βέτο σε στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία που θα μπορούσαν να πέσουν σε «εχθρικά» χέρια, ιδίως κινεζικά. Το κείμενο διακηρύσσει ένα «Παράρτημα Τραμπ» στη Δόγμα Μονρόε, θυμίζοντας τον «Κανόνα Ρούζβελτ» του 1904 και παραπέμποντας σε ένα δικαίωμα αμερικανικής παρέμβασης που αναμένεται να προκαλέσει οδυνηρές αναμνήσεις στις χώρες της περιοχής.

Ασία: Στην Ασία, το NSS φέρνει ανάμικτα συναισθήματα: Αποφεύγει το χειρότερο σενάριο εγκατάλειψης της Ταϊβάν και επαναλαμβάνει την αμερικανική θέση κατά οποιασδήποτε μονομερούς αλλαγής στο status quo στο Στενό της Ταϊβάν. Παρότι δεν τονίζει τη δημοκρατική φύση του νησιού, αναγνωρίζει τη στρατηγική του σημασία στην «Πρώτη Αλυσίδα Νησιών» και τον ρόλο του ως βασικού παραγωγού προηγμένων ημιαγωγών. Η στρατηγική υπόσχεται ενίσχυση της αποτροπής έναντι κινεζικής επιθετικότητας, ενώ ζητά από τους ασιατικούς συμμάχους μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες και στενότερη συνεργασία, κάτι που τους αναγκάζει να διακινδυνεύσουν αντιδράσεις από το Πεκίνο. Ωστόσο, το κείμενο αποφεύγει να επικρίνει την Κίνα ή τη Ρωσία για τις αναθεωρητικές τους φιλοδοξίες.

Ευρώπη: Η Ευρώπη δέχεται τη σφοδρότερη κριτική. Το NSS περιγράφει την ήπειρο ως βυθισμένη σε κρίση πολιτιστικής ταυτότητας που απειλεί με «εξαφάνιση του πολιτισμού». Υποστηρίζει ότι η μετανάστευση θα μεταβάλει δραματικά τον πληθυσμό πολλών κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, θέτοντας εν αμφιβόλω το μέλλον της συμμαχίας. Προτείνει την ενίσχυση εθνικιστικών, «πατριωτικών» κομμάτων, μια στάση που φέρνει σε δύσκολη θέση τις κεντρώες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Για την Ουκρανία, το NSS αφήνει να εννοηθεί ότι οι Ευρωπαίοι επιθυμούν ειρήνη ακόμη και με κόστος την υποχώρηση απέναντι στον Πούτιν, καλώντας σε ταχεία λήξη του πολέμου και υποβαθμίζοντας τον ρωσικό αναθεωρητισμό.

Εάν θέλετε κάθε πρωί το ενημερωτικό δελτίο του KReport στο email σας και πρόσβαση σε όλο το περιεχόμενό μας, κάντε μια δοκιμαστική συνδρομή!