ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

Η πρωτεύουσα, του Robert Menasse, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2022, σελίδες 496.

Στην πολλαπλά δυσάρεστη συγκυρία που δημιουργείται γύρω από το «σύστημα των Βρυξελλών» με την υπόθεση καταγγελλόμενου κυκλώματος δωροδοκίας/ξεπλύματος χρήματος στα πλαίσια του Ευρωκοινοβουλίου (του οργάνου δημοκρατικής νομιμοποίησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θυμίζουμε…) προκειμένου να βελτιωθεί η εικόνα και η εμβέλεια μιας χώρας του Κόλπου – του Κατάρ –, δηλαδή μιαν υπόθεση πολύ ευρύτερη από την δική μας «περίπτωση Καϊλή», αξίζει να δει κανείς με αυξημένο ενδιαφέρον το πικρό αυτό βιβλίου του Ρόμπερτ Μενασσέ που είναι ακριβώς αφιερωμένο στην τεχνοδομή της ΕΕ.

Μπορεί το «Die Hauptstadt» (κυκλοφόρησε το 2017 στα γερμανικά από τις Εκδόσεις Suhrkamp) να μεταφράσθηκε σε μισή ντουζίνα ευρωπαϊκές γλώσσες και να γνώρισε μπεστσελλερική επιτυχία στα πλαίσια του αυξημένου ενδιαφέροντος για τα ευρωπαϊκά πράγματα που είχε φέρει το Brexit, όμως κύρια αρετή του είναι το διαβρωτικό χιούμορ, στα όρια του σαρκασμού, με το οποίο παρουσιάζει και ξεγυμνώνει το σύστημα των Βρυξελλών. Σε ένα βαθύτερο όμως επίπεδο, ο Αυστριακός Μενασσέ – πολέμιος της αναγέννησης μορφών φασισμού στην Κεντρευρώπη και την επανεμφάνιση των εθνικισμών, με ισχυρό λόγο στα ευρωπαϊκά ζητήματα και κεντρικός ομιλητής για τα 60 χρόνια από την Συνθήκη της Ρώμης ενώπιον του Ευρωκοινοβουλίου – αποφλοιώνει το αυτάρεσκα κλειστό σύστημα των Βρυξελλών, τους παραλογισμούς και τις στρεβλώσεις της λειτουργίας του. Και, κάνοντας αυτό, επιτρέπει στον ενδιαφερόμενο αναγνώστη να καταλάβει πώς χαράσσονται οι προτεραιότητες. πώς προκύπτουν οι επιρροές. πώς συγκροτούνται οι πλειοψηφίες. σαν πώς καταλήγουμε στις αποφάσεις στην Ενωσιακή Ευρώπη του 21ου αιώνα.

Το δράμα της «Πρωτεύουσας» (αυτή είναι η ονομασία με την οποία θα ‘θελαν όσοι δραστηριοποιούνται στις Βρυξέλλες να γίνεται γνωστή η πόλη «τους» – ως Πρωτεύουσα της Ευρώπης, εννοείται) εκτυλίσσεται στους διαδρόμους των Βρυξελλών. Και τούτο, μολονότι το κεντρικό στοιχείο είναι ένα γουρουνάκι που εμφανίζεται σουρεαλιστικά να τρέχει γύρω από την Place St. Catherine για να εξαφανισθεί μυστηριωδώς, αφού προξενήσει κυκλοφοριακό χάος. αλλά να συσχετισθεί με μια δολοφονία σε ξενοδοχείο που συγκαλύπτεται λόγω συμφερόντων υψηλών προσώπων. Ανοίγεται έτσι ένα παράθυρο προκειμένου να παρακολουθήσει κανείς τον «πόλεμο των γουρουνιών», μιαν από τις πολλές αντιπαραθέσεις των προτεραιοτήτων της αγροτικής πολιτικής, της υγειονομικής νομοθεσίας και των φιλοδοξιών διεθνούς εμπορικής πολιτικής της ΕΕ.

Στους χαρακτήρες του δράματος βρίσκει κανείς μια ενοχλημένη πλην φιλόδοξη ανώτερη υπάλληλο της Επιτροπής – την Ελληνίδα Φένια Ξενοπούλου – που την έχουν παρκάρει στην άνευ εξουσιών Γενική Διεύθυνση Πολιτισμού, ενώ ήθελε τα θέματα Διεθνούς Εμπορίου. Δίπλα της, ο Αυστριακός Μάρτιν Ζούσμαν, παραπέρα ο Γερμανός Κάι-Ουβε Φρίγγε που είναι Επίτροπος Εμπορίου.

Κάπως έτσι, βλέπουμε τις Γενικές Διευθύνσεις Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνούς Εμπορίου να εμπλέκονται σε διαμάχη (η πρώτη υποστηρίζει την ανάγκη να περιοριστεί η παραγωγή χοιρινού κρέατος ώστε να κρατηθούν ψηλά οι τιμές, η δεύτερη να αυξηθεί η παραγωγή προκειμένου να ικανοποιηθεί η κινεζική ζήτηση για αυτό το προϊόν), ενώ δεν αργεί να αναμειχθεί και Διεύθυνση που ασχολείται με την υγεία λόγω της κτηνιατρικής διάστασης. Διόλου περίεργο που τα κράτη μέλη διεκδικούν την δυνατότητα να διαπραγματευθούν χωριστά με την Κίνα –  με αποτέλεσμα γενική πτώση των τιμών…

Το κλίμα γραφειοκρατικής διαπάλης, τα ανταλλασσόμενα emails, οι ανάγκες καριέρας των ηρώων – όλα μαζί εμπλέκονται. Ενώ το τραγικό/βλάσφημο στοιχείο έρχεται να αναμειχθεί με το ρηχό/κωμικό όταν – ακριβώς αναδεικνύοντας την ευκολία με την οποία το σύστημα των Βρυξελλών επιχειρεί να αξιοποιήσει τους συμβολισμούς –  προτείνεται να τιμηθεί η 50η επέτειος από την Συνθήκη της Ρώμης, με την ανακήρυξη του Άουσβιτς ως «γενέτειρας» της ενιαίας Ευρώπης -η οποία, είναι αλήθεια, ξεκίνησε ως σχέδιο για να αποτραπεί κάθε επόμενος πόλεμος…

Με όλη την ευαισθησία ενός Κεντρευρωπαίου για το τι μπορεί να ανασύρουν οι ιστορικοί συμβολισμοί – του Μενασσέ είναι το ιδιαίτερο «Η έξωση από την Κόλαση», στις Εκδόσεις ΠΟΛΙΣ, που ασχολείται με την μετάβαση από τον οστρακισμό και τις διώξεις των Εβραίων του 17ου αιώνα στην Ευρώπη στα πιο πρόσφατο παρελθόν της ναζιστικής φρίκης, η οποία όμως αφήνει ίχνη και στην σημερινή ευρωπαϊκή πραγματικότητα – ο συγγραφέας της «Πρωτεύουσας» εξοικειώνει όχι μόνο με το «πώς παίζεται το παιχνίδι στις Βρυξέλλες», αλλά και πώς η κατάχρηση των γραφειοκρατικών χειρισμών και των συμβολισμών μπορεί να θρυμματίζει την ουσία του ευρωπαϊκού εγχειρήματος.

Εάν θέλετε κάθε πρωί το ενημερωτικό δελτίο του KReport στο email σας και πρόσβαση σε όλο το περιεχόμενό μας, κάντε μια δοκιμαστική συνδρομή!