Η κλασική προσέγγιση υποστήριζε ότι τα αυταρχικά καθεστώτα, ενώ μπορεί να πετύχουν ταχεία οικονομική ανάπτυξη, δεν μπορούν να εξελιχθούν σε πρωτοπόρους καινοτομίας, επειδή η πολιτική καταπίεση, η έλλειψη ελευθερίας και η διαφθορά υπονομεύουν τη δημιουργικότητα, τις επενδύσεις σε Έρευνα & Ανάπτυξη (R&D), και το ανθρώπινο κεφάλαιο.
Η Κίνα βρήκε έναν «τρίτο δρόμο», όχι μεταξύ καταπίεσης ή οικονομικής ελευθερίας, αλλά με συγχώνευση αυτών των στοιχείων: δηλαδή πολιτικός έλεγχος μαζί με στοχευμένη οικονομική και τεχνολογική ημι-ελευθερία. Το αποτέλεσμα είναι ότι η Κίνα μεταμορφώθηκε από «παγκόσμιο εργοστάσιο» σε τεχνολογική καινοτόμο δύναμη. Ταχύτατα, και χωρίς να χάσει τον αυταρχικό της χαρακτήρα.
Η Κίνα ανέπτυξε τους μηχανισμούς του “smart authoritarianism». Επένδυσε σε ανθρώπινο κεφάλαιο: Μαζική εκπαίδευση, έρευνα, προσέλκυση ταλέντων, δεξιότητες υψηλής ειδίκευσης, ώστε να υπάρχει ικανό εργατικό δυναμικό για καινοτομία. Συνδύασε οικονομική καινοτομία και σταθερότητα: Μακροοικονομική σταθερότητα, ελκυστικό περιβάλλον για ξένες επενδύσεις, τεχνολογική μεταφορά μέσω άμεσων επενδύσεων.
Εφαρμόζει περιορισμούς αλλά όχι πλήρη καταπίεση: Αντί για μαζική λογοκρισία ή βία, το καθεστώς χρησιμοποιεί πιο «έξυπνες» μορφές ελέγχου της πληροφορίας, όπως η επιβράδυνση της πρόσβασης, «πλημμύρα» από κρατικά αφηγήματα και αποθάρρυνση της αμφισβήτησης. Όλα αυτά συνδυασμένα με τεχνολογίες επιτήρησης (βιομετρία, τεχνητή νοημοσύνη κ.λπ.).
Με «διαχείριση» του ιδιωτικού τομέα και της κοινωνίας πολιτών: Ιδιωτικές εταιρείες, πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και μέσα ενημέρωσης, τα οποία λειτουργούν μέσα σε περιβάλλον ελεγχόμενο από το κράτος, αλλά με σχετική αυτονομία που επιτρέπει καινοτομία και ανταλλαγή ιδεών.
Το 2025, η Κίνα μπήκε στην πρώτη δεκάδα χωρών στον Global Innovation Index, ξεπερνώντας παραδοσιακές τεχνολογικές δυνάμεις όπως η Γερμανία, η Γαλλία ή η Ιαπωνία.
Κινεζικές εταιρείες έχουν κυριαρχήσει ή γίνονται ιδιαίτερα ανταγωνιστικές σε κρίσιμους τομείς: ηλεκτρικά οχήματα, καθαρή ενέργεια, τηλεπικοινωνίες, εμπορικά drones, τρένα πολύ υψηλής ταχύτητας, καταναλωτικά ηλεκτρονικά είδη, ενώ κλείνουν την «ψαλίδα» ακόμη και σε τομείς όπως η βιοτεχνολογία και η ρομποτική.
Σε τεχνολογίες αιχμής: Τεχνητή νοημοσύνη, υπερυπολογιστές, κβαντικές τεχνολογίες... Η Κίνα ανταγωνίζεται πλέον ή συναγωνίζεται τις ΗΠΑ, γεγονός που μετατρέπει την τεχνολογική της πρόοδο σε στρατιωτικό και γεωπολιτικό πλεονέκτημα.
Το μοντέλο του “smart authoritarianism” που υιοθέτησε η Κίνα, ένας συνδυασμός πολιτικού ελέγχου και οικονομικής - τεχνολογικής ευελιξίας, αμφισβητεί τη βασική υπόθεση ότι μόνο οι ελεύθερες, δημοκρατικές κοινωνίες μπορούν να καινοτομήσουν και να ηγηθούν στην τεχνολογία και την ανάπτυξη.
Αν η Δύση δεν αντιδράσει άμεσα και συλλογικά, με συντονισμένες πολιτικές στην άμυνα, τεχνολογία και οικονομία, κινδυνεύει να βρεθεί σε μειονεκτική θέση απέναντι σε ένα αυταρχικό καθεστώς που, ταυτόχρονα, εξελίσσεται σε τεχνολογική, οικονομική και στρατιωτική υπερδύναμη. Η σιωπή ή η επιμονή σε μονοδιάστατες πολιτικές μπορεί να αποβούν μοιραίες.
