ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

ΒΙΒΛΙΑ
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΚREPORT

Thinking like an Economist: How Efficiency Replaced Equality in U.S. Public Policy της Elisabeth Popp Berman, Princeton University Press 2022, σελίδες 344

Διδάσκοντας Οργανωτική Θεωρία Επιχειρήσεων στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν (και «κατ’ ευγενή παραχώρηση» Κοινωνιολογία…) η Elisabeth Popp Berman – που ξεκίνησε την διαδρομή της με βιβλίο αφιερωμένο στο πώς οι ακαδημαϊκές σπουδές Οικονομικών «έγιναν κινητήρας της οικονομίας» - στο τωρινό της βιβλίο αναλύει πώς ο τρόπος σκέψης που καθιέρωσαν στα μεταπολεμικά χρόνια οι οικονομολόγοι έφθασε να επηρεάζει αποφασιστικά την διαδικασία λήψης πολιτικών αποφάσεων. Γενικά, ευρύτερα.

Η βασική προσέγγιση της Μπέρμαν έγκειται στην διαπίστωση ότι η ενσωμάτωση του τρόπου σκέψης των οικονομολόγων στην άσκηση πολιτικής – που ξεκίνησε με την διαδρομή της RAND Corporation και την ανάλυση συστημάτων, προχώρησε να γίνεται αισθητή επί Τζων Κέννεντυ με ομάδα νεαρών τεχνοκρατών να οδηγεί την μετάβαση σε μια πολιτική βάσει εκτίμησης αποτελεσμάτων, αλλ’ εμπεδώθηκε ακόμη περισσότερο επί Λύντον Τζόνσον που την ενσωμάτωσε συνειδητά στα κοινωνικά προγράμματα της εποχής/την περιβόητη Great Society – κατέληξε να «καταλαμβάνει» το σύνολο της πολιτικής απόφασης.

Η πολιτική επίδραση της οικονομικής συλλογιστικής για την επίλυση προβλημάτων είναι πλέον παντού αποφασιστική. Και εκτοπίζει από το κέντρο την κοινωνική αποτίμηση. Αντικαθιστά το αίτημα/την επιδίωξη της ισότητας.

Κομβική έχει γίνει πλέον η έννοια της αποτελεσματικότητας. Αλλά και η έμφαση που δίνεται στην διαχείριση καταστάσεων με την παροχή κινήτρων, στην ανταγωνιστική προσέγγιση και στην ποσοτικοποίηση των επιλογών σε λογική κόστους/οφέλους, κατέληξε σταδιακά να περιθωριοποιεί τις επιλογές κοινωνικής πολιτικής. Αντίστοιχα, στην συζήτηση για την σκοπιμότητα/δυνατότητα ρύθμισης της παρέμβασης στην λειτουργία των αγορών – από το δίκαιο του ανταγωνισμού μέχρι την διαχείριση της πνευματικής ιδιοκτησίας – η «σκέψη του οικονομολόγου» οδηγεί την συζήτηση.

Το βιβλίο της Ελίζαμπεθ Μπέρμαν έχει κύρια αναφορά στην αμερικανική εμπειρία. Υπ’ αυτήν την έννοια βλέπει με ιδιαίτερη αμφιθυμία μια προσέγγιση που ήταν περισσότερο συμβατή με την λογική Ρόναλντ Ρέηγκαν να οδηγεί πλέον και την πολιτική στα χρόνια Δημοκρατικων Προέδρων. Σε σημείο που η υπόσχεση «ελπίδας και αλλαγής» της προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα βρέθηκε αυτοπεριορισμένη ως προς τις προοδευτικές προσδοκίες που η ίδια είχε τροφοδοτήσει.

Και μπορεί στις ΗΠΑ η τωρινή επαναφορά ριζοσπαστικότερων εκδοχών προτάσεων πολιτικής από τους Δημοκρατικούς να ακούγεται κάπως απόμακρη για μας – αν και, για παράδειγμα, η θεσμοθέτηση κατώτατου φορολογικού συντελεστή για τις μεγάλες πολυεθνικές σε παγκόσμια κλίμακα, ή, πάλι, τα μεγάλα προγράμματα κινήτρων για το πριόνισμα της οικονομίας επί προεδρίας Μπάιντεν δεν μπορεί να αγνοηθεί – αν και δεν είναι εύκολα συμβατή με τον «τρόπο σκέψης των οικονομολόγων».

Όμως στην Ευρώπη, όπου ακριβώς με μια τέτοια λογική είχε παραδοθεί στον εναγκαλισμό της πολιτικής της λιτότητας, βλέπουμε ακόμη και την αναθεώρηση του Συμφώνου Σταθερότητας να γίνεται με βάση «σκέψη των οικονομολόγων», με την πολιτική βούληση να παρακολουθεί προσεκτικά/ενοχικά. Ενώ σε μια Ελλάδα όπου (μετά τα Μνημόνια…) καταλήγει να ινδαλματοποιεί την κοστολόγηση των μέτρων πολιτικής, σε σημείο να επιδιώκεται πλέον η θεσμική επιβολή «σφράγισης» από ανεξάρτητη αρχή κάθε πολιτικού προγράμματος, αυτή η στρέβλωση του τρόπου σκέψης των οικονομολόγων τείνει να καταστεί κεντρικό στοιχείο των όποιων καταλοίπων εκείνου που κάποτε ονομαζόταν «πολιτική».

Εάν θέλετε κάθε πρωί το ενημερωτικό δελτίο του KReport στο email σας και πρόσβαση σε όλο το περιεχόμενό μας, κάντε μια δοκιμαστική συνδρομή!