Το 2025 εξελίσσεται σε μια χρονιά-καμπή για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά. Η ζήτηση ηλεκτρισμού αυξάνεται με πρωτοφανείς ρυθμούς, τα δίκτυα πιέζονται και η τεχνητή νοημοσύνη αναδιαμορφώνει τις ανάγκες σε ενέργεια τόσο τοπικά όσο και παγκόσμια. Η νέα ετήσια έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), World Energy Outlook, συνοψίζει σημαντικές τάσεις και εκπλήξεις που σκιαγραφούν την κατεύθυνση των επόμενων ετών.
Πρώτον, η παγκόσμια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας προβλέπεται να αυξηθεί κατά 40% μέσα στην επόμενη δεκαετία. Η Κίνα εξακολουθεί να ηγείται της αύξησης, αλλά ένα όλο και μεγαλύτερο τμήμα της ζήτησης θα προέρχεται από άλλες αναδυόμενες οικονομίες. Στις ανεπτυγμένες οικονομίες, όπως οι ΗΠΑ και η Ευρώπη, η ζήτηση παρέμενε στάσιμη την προηγούμενη δεκαετία· όμως η άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης και η επέκταση των data centers αντιστρέφουν αυτή την πορεία. Η αυξανόμενη χρήση κλιματισμού σε αναπτυσσόμενες χώρες, αναμένεται να αυξήσει την παγκόσμια αιχμή ζήτησης κατά 500 GW έως το 2035, μια αύξηση άνω του 10% σε σχέση με το 2024.
Δεύτερον, η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στην ενέργεια είναι άνιση και βαθειά τοπική. Φέτος, οι επενδύσεις σε data centers αναμένεται να φτάσουν τα 580 δισ. δολάρια, ξεπερνώντας την παγκόσμια επένδυση σε πετρέλαιο. Παρότι παγκοσμίως τα κέντρα δεδομένων αντιστοιχούν σε λιγότερο από το 10% της αναμενόμενης αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι το 2035, στις ΗΠΑ η εικόνα είναι διαφορετική: Τα data centers θα ευθύνονται για το 50% της αύξησης της ζήτησης έως το 2030. Εξίσου κρίσιμη είναι η γεωγραφική συγκέντρωσή τους. Τα μισά από τα νέα data centers που σχεδιάζονται βρίσκονται κοντά σε μεγάλες πόλεις και θα επιβαρύνουν δίκτυα και τοπικές κοινότητες. Αυτό καθιστά την ενεργειακή μετάβαση πιο περίπλοκη, καθώς οι ανάγκες για υποδομές εντείνονται σε συγκεκριμένα σημεία αντί να διαχέονται ομοιόμορφα.
Τρίτον, στο επίκεντρο βρίσκεται το μεγάλο ερώτημα: Από πού θα προέρχεται όλη αυτή η ενέργεια; Παρότι ο κόσμος εξακολουθεί να εξαρτάται κυρίως από ορυκτά καύσιμα, η ισορροπία αρχίζει να αλλάζει. Για πρώτη φορά, το πρώτο εξάμηνο του 2025, η αιολική και ηλιακή ενέργεια ξεπέρασαν τον άνθρακα ως κυρίαρχη πηγή ηλεκτροπαραγωγής παγκοσμίως. Η χρήση άνθρακα ενδέχεται να κορυφωθεί και να αρχίσει να μειώνεται πριν το τέλος της δεκαετίας. Παράλληλα, η πυρηνική ενέργεια επιστρέφει: Μετά από 20 χρόνια στασιμότητας, ο παγκόσμιος πυρηνικός στόλος ίσως αυξηθεί κατά ένα τρίτο στα επόμενα δέκα χρόνια. Η ηλιακή ενέργεια αναμένεται να συνεχίσει τη ραγδαία άνοδό της, καθώς το 80% της προβλεπόμενης αύξησης της ζήτησης θα προέρχεται από περιοχές με υψηλό ηλιακό δυναμικό.
Ωστόσο, παρά τις θετικές ενδείξεις, η πρόοδος παραμένει ανεπαρκής για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Οι παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου αναμένεται να καταγράψουν νέο ρεκόρ φέτος. Για να περιοριστεί η υπερθέρμανση του πλανήτη και να αποφευχθούν οι χειρότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, ο ενεργειακός τομέας —και ιδιαίτερα ο ηλεκτρισμός— πρέπει να μετασχηματιστεί ταχύτερα και πιο ολοκληρωμένα. Η μετάβαση προς καθαρότερες, ασφαλέστερες και πιο έξυπνες μορφές ηλεκτροπαραγωγής βρίσκεται σε εξέλιξη, αλλά η ταχύτητα δεν συμβαδίζει, ακόμη, με την κρισιμότητα των περιστάσεων.
