ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

ΑΡΘΡΑ
ΤΟΥ ΑΛΕΚΟΥ ΚΡΗΤΙΚΟΥ

Η πέμπτη ελευθερία

Όχι μία, όχι δύο, αλλά τέσσερις ελευθερίες προσφέρει η εσωτερική αγορά της ΕΕ στους πολίτες της: ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων. Τελευταία όμως φαίνεται ότι οι τέσσερις αυτές ελευθερίες δεν είναι αρκετές. Και τούτο επειδή διαπιστώνεται ότι λειτουργούν περισσότερο προς μια κατεύθυνση, δηλαδή από τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές προς τις περισσότερο προνομιούχες. Προκύπτει επομένως η ανάγκη θέσπισης μια «πέμπτης» ελευθερίας, μιας ελευθερίας που θα επιτρέπει – και, ακόμη καλύτερα, θα ενθαρρύνει - τα πρόσωπα, τα αγαθά, τις υπηρεσίες και τα κεφάλαια να παραμένουν στον τόπο τους.

Αυτό θα προτείνει ο πρόεδρος του «Ινστιτούτου Ζακ Ντελόρ» και πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Ενρίκο Λέτα στους ηγέτες της ΕΕ στο εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Κατά τον Ιταλό πολιτικό, η μέχρι σήμερα λειτουργία της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ και η αυξημένη κινητικότητα που αυτή επέτρεψε, δεν ευνόησε τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες και περιφέρειες που, μεταξύ άλλων, υπέστησαν ένα ιδιαίτερα δυσμενές για αυτές «brain drain». Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα και με την εντολή που πήρε από την ισπανική και βελγική προεδρία της ΕΕ, ετοιμάζει μια έκθεση για μεταρρύθμιση της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ με κύριο στόχο την αποτροπή τέτοιων φαινομένων.

Στο στόχαστρό του μπαίνουν κυρίως  οι κρατικές ενισχύσεις που, κατά τον πρώην πρωθυπουργό, με τη λόγω κορονοϊού χαλάρωση των σχετικών κανόνων, λειτούργησαν κατάφωρα υπέρ των ισχυρότερων κρατών-μελών, διευρύνοντας την απόσταση που τα χωρίζει από τις οικονομικά ασθενέστερες χώρες της Ένωσης. Πράγματι, χάρις στις λόγω πανδημίας παρεκκλίσεις από τους κανόνες ανταγωνισμού διατέθηκαν πάνω από 800 δισεκατομμύρια ευρώ σε κρατικές ενισχύσεις, εκ των οποίων το 47,2% σε γερμανικές επιχειρήσεις, 22,6% σε γαλλικές και μόλις 7,7% σε ιταλικές. Τα ποσοστά των ενισχύσεων σε επιχειρήσεις των λοιπών κρατών-μελών είναι πολύ μικρότερα και δεν είναι δύσκολο να εξαχθούν τα σχετικά συμπεράσματα.

Κατά τον Ενρίκο Λέτα, « Οι κρατικές ενισχύσεις είναι μια εξαίρεση. Και πρέπει να παραμείνουν εξαίρεση». Αναγνωρίζει την ανάγκη να δοθούν απαντήσεις στο Inflation Reduction Act των ΗΠΑ και στις άλλες διεθνείς οικονομικές προκλήσεις, αλλά θεωρεί ότι αυτό πρέπει να γίνει στη βάση μιας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής και όχι με κατακερματισμένες εθνικές προσπάθειες. Μήπως, θα προσθέταμε από πλευράς μας, είναι ώρα να ανασύρουμε στην επιφάνεια της ΕΕ το άλλοτε πολυδιαφημιζόμενο και πολλά υποσχόμενο  αλλά στη συνέχεια ξεχασμένο Ταμείο Ευρωπαϊκής Κυριαρχίας;

Ο σχετικός όμως προβληματισμός δεν – πρέπει να – περιορίζεται μόνο στις οικονομικές επιπτώσεις της απουσίας της «πέμπτης ελευθερίας». Όπως μας θυμίζει το Politico, ο Βρετανός δημοσιογράφος David Goodhart θεωρεί ότι η κοινωνία χωρίζεται στους «Οπουδήποτε (anywheres)», δηλαδή στα άτομα με κοσμοπολιτικά χαρακτηριστικά, που συχνά μετακινούνται για να εργασθούν έξω από τη χώρα τους,  και στους «Κάπου(somewheres)», που θέλουν να παραμείνουν στον τόπο όπου γεννήθηκαν. Οι «Οπουδήποτε» - συνεχίζει το Politico- χαρακτηρίζονται από πιο φιλελεύθερες και προοδευτικές απόψεις σε σύγκριση με τους «Κάπου». Παραπέμπει δε στο βιβλίο του επίσης Βρετανού οικονομολόγου Paul Collier, σύμφωνα με το οποίο ορισμένες – αυταρχικές - κυβερνήσεις θεωρούν ότι μια τέτοια μετανάστευση τους επιτρέπει να απαλλαγούν από τους φιλελεύθερους και προοδευτικούς «Οπουδήποτε» οι οποίοι θα μπορούσαν να ενισχύσουν το μέτωπο της αντιπολίτευσης. Όπως έγινε – καταλήγει το Politico – στην Πολωνία όπου ο  Γιάροσλαβ Καζίνσκυ δεν έδειχνε ιδιαίτερα απογοητευμένος από τη μετανάστευση των  «Anywheres» συμπατριωτών του.

 

 

 

 

 

Εάν θέλετε κάθε πρωί το ενημερωτικό δελτίο του KReport στο email σας και πρόσβαση σε όλο το περιεχόμενό μας, κάντε μια δοκιμαστική συνδρομή!