ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

H μάχη των παρασκηνίων και της κρυφής ψήφου

Με τη δύση του ηλίου ολοκληρώνεται σήμερα ο Β' γύρος των κυπριακών προεδρικών εκλογών. Λίγες ώρες αργότερα, στην κλειστή αίθουσα αθλοπαιδιών "Τάσος Παπαδόπουλος" της Λευκωσίας, θα ακολουθήσει η ανακήρυξη του διαδόχου του Νίκου Αναστασιάδη στον προεδρικό θώκο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Προσώρας, η τελική έκβαση της αναμέτρησης μεταξύ των δυο μονομάχων που τον διεκδικούν παραμένει αβέβαιη.

Άλλες από τις κυλιόμενες μέχρι χθες το βράδυ μετρήσεις  αναφέρονται σε διαφορές μικρότερες των δυο μονάδων, άλλες σε ελαφρώς μεγαλύτερες αλλ’ όχι πολύ πέραν του εύρους του στατιστικού σφάλματος. Όλες πάντως φαίνεται να συμφωνούν ότι το προβάδισμα έχει ο υποστηριζόμενος από τα κόμματα του ενδιάμεσου χώρου ανεξάρτητος υποψήφιος Νίκος Χριστοδουλίδης έναντι του υποστηριζόμενου από την Αριστερά επίσης ανεξάρτητου Ανδρέα Μαυρογιάννη. Πλην όμως ούτε αυτό το προβάδισμα μπορεί να θεωρηθεί βέβαιο, δεδομένου ότι παρασκηνιακά θα συνεχίσουν μέχρι την τελευταία στιγμή να (υπο)κινούνται υπόγεια ρεύματα και να παραμένει ενδεχόμενο την τελική διαφορά να κάνει η αποχή και η μη δημοσκοπικά ανιχνεύσιμη κρυφή ψήφος.

Αυτή η τελευταία είναι κατά πάσα πιθανότητα και αυτή που παραπλάνησε τις περισσότερες δημοσκοπήσεις ενόψει του α΄ γύρου, της περασμένης Κυριακής. Όπως ουδείς προέβλεπε πριν από δώδεκα και πλέον μήνες, όταν άρχισε η μεγαλύτερης διαρκείας προεκλογική περίοδος που υπήρξε ποτέ στα πολιτικά χρονικά του νησιού, ότι θα κατέληγε σε ένα θρίλερ ανατρεπτικό όχι μόνον των προγνωστικών, αλλά και των σταθερών  που επί μισό περίπου αιώνα έμοιαζαν να είναι ακλόνητες προσδιορίζοντας έναν αξιοσημείωτα ανθεκτικό διπολικό ανταγωνισμό μεταξύ του δεξιού Δημοκρατικού Συναγερμού (ΔΗΣΥ) και του αριστερού Ανορθωτικού Κόμματος του Εργαζόμενου Λαού (ΑΚΕΛ).

Επρόκειτο μάλιστα για έναν ιδιόμορφο ανταγωνισμό με έντονα ταξικά χαρακτηριστικά που διαπερνούσε οριζοντίως και καθέτως την κυπριακή κοινωνία διεισδύοντας σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής και των συλλογικών δραστηριοτήτων της (αθλητικών, φιλανθρωπικών, πολιτιστικών, συνδικαλιστικών, ψυχαγωγικών κλπ). Μέσα από αυτές διαπλέκονταν δεσμοί μαζικών και πανίσχυρων πελατειακών δικτύων που συνέδεαν τα κόμματα με σόγια και ολόκληρες οικογένειες. Γι' αυτό και οι ιδεολογικές προτιμήσεις και οι εκλογικές  συμπεριφορές των ψηφοφόρων αναπαράγονταν μέσα από τις ακολουθούμενες από γενιά σε γενιά οικογενειακές παραδόσεις.

Βεβαίως, εντός των στρατοπέδων των δυο αιωνίων αντιπάλων αναπτύσσονταν πάντα εσωτερικές διαφοροποιήσεις και φυγόκεντρες δυνάμεις. Πιο αισθητές στον χώρο της συντηρητικής παράταξης, όπου υπέβοσκε διαχρονικά μια λανθάνουσα σύγκρουση ανάμεσα στην πιο εθνικιστική λαϊκή δεξιά  και την πιο εκσυγχρονιστική μεταρρυθμιστική  κεντροδεξιά. Λιγότερο εμφανείς στον χώρο της πιο συμπαγούς και μονολιθικής Αριστεράς, που όμως κατάφερνε να αποφύγει την απομόνωσή της εφαρμόζοντας συστηματικά μια ευέλικτη  στρατηγική επιλεκτικών συμμαχιών με τις δυνάμεις του Κέντρου, μέσω των οποίων κατόρθωνε μέχρι το τέλος της διακυβέρνησης του Τάσου Παπαδόπουλου να διευρύνει την εκλογική επιρροή της, διατηρώντας τη δυναμική ενός main stream πολυσυλλεκτικού κόμματος εξουσίας. 

Στα δέκα  χρόνια της προεδρίας Αναστασιάδη η ηγεμονία της κεντροδεξιάς υπήρξε αναμφισβήτητη και η κυριαρχία του κυβερνώντος ΔΗΣΥ  εδραιώθηκε, αλλά στην πραγματικότητα ουδέποτε αποκαταστάθηκε η συνοχή που είχε επί των ημερών της ηγεσίας του ιδρυτή του Γλαύκου Κληρίδη.

Ο διχασμός που επήλθε με το δημοψήφισμα για το σχέδιο Ανάν δεν ξεπεράστηκε ποτέ. Ούτε επουλώθηκαν εντελώς τα τραύματα που άνοιξαν οι συγκρούσεις συμφερόντων είτε στο μέτωπο της διαχείρισης της οικονομικής κρίσης είτε στο μέτωπο των χειρισμών του κυπριακού. Κυρίως όμως δεν έπαψαν οι ανταγωνισμοί και οι ίντριγκες μεταξύ παραγόντων, αξιωματούχων και επίδοξων δελφίνων. Κατά καιρούς παροξύνονταν  και υποχωρούσαν, για να αρχίσουν να κορυφώνονται όταν ο ίδιος ο Αναστασιάδης κατέστησε σαφές ότι δεν είχε την πρόθεση να επαναδιεκδικήσει, τρίτη φορά, την Προεδρία της Δημοκρατίας.

Έτσι, άλλωστε, άρχισαν να εκδηλώνονται και οι φιλοδοξίες του στενότερου συνεργάτη του απερχόμενου Προέδρου, του πρώην εκπροσώπου της κυβέρνησής του και υπουργού Εξωτερικών, Νίκου Χριστοδουλίδη. Ο πρόεδρος του ΔΗΣΥ  Αβέρωφ Νεοφύτου, αντιλαμβανόμενος τις προθέσεις του, προσπάθησε να τον προλάβει εξαγγέλλοντας πρώτος την δική του υποψηφιότητα, χωρίς ωστόσο να καταφέρει να τον οδηγήσει σε υποχώρηση. Αντιθέτως, η μεταξύ τους σύγκρουση έμελλε να φθάσει στα άκρα με τον Νίκο Χριστοδουλίδη να αποφασίζει να διεκδικήσει την Προεδρία της Δημοκρατίας ως ανεξάρτητος υποψήφιος υποστηριζόμενος από τα κόμματα του Κέντρου, και τον ΔΗΣΥ να αδυνατεί να συσπειρώσει την εκλογική βάση του υπέρ της υποψηφιότητας του Προέδρου του.

Έτσι συνέβη αυτό που έμοιαζε παντελώς απίθανο όταν ξεκινούσε η προεκλογική περίοδος: για πρώτη φορά στην ιστορία του ο ΔΗΣΥ, το μεγαλύτερο κόμμα της Κύπρου, θα έμενε εκτός β' γύρου και οι ψηφοφόροι του θα έπαιζαν το ρόλο που πάντα επεδίωκαν να έχουν οι ψηφοφόροι των κομμάτων του Κέντρου: Να γίνουν οι ρυθμιστές πολιτικών ισορροπιών και εκλογικών συσχετισμών.

Αντιθέτως, το ΑΚΕΛ, που θεωρείτο πολύ πιθανότερο να μην περάσει στο β' γύρο καθότι και τον υποψήφιό του άργησε να υποδείξει και σε διαρκή κάμψη βρισκόταν η εκλογική του επιρροή από  την εποχή που στην αριστερή διακυβέρνηση Δημήτρη Χριστόφια χρεώθηκε η κατάρρευση της οικονομίας και η επιβολή ενός οδυνηρού μνημονίου που οδήγησε στο κούρεμα των τραπεζικών καταθέσεων και στη συρρίκνωση του υπερτροφικού κυπριακού χρηματοπιστωτικού τομέα, όχι  απλώς διασώθηκε  από μια βαθύτατη και ίσως μοιραία υπαρξιακή κρίση, αλλά ενδέχεται να επανέλθει στην εξουσία με τις ψήφους της  αιώνιας αντιπάλου του, της δεξιάς.

Το ρήγμα που έχει δημιουργηθεί στο εσωτερικό της τελευταίας είναι πολύ βαθύ και τίποτα δεν αποκλείει μεγάλη μερίδα των οπαδών της να εκδικηθεί τον «αποστάτη» Χριστοδουλίδη υπερψηφίζοντας τον υποψήφιο της Αριστεράς, Μαυρογιάννη. Πολλώ δε μάλλον που τον τελευταίο έσπευσαν να στηρίξουν ιστορικά στελέχη της κεντροδεξιάς και ο ίδιος έσπευσε να διασκεδάσει τους φόβους της επιλέγοντας ως υποψήφιο υπουργό Οικονομικών ένα νέο αλλά έμπειρο τεχνοκράτη δικηγόρο δεξιάς προέλευσης, βγαλμένο μέσα από την αγορά.

Κατά πόσο αυτό θα αποδειχθεί μια κίνηση ματ που θα του χαρίσει την νίκη, θα φανεί στο χειροκρότημα σήμερα  το βράδυ. Δυο πράγματα όμως είναι πιο σίγουρα. Το πρώτο είναι ότι αν ο υποψήφιος της Αριστεράς επικρατήσει εκείνος που θα βρεθεί στην δυσμενέστερη θέση θα είναι ο απερχόμενος πρόεδρος Αναστασιάδης,  που αποφάσισε εμμέσως πλην σαφώς να ταχθεί στο πλευρό του Χριστοδουλίδη με μήνυμα που τελικώς απηύθυνε την Παρασκευή. Το δεύτερο είναι ότι, σε κάθε περίπτωση, η επόμενη των εκλογών ημέρα θα σημάνει την απαρχή μιας πλήρους αναδιάταξης του κυπριακού πολιτικού χάρτη, ίσως και του οδικού χάρτη για την επίλυση του κυπριακού.

Εάν θέλετε κάθε πρωί το ενημερωτικό δελτίο του KReport στο email σας και πρόσβαση σε όλο το περιεχόμενό μας, κάντε μια δοκιμαστική συνδρομή!