ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

-The Gatekeepers: How the White House Chiefs of Staff Define Every Presidency, Penguin/Random House, New York 2017/2018, του Chris Whipple.

-The Spymasters: How the CIA Directors Shape History and the Future, Simon & Schuster/Scribner, New York 2020, επίσης του Chris Whipple.

Στα εντελώς «ιδιαίτερα» non-papers επεξήγησης/δικαιολόγησης των παραιτήσεων Γρηγόρη Δημητριάδη (γενικού γραμματέα του Πρωθυπουργού) και Παναγιώτη Κοντολέοντος (Διευθυντή της ΕΥΠ, αποδειχθείσης αείποτε ΚΥΠ), παραιτήσεων οι οποίες δρομολόγησαν την πολιτικά εκρηκτική εις βάθος διερεύνηση των υποκλοπών, είχε προβληθεί η ιδιαιτερότητα του Chief of Staff ως κέντρου μιας συγκεντρωτικής άσκησης της εκτελεστικής εξουσίας – σ’ εμάς, πρωθυπουργοκεντρικής. σε πιο υψηλά επίπεδα όπως των ΗΠΑ, προεδρικής – προκειμένου να δειχθεί ότι φθείρονται σε παρόμοιες θέσεις οι άνθρωποι από την πίεση και την ευθύνη. Εν συνεχεία, δε είχε περιγραφεί και η διπλή – τεχνική και πολιτική – φύση του επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών, προκειμένου να εξηγηθεί η κατάσταση της ΕΥΠ. Να καλέσουμε λοιπόν σε ανάγνωση, ή πάντως σε ξεφύλλισμα, δυο βιβλίων. Παράξενα σχετικών με «τα δικά μας»…

Δυο βιβλίων που, βέβαια υπό συνθήκες ισχύος «the real thing», (δηλαδή αμερικανικά), με συγγραφέα δε τον μπεστσελλερίστα δημοσιογράφο Chris Whipple, περιγράφουν πώς οι Chiefs of Staff διαδοχικών Αμερικανών Προέδρων «καθορίζουν Προεδρίες», καθώς και πώς οι επικεφαλής της CIA «διαμορφώνουν την Ιστορία/το μέλλον».

Σπεύδουμε να αποκηρύξουμε κάθε αίσθηση του «κι η μυλωνού τον άντρα της, βάζει με τους πραματευτάδες»: Αλίμονο αν ο Γρ. Δημητριάδης ήταν να συγκρίνεται με Bob Haldeman (επί Νίξον), Dick Cheney (επί Φορντ), John Sununu (επί Μπους), Leon Panetta (επί Κλίντον), Rahm Emmanuel (επί Ομπάμα) ή και Reince Priebus (επί Τραμπ), αν μη τι άλλο γιατί … λείπει η πλανητική κλίμακα αλλά και η δυνατότητα πρόκλησης ζημιάς σε σύγκριση με τις «δικές μας» παρακολουθήσεις. Αντίστοιχα ισχύουν για την σύγκριση του Παν. Κοντολέοντος με Richard Helms (επί Νίξον και Φορντ) , George Tenet (επί Κλίντον ΚΑΙ Μπους), Leon Panetta (επί Ομπάμα, ύστερα υπουργού Αμύνης), David Petraeus (επί Ομπάμα, προηγουμένως Α/ΓΕΕΘΑ των ΗΠΑ): Είναι φανερό ότι… δεν ετίθετο εκεί θέμα πτυχίου Πανεπιστημίου γι’ αυτού του επιπέδου τις φιγούρες!

Επίσης, να καταθέσουμε ότι την ιδέα να ψάξουμε τη δουλειά του Chris Whipple μας την έδωσε η αναφορά της ΕφΣυν σ’ αυτόν και στο δίδυμο των βιβλίων του (το πρώτο πραγματοποίησε επανέκδοση στην έξοδο της Προεδρίας Τραμπ, προκειμένου να καλύψει την άνευ προηγουμένου πολυκύμαντη περίοδο διαχείρισης του Λευκού Οίκου. τώρα, μάλιστα, επίκειται και η κυκλοφορία νέου βιβλίου του, The Fight of His Life: Inside Joe Biden’s White House, για την επόμενη τρικυμία).

Εκείνο που βασικά προσπαθεί να αποτυπώσει ο Whipple – όσον αφορά τους Chiefs of Staff, οι οποίοι μπορεί μεν να κινούνται στην σκιά αλλά δεν παύουν να ανήκουν στην επιφάνεια των πολιτικών πραγμάτων (σε σύγκριση με τους επικεφαλής της CIA) –είναι η υποχρέωσή τους να μιλούν με ειλικρίνεια, μέχρις ωμότητας, προς τον προϊστάμενό τους. Να του δείχνουν την πραγματικότητα. Ενώ την ίδια στιγμή να λειτουργούν ως ιμάντας μεταβίβασης των προθέσεων και εντολών του προς τα διάφορα κλιμάκια της Administration, να συντονίζουν κεντρικές λειτουργίες και να βοηθούν στην απόσβεση των κραδασμών. όσο μεγαλύτερη, δε, η εξουσία, τόσο ισχυρότεροι οι κραδασμοί! Όμως… όπως δίδαξε ήδη η πικρή εμπειρία του Bob Haldeman, με προϋπηρεσία στην διαφήμιση, και του δίδυμού του νομικού συμβούλου John Ehrichman, της «αυτοκρατορικής Προεδρίας» Νίξον, χρειάζεται και αρκετή σύνεση, προκειμένου να αποφεύγονται οι πoινικές εμπλοκές μόλις ρηγματωθεί η παντοδυναμία. Ανάγνωθι Watergate…

Oι 23 Chiefs of Staff που καλύπτει ο Whipple (αρχικά είχε παραγάγει, το 2013, ένα ντοκιμαντέρ για το ίδιο θέμα), και εκ των οποίων του έδωσαν άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες οι 17 που ακόμη ζουν, αποδεικνύεται ότι ναι μεν αυτοί κρατούν στα χέρια τους εξαιρετική ισχύ, όμως βρίσκονται – σε κάθε φάση – αντιμέτωποι με ευκαιρίες εκτροχιασμού. Συνειδητοποιημένα. Εκτροχιασμού της αποστολής τους, του αφεντικού τους. Ταυτόχρονα η δική τους πορεία τείνει να «σφραγίζει», ως ύφος και ως συνοχή εκείνην των πολύ πιο υψηλού προφίλ Προέδρων. «Κινείσαι σε έναν χώρο όπου αισθάνεσαι την Ιστορία να είναι παρούσα», είχε πει ένας από τους Gatekeepers, κατά κυριολεξία «πυλωρούς», αν όχι κλειδοκράτορες της εξουσίας. Αυτό ακριβώς – μαζί και με την συνειδητοποίηση ότι υπάρχει έλεγχος στην επόμενη στροφή των πραγμάτων, ιδίως έλεγχος του Κογκρέσου – οδηγεί στην αυτοσυγκράτηση παρά την αίσθηση της εξουσίας.

Περνώντας, τώρα, στον (λογικά!) σκοτεινότερο κόσμο των Διευθυντών της CIA, η καθοριστική επισήμανση ανήκει στον Richard Helms, δεκαετίας του ΄80: «Δεν αρκεί να χτυπάς το καμπανάκι. Πρέπει και να βεβαιώνεσαι ότι ο Πρόεδρος το έχει ακούσει». Στις ΗΠΑ, όπως και με το FBI επί του θρυλικού J. Edgar Hoover, έτσι και με την CIA δημιουργήθηκε επί μεγάλο διάστημα ένας θρύλος λειτουργίας «σε κλειστό κύκλωμα». Δεν είναι όμως τυχαίο ότι, όταν ο Πρόεδρος Νίξον επιχείρησε να επιστρατεύσει τον Helms και την CIA (και την αναφορά σε εξωτερικούς κινδύνους προκειμένου να τερματισθεί η έρευνα του…FBI για τις παρακολουθήσεις του Watergate), τότε συνάντησε τοίχο!

Εκείνο που, στην Αμερικανική περίπτωση, ούτε οι ισχυρότεροι επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών μπορούν να παραμερίσουν/αγνοήσουν είναι η ύπαρξη του ελέγχου του Κογκρέσου: Ελέγχου που, ακόμη κι αν συνήθως ασκείται διακριτικά, πάντα υπάρχει στο παρασκήνιο και «επαπειλείται» - μαζί και με τις δικαστικού τύπου εξουσίες που διαθέτει το Κογκρέσο – σε μια λογική εξισορρόπησης ισχύος. Οπότε, η διάσταση της μυστικότητας, καθώς και η διαφύλαξη του απορρήτου, που σε συνδυασμό με την συνεχώς αυξανόμενη τεχνολογική δύναμη των παρακολουθήσεων (αλλά και το διατιθέμενο – από την Υπερδύναμη, μην το ξεχνούμε… – ανθρώπινο δυναμικό), καθιστά την CIA πλανητικό παίκτη, δημιουργεί ένα πλαίσιο δυνατοτήτων που εύκολα οδηγεί σε μια αντίληψη κυριαρχίας. Κυριαρχίας που, μάλιστα, ξεδιπλώνεται σε πλανητικό επίπεδο: Όθεν και η αναφορά του Whipple στο πώς η CIA και οι κορυφαίοι της κατασκοπίας «διαμορφώνουν την Ιστορία και το μέλλον».

Μπορεί λοιπόν τις πρώτες δεκαετίες «η CIA να έκανε σχεδόν ό,τι ήθελε, με το Κογκρέσο να στρέφει τα μάτια του αλλού». Μπορεί όταν η CIA ζητούσε ανανέωση του προϋπολογισμού της, ο επικεφαλής της Επιτροπής Πιστώσεων και Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας να ρωτούσε: «Πόσα χρειάζεστε;», οπότε ο διευθυντής της CIA απαντούσε «Τι θα λέγατε γι αυτό το νούμερο;» Κι εκεί τελείωνε η συζήτηση!

Όταν όμως ξεκίνησαν οι αστοχίες της Υπηρεσίας – ήδη από την εποχή του Κόλπου των Χοίρων/της Κούβας, (και της απόπειρας δολοφονίας του Κάστρο), κι ακόμη περισσότερο όταν οι «covert operations» για την υπονόμευση καθεστώτων ανά τον κόσμο έφεραν την CIA στο φωτισμένο προσκήνιο διεθνώς, τότε τα πράγματα έγιναν πιο δύσκολα. Ομοίως, όταν η διάκριση μεταξύ εσωτερικής και εξωτερικής ασφάλειας ή/και η αντιζηλία μεταξύ διαφόρων μυστικών υπηρεσιών έφεραν την CIA στο μικροσκόπιο του Κογκρέσου – και του Τύπου. Οι διαδοχικές «επαφές» της CIA με την δημοσιότητα λειτούργησαν, τελικώς, ως η ασφαλέστερη δικλείδα συγκράτησης της ισχύος της…

Εάν θέλετε κάθε πρωί το ενημερωτικό δελτίο του KReport στο email σας και πρόσβαση σε όλο το περιεχόμενό μας, κάντε μια δοκιμαστική συνδρομή!