Η Ευρώπη, αντιμέτωπη με μια δομική μετα-πανδημική ύφεση, καταφεύγει όλο και περισσότερο στη στρατιωτική ρητορική για να συγκαλύψει οικονομικές αδυναμίες και να δικαιολογήσει μέτρα λιτότητας. Η αναβίωση πολεμικού λόγου, ενισχυμένη από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, λειτουργεί ως μηχανισμός συσπείρωσης γύρω από μια «αυτοκρατορική» δυτική κουλτούρα κατανάλωσης και επιβίωσης. Ο φόβος του πολέμου, τροφοδοτούμενος από τα ΜΜΕ, καθιστά ευκολότερη την επιβολή περικοπών κοινωνικών δαπανών, την αύξηση της φορολογίας και τη συρρίκνωση εργασιακών δικαιωμάτων.
Ωστόσο, από στενά γεωπολιτική άποψη, το ενδεχόμενο μεγάλης ρωσικής επίθεσης κατά της Κεντρικής Ευρώπης θεωρείται παράλογο. Η Ρωσία δεν χρειάζεται επιπλέον εδάφη ούτε έχει συμφέρον να εμπλακεί σε σύγκρουση με τις πυρηνικές δυνάμεις της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Επιπλέον, δεν θα μπορούσε εύκολα να ελέγξει τις κοινωνίες πολιτών ή τα συνδικάτα της Γηραιάς Ηπείρου. Από την άλλη πλευρά, η Ρωσία έχει στραφεί προς την Ανατολή και εντάσσεται στο νέο παγκόσμιο οικονομικό κέντρο, δίπλα στην Κίνα, μειώνοντας το κίνητρό της για παρατεταμένη σύγκρουση.
Αντίστροφα, μια ρεαλιστική αξιολόγηση δείχνει ότι ίσως η Ρωσία έχει περισσότερους λόγους να φοβάται έναν ευρωπαϊκό αποκλεισμό. Η ΕΕ έχει να κερδίσει πολλά αν αποκτήσει έλεγχο σε μια χώρα πλούσια σε φθηνή ενέργεια, πρώτες ύλες, γεωργική παραγωγή και τεράστια εδαφική έκταση. Μια υποθετική –και σήμερα απίθανη– δυτική επικράτηση επί της Ρωσίας θα απομόνωνε την Κίνα και θα ενίσχυε τον έλεγχο της Δύσης στη Μέση Ανατολή. Με άλλα λόγια, μόνο μέσα από στρατιωτική επέκταση θα μπορούσε η Δύση να ανακτήσει την παλιά ηγεμονία της.
Σε αυτό το πλαίσιο αναδύεται το φαινόμενο του «στρατιωτικού κεϋνσιανισμού». Μέσω μαζικών επενδύσεων στην αμυντική βιομηχανία, η Ευρώπη μπορεί να αναθερμάνει βιομηχανικούς τομείς που χάνουν ανταγωνιστικότητα, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία. Επίσης, η στρατιωτικοποίηση επιτρέπει εντατικοποίηση της εργασίας, μείωση κοινωνικών δαπανών και αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής, στο όνομα της ασφάλειας. Επιπλέον, δημιουργείται η βάση για μελλοντικές επεμβάσεις που θα στοχεύουν στην εξασφάλιση κρίσιμων ορυκτών και φυσικών πόρων, οι οποίοι γίνονται ολοένα και σπανιότεροι.
Η ΕΕ, σε συνθήκες μειούμενης διεθνούς επιρροής –όπως φάνηκε και με την εκδίωξη της Γαλλίας από το Σαχέλ– υιοθετεί ένα άτυπο «War Deal» ως απάντηση στη διπλή κοινωνικο-οικολογική κρίση και στην εξάντληση φθηνών πόρων. Παράλληλα αποδέχεται τις αμερικανικές απαιτήσεις σε δασμούς, στρατιωτικές προμήθειες και δαπάνες άμυνας, συμφωνώντας να κατευθύνει περίπου 5% του ΑΕΠ σε στρατιωτικούς εξοπλισμούς.
