ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

ΑΡΘΡΑ
ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΗ ΚΟΥΒΑΚΑ

Τρόφιμα και υπερκέρδη

Οι διεθνείς τιμές των βασικών σιτηρών έχουν επιστρέψει εκεί όπου βρίσκονταν πριν από την εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία. Μετά την πανδημία και τα σοβαρά προβλήματα που προκάλεσε στην παγκόσμια παραγωγή και τις αλυσίδες εφοδιασμού, οι τιμές είχαν αυξηθεί 50% περίπου σε σύγκριση με τις αρχές του 2019. Ο πόλεμος στην Ουκρανία προκάλεσε πανικό και οι τιμές αυξήθηκαν 20% μέσα σε ένα μήνα, αλλά στη συνέχεια άρχισαν να υποχωρούν ελαφρά. Όταν ανακοινώθηκε η τετραμερής (ΟΗΕ, Τουρκία, Ρωσία Ουκρανία) συμφωνία της Κωνσταντινούπολης για απελευθέρωση των ουκρανικών εξαγωγών, οι τιμές επέστρεψαν στα προ εισβολής επίπεδα. 

Η προοπτική για το άμεσο μέλλον δεν είναι σαφής, αλλά αναλυτές υποστηρίζουν ότι η ζήτηση θα υπερβαίνει την προσφορά τουλάχιστον μέχρι το 2024. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η φετινή ακραία ξηρασία σε πολλές περιοχές έχει ήδη προκαλέσει σοβαρή μείωση της αγροτικής παραγωγής, μάλλον δεν πρέπει να αναμένεται μεγάλη αποκλιμάκωση.  

Οι 4 μεγαλύτερες εταιρείες εμπορίας σιτηρών του πλανήτη (3 αμερικανικές και μια γαλλική), που ελέγχουν περί το 80% της παγκόσμια αγοράς, μεταξύ πανδημίας και πολέμου στην Ουκρανία σημείωσαν τα μεγαλύτερα κέρδη της ιστορίας τους, αυξάνοντας παράλληλα το περιθώριο κέρδους τους από 20 έως 30%. 

Πριν από την πανδημία περίπου 135 εκατ. άνθρωποι σε όλο τον πλανήτη αντιμετώπιζαν σοβαρή επισιτιστική ανασφάλεια, σύμφωνα με τον Οργανισμό Γεωργίας και Τροφίμων του ΟΗΕ (FAO). Τρία χρόνια και έναν πόλεμο αργότερα ο αριθμός τους έχει υπερδιπλασιαστεί, σε 245 εκατ. Σε κάποιες περιοχές, όπως το Κέρας της Αφρικής, όπου η ξηρασία διαρκεί ήδη τρεις καλλιεργητικές περιόδους, δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι απειλούνται όχι από διατροφική ανασφάλεια αλλά από πραγματικό λιμό. Με τα περιορισμένα κεφάλαια που έχει στη διάθεσή του, το επισιτιστικό πρόγραμμα του ΟΗΕ μπορεί να βοηθήσει μόνο τους μισούς.

Οργανώσεις όπως η Oxfam έχουν προτείνει να επιβληθεί «υπερ-φόρος» στα υπερκέρδη των εταιρειών του κλάδου, ακριβώς όπως έχει προταθεί (χωρίς να επιβληθεί) για τις ενεργειακές και μεταφορικές που πλούτισαν από την πανδημία. 

Εδώ ανακύπτει όμως ένα ηθικό πρόβλημα. Στον καπιταλισμό, το «μεγαλύτερο δυνατόν κέρδος» -αν δεν οφείλεται π.χ. σε καρτέλ που χειραγωγεί παράνομα τις τιμές- όχι μόνο δεν είναι παράνομο αλλά αποτελεί και το ένα από τα θεμέλια του συστήματος.

Για τις ενεργειακές εταιρείες, που θησαύρισαν στην πανδημία, έχουν διατυπωθεί διάφορες κατηγορίες ότι μεθόδευσαν την άνοδο των τιμών. Δεν έχει αποδειχθεί τίποτε και δεν φαίνεται να γίνεται κάποια σοβαρή έρευνα σε αυτή την κατεύθυνση. Για τις εταιρείες εμπορίας σιτηρών δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι έπαιξαν βρώμικο παιχνίδι. Απλώς «καβάλησαν το κύμα» και εξαργύρωσαν (χωρίς να καταχραστούν) τη δεσπόζουσα θέση τους. Απολύτως νόμιμο. Ηθικό όμως; 

Διαβάστε σχετικά:

-Record profits for grain firms amid food crisis prompt calls for windfall tax στον Guardian.

-Against expectations, global food prices have tumbled στον Economist.

 

Εάν θέλετε κάθε πρωί το ενημερωτικό δελτίο του KReport στο email σας και πρόσβαση σε όλο το περιεχόμενό μας, κάντε μια δοκιμαστική συνδρομή!