ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

Ο πόλεμος της Ουκρανίας στον δεύτερο χρόνο του.

Η «επέτειος» της συμπλήρωσης ενός χρόνου από την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία γιορτάστηκε με τον δέοντα πολεμικό τρόπο. Οι εμπλεκόμενοι στον πόλεμο ηγέτες επέδειξαν θάρρος και αποφασιστικότητα. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπάιντεν, βρέθηκε στο Κίεβο, κάτω από τον ήχο των σειρήνων και επιδαψίλευσε την ουκρανική κυβέρνηση με αυτό που οι ΗΠΑ έχουν σε αφθονία: επιπλέον πεντακόσια εκατομμύρια δολάρια επετειακό δώρο.

Στην άλλη πλευρά του λόφου ο Πούτιν, σε δραματικής σκηνοθεσίας διάγγελμα, δήλωσε ότι θα συνεχίσει αποφασιστικά τον πόλεμο και υπενθύμισε τις πυρηνικές δυνατότητες της Ρωσίας αποδεσμεύοντας την χώρα του από την συνθήκη του 2011 για τον περιορισμό των πυρηνικών όπλων.

Στο ενδιάμεσο ο πάλαι ποτέ κωμικός ηθοποιός Ζελένσκι έδωσε ακόμα μια παράσταση με την στρατιωτική του φανέλα, το επιτηδευμένο ημιαξύριστο πρόσωπο -ένδειξη κακουχιών και το ύφος μπαρουτοκαπνισμένου ήρωα του επαγγελματικού στρατιωτικού μάλιστα τομέα. Σε κάθε περίπτωση είναι μάλλον απίθανο η επιμελώς σκηνοθετημένη αυτή εικόνα να γίνει σημείο αναφοράς του αυριανού κόσμου – κάτι σαν Τσε Γκουεβάρα της άλλης πλευράς. Το πιθανότερο είναι ότι ο εν λόγω ηγέτης θα χρειαστεί να αντιμετωπίσει την μήνι του λαού του όταν αύριο γίνει ο απολογισμός και ο καταλογισμός.

Όλα ετούτα τα συμβολικά σημαίνουν ένα πράγμα: ο πόλεμος θα συνεχίσει στα 2023 από το σημείο που τον άφησε το 2022. Πιθανόν θα τον κληρονομήσει και το 2024.

Οι αιτίες είναι πολυεπίπεδες.  Ας ξεκινήσουμε από τις τεχνικές. Ούτε η μία, ούτε η άλλη πλευρά διαθέτουν τις απαραίτητες εφεδρείες και γενικότερα το στρατιωτικό δυναμικό για να πετύχουν αποφασιστική νίκη -από αυτές που σταματούν τους πολέμους- στο ορατό μέλλον. Αδυνατώντας -για πολιτικούς, κοινωνικούς, καθεστωτικούς λόγους- οι αντίπαλοι να δημιουργήσουν εθνικούς στρατούς, θα βολοδέρνουν σε έναν πόλεμο φθοράς, υλικής και ανθρώπινης. Κάθε χωριό θα γίνεται σύμβολο, είτε ηρωικής άμυνας και αντίστασης, είτε άκαρπης, πλην όμως τονωτικής, νίκης.

Ας συνεχίσουμε στις γενικότερες, τις στρατηγικές. Πίσω από τους αντιμαχόμενους υπάρχουν δυνάμεις που δεν μπορούν να αφήσουν την μία ή την άλλη πλευρά να ηττηθεί. Η λεγόμενη Δύση, με τις ΗΠΑ επικεφαλής και το ΝΑΤΟ με την Ευρωπαϊκή Ένωση πίσω τους, δεν μπορούν να δεχτούν νίκη της Ρωσίας στο κατώφλι της γηραιάς ηπείρου -ιστορικής κοιτίδας του καπιταλισμού. Οι Ρώσοι κοντά ή πιο κοντά έστω στην Βαρσοβία ή το Βερολίνο είναι κάτι που αλλάζει τους όρους και τις ισορροπίες. Η Ευρώπη, έστω και μακριά από την παλιά της αίγλη, εξακολουθεί να αποτελεί ένα ιδανικό στρατηγικά πεδίο μάχης όπου πολλά κρίνονται ως προς τις ισορροπίες του κόσμου.

Τρίτο επίπεδο οι πολιτικές, οι καθεστωτικές συνέπειες. Τυχόν ήττα της μιας ή της άλλης πλευράς σημαίνει ανατροπή του καθεστώτος. Η ανατροπή του καθεστώτος φέρνει κοινωνικές ανακατατάξεις και, αυτές με τη σειρά τους, θέτουν σε κίνδυνο την ίδια την υπόσταση των χωρών, των εθνών που εμπλέκονται σε αυτόν τον πόλεμο. Αυτό αφορά κυρίως την Ουκρανία, κράτος νεοσύστατο στην ιστορία, χωρίς παράδοση πέρα από εκείνη την θλιβερή υπόμνηση του Μπαντέρα και των Ες Ες του. Η δε ελπίδα -και σχέδιο της Δύσης- για μετατροπή της Ρωσίας σε κράτος υποτελές σε αυτήν, κάτι ως Βοσνία Ερζεγοβίνη της περιοχής, μάλλον δύσκολα συμβαδίζει με όσα κληροδότησε η ιστορία.

Μετά τις διαδοχικές αποτυχίες «βίαιης προσαρμογής» του Αφγανιστάν ή του Ιράκ και άλλων, στα μέτρα και τα σταθμά του δυτικού καπιταλιστικού κόσμου, θα έλεγε κανείς ότι οι περί Ρωσίας σχεδιασμοί θα όφειλαν να είναι πιο μετριοπαθείς. Βρισκόμαστε όμως ήδη σε εποχή συγκρούσεων, βίας και πολέμων. Η μετριοπάθεια δεν είναι κύριο χαρακτηριστικό τέτοιων εποχών. 

Ο Γιώργος Μαργαρίτης είναι καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης

Εάν θέλετε κάθε πρωί το ενημερωτικό δελτίο του KReport στο email σας και πρόσβαση σε όλο το περιεχόμενό μας, κάντε μια δοκιμαστική συνδρομή!