ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

Η ΕΕ και η Γάζα: Είναι, τελικά, ο βασιλιάς γυμνός;

Μικρή ανακεφαλαίωση της μέχρι τώρα εμπλοκής της ΕΕ στην κρίση στη Γάζα (ή αλλιώς, ημερολόγιο Ευρωπαϊκής ανυπαρξίας):

-Στις 9 Οκτωβρίου, δύο μέρες μετά την έναρξη της κρίσης, ο αρμόδιος Επίτροπος για την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας έσπευσε να προαναγγείλει τη διακοπή κάθε βοήθειας από την ΕΕ προς τους Παλαιστινίους, τόσο στη Λωρίδα της Γάζας όσο και στη Δυτική Όχθη. Η δήλωση αυτή επικρίθηκε έντονα και άμεσα από κράτη-μέλη, όπως η Γαλλία, η Ισπανία και η Ιρλανδία.

-Στην άτυπη βιντεοδιάσκεψη των Υπουργών Εξωτερικών, στις 10 Οκτωβρίου, αλλά και στην αντίστοιχη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, μια εβδομάδα μετά, αναγνωρίστηκε το δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα με πλήρη σεβασμό του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και επιβεβαιώθηκε η μη διακοπή της χρηματοδοτικής στήριξης.

-Ωστόσο, στο ενδιάμεσο, στις 13 Οκτωβρίου, η Πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόλαβε να επισκεφτεί το Ισραήλ προς επίδειξη της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης αποφεύγοντας, στις δηλώσεις της, να αναφερθεί στην ανάγκη οποιαδήποτε αντίδραση του Ισραήλ να συνάδει με το διεθνές δίκαιο και να σέβεται τις ανθρωπιστικές αρχές και κανόνες. Τα στοιχεία αυτά διέπουν και χαρακτηρίζουν την Ευρωπαϊκή στάση στο Μεσανατολικό ήδη από τη «Δήλωση της Βενετίας», το 1980.

-Λίγο αργότερα, στις 26 και 27 Οκτωβρίου, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και πάλι, οι αρχηγοί των κρατών ασχολήθηκαν επί μακρόν -προφανώς λόγω έντονων διαφωνιών- για το αν η ΕΕ θα έπρεπε να ζητήσει «ανθρωπιστική παύση», «ανθρωπιστικές παύσεις» (άρα, μόνο σύντομης διάρκειας διαλείμματα στις συγκρούσεις) ή «κατάπαυση πυρός», όπως επιδίωκε η προεδρεύουσα Ισπανία.

-Την επόμενη μέρα, στις 28 Οκτωβρίου, στο Ψήφισμα που ενέκρινε η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ για μια «ανθρωπιστική εκεχειρία», οκτώ κράτη-μέλη της ΕΕ ψήφισαν θετικά (συμπεριλαμβανομένων της Γαλλίας, της Ισπανίας και της Πορτογαλίας), τέσσερα αρνητικά (Αυστρία, Ουγγαρία, Κροατία, Τσεχία) και δεκαπέντε απείχαν (ανάμεσα στα οποία η Γερμανία, η Ολλανδία και η Ελλάδα).

Εν συντομία, καθυστερήσεις και παλινωδίες, και μάλιστα σε μια θεματική που υπάρχει ξεκάθαρο κεκτημένο Ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής πολλών δεκαετιών.

Αλλά, για μια στιγμή.

-Η Γαλλία φιλοξένησε τη διεθνή ανθρωπιστική διάσκεψη για τη Γάζα, στις 9 Νοεμβρίου, αλλά η διπλωματική της κινητοποίηση με συναντήσεις στο Κατάρ και την Αίγυπτο δεν είχαν κάποια απτά αποτελέσματα.

-Η Γερμανία επίσημα και σφοδρά καταδίκασε τις ακραίες δηλώσεις περί πυρηνικής εξολόθρευσης των Παλαιστινίων, οι οποίες, όμως, έτσι κι αλλιώς είχαν ήδη οδηγήσει στην αποπομπή από την Ισραηλινή κυβέρνηση του υπεύθυνου υπουργού. Οι λοιπές πρωτοβουλίες της εστιάζουν, επίσης, κατά βάση στην αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης, κάτι που ισχύει και για την κινητοποίηση των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.

Άρα, ούτε και τα κράτη-μέλη μεμονωμένα έχουν να επιδείξουν κάποιο ιδιαίτερα εντυπωσιακό -και αποτελεσματικό, μέχρι στιγμής τουλάχιστον- ιστορικό πολιτικής παρέμβασης στην κρίση, αλλά κυρίως εστιάζουν στην προσπάθεια περιορισμού της ανθρωπιστικής καταστροφής. Αυτό που κάνει, δηλαδή, και η ΕΕ με τον τετραπλασιασμό της παρεχόμενης ανθρωπιστικής βοήθειας προς την περιοχή, έστω κι αν δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση των υπαρχουσών αναγκών.

Τελικά, «είναι ο βασιλιάς γυμνός»; Αποδεικνύεται για μια ακόμα φορά η ανυπαρξία της ΕΕ στο διεθνές στερέωμα;

Η απάντηση είναι συνάρτηση των προσδοκιών που τρέφουμε για την ΕΕ ως διεθνή δρώντα. Αν περιμένουμε από την ΕΕ να παρέμβει αποφασιστικά, αποκλιμακώνοντας την κρίση και ουσιαστικά συμβάλλοντας στην επίλυση του μεσανατολικού προβλήματος, τότε, προφανώς, η απάντηση είναι αρνητική, καθώς η ΕΕ και τα κράτη-μέλη της είναι εκ των πραγμάτων κομπάρσοι στο εξελισσόμενο δράμα. Αν, ωστόσο, εστιάσουμε σε αυτό που η ΕΕ κάνει διαχρονικά καλά – «την ανάγκην φιλοτιμία ποιούμενη», πιθανώς-, τότε η απάντησή μας στο ίδιο ερώτημα θα είναι αρκετά διαφορετική. Σε κάθε περίπτωση, είναι καλό να μην τρέφουμε και καλλιεργούμε αυταπάτες και αίσθηση ευρωπαϊκού μεγαλείου και επιρροής, διότι η πραγματικότητα στο πεδίο είναι πολύ διαφορετική!

(*) Ο Σπύρος Μπλαβούκος είναι Καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και Επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Αριάν Κοντέλλη στο ΕΛΙΑΜΕΠ.

Εάν θέλετε κάθε πρωί το ενημερωτικό δελτίο του KReport στο email σας και πρόσβαση σε όλο το περιεχόμενό μας, κάντε μια δοκιμαστική συνδρομή!