ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

Έρωτες στο παρασκήνιο, του Νίκου Παπανδρέου, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2022

Με μιαν υπόσχεση, η οποία στιγμές-στιγμές ηχεί και κάπως σαν… απειλή, ξεκινά το «Έρωτες στο προσκήνιο» του Νίκου Παπανδρέου – που ήδη παραπέμπει στο Father Dancing του ίδιου ή το Δέκα μύθοι και μια ιστορία, έτσι όπως μεταφέρει τον θρύλο και το πραγματικό διάβα των Παπανδρέου στην Ελληνική δημόσια ζωή.  Μια ζωή όπου το ιδιωτικό δεν βρίσκεται ποτέ και τόσο μακριά όχι απλώς από το δημόσιο, αλλά και από το ιστορικό εν τέλει.

Η υπόσχεση/απειλή έγκειται στο ότι ο Νίκος Π. προαναγγέλλει πως το βιβλίο αυτό είναι το πρώτο μιας τριλογίας, που η συνέχειά της θα καλύψει το διάστημα από την Μεταπολίτευση μέχρι και σήμερα. Αυτό, καθώς το τωρινό πρώτο βήμα – οι «Έρωτες στο Παρασκήνιο» –  χτίζεται γύρω από την έντονη προσωπικότητα  του Ανδρέα Παπανδρέου που σφράγισε την πολιτική πορεία της Ελλάδας δια του ΠΑΣΟΚ, αλλά και από την ταραχώδη προσωπική ζωή του,  γύρω από την μόνον αποσπασματικά έως τώρα γνωστή συνεισφορά της Μαργαρίτας Παπανδρέου στην πορεία των πραγμάτων, γύρω από φιγούρες με ρόλο όπως – διαφανώς – της πολιτικοποιημένης ερωμένης του Ανδρέα των πρώτων χρόνων της Μεταπολίτευσης ή του πιστού άμεσου συνεργάτη του με αποστολή τις σχέσεις με τον Τύπο, το πρώτο αυτό βήμα δείχνει και την μια από τις στοχεύσεις του εγχειρήματος. Να «διαβαστεί» η πορεία των δημοσίων πραγμάτων, με τις έντονες ιδεολογικές επικονιάσεις του πολιτικού, μέσα από καθοριστικές φυσιογνωμίες της εποχής.

Ακριβώς δίπλα σ’ αυτήν την λειτουργία, έρχεται και η άλλη: εκείνη της προσγείωσης του Ανδρέα Παπανδρέου, του εν πολλοίς θρυλοποιημένου στην δημόσια πρόσληψη των πραγμάτων – για άλλους ενταγμένος στο πάνθεο των μεγάλων/καθοριστικών της πολιτικής διαδρομής της νεωτερικής Ελλάδας, για άλλους σκοτεινή φιγούρα λαϊκισμού και χαλάρωσης του πλαισίου αρχών μιας Ελλάδας που έσβησε. Της προσγείωσης σε μιαν ανθρώπινη οντότητα, σε αναζήτηση αντίστοιχα ανθρώπινης ισορροπίας. Οι έρωτες και οι χαρακτηρολογικές περιδινήσεις του Ανδρέα, μυθιστορηματικά δοσμένες, λειτουργούν ως κλειδιά για την ανάγνωση της επιρροής του πολύ πέρα από τον στενό ή και κάπως ευρύτερο κύκλο του. της επιρροής του σε μια ολόκληρη εποχή μιας – διόλου ευθύγραμμης, άλλωστε! – χώρας.

Αυτό με την σειρά του οδηγεί στην τρίτη διάσταση, στο πώς δηλαδή ωρίμασαν (για καλό ή για κακό, πάντως για τον συγγραφέα σαφώς για καλό) σχέσεις και στάσεις και αξιολογικά πλαίσια στην Ελλάδα των πρώτων δεκαετιών της Μεταπολίτευσης: από την θέση της γυναίκας μέχρι την διαπερατότητα των κοινωνικών τάξεων, ακόμη και την μετάλλαξη των συνοικιών της Αθήνας ή την επικοινωνία του κέντρου με την περιφέρεια.

Υπάρχει όμως και μια τέταρτη διάσταση, που ο αναγνώστης θα την εκτιμήσει όσο προχωράει η αφήγηση του Νίκου Παπανδρέου. Για την οποία αφήγηση, ας έχει προϊδεαστεί εξαρχής, ισχύει εκείνο που ήδη υπήρχε και στα προηγούμενα γραφόμενά του. Με ροή κειμένου γρήγορη και «Αμερικανικά» περιγραφική, σε τραβάει και σε κάνει να τρέχεις την ανάγνωση. έως ότου κάτι, συχνά μικρό, σε ξυπνάει στο ότι μόλις προ ολίγου προσπέρασες κάτι άλλο βαθύτερο/ερμηνευτικά πολύτιμο, οπότε γυρίζεις πίσω και ξαναδιαβάζεις. Σε άλλο όμως θέλαμε να σταθούμε: με αυτήν του την κατάθεση, ο Νίκος Παπανδρέου προβαίνει σε μια διεκδίκηση: αποτολμώντας να «ανεβάσει» την δική του σχέση με τον Ανδρέα στα φώτα του προσκηνίου – και μάλιστα υπό συνθήκες οικογενειακής κρίσης, όταν η Μαργαρίτα τον επιστρατεύει μήπως και θέσει κάτι σαν όριο στην απιστία του πατέρα του – μια σχέση με ένταση αλλά και αποδοχή, με θαυμασμό αλλά και στιγμές-στιγμές απελπισία μπροστά στο απρόβλεπτο του Ανδρέα. Κάνει την διεκδίκηση αυτοτελούς πολιτικού/δημόσιου ρόλου: μετά τον Ανδρέα, μετά την Μαργαρίτα, μετά και τον Γιώργο (απ’ αυτό το βιβλίο ο ΓΑΠ απουσιάζει, όμως η συνέχεια της τριλογίας είναι μπροστά μας…), ο Νίκος αφήνει στο τραπέζι το δικό του στίγμα, την δική του ανάγνωση (και) των δημοσίων πραγμάτων της Ελλάδας. Δεν διστάζει, δε, να έχει δείξει και δικές του αδυναμίες, να έχει φωτίσει στιγμές και πλευρές που η , συχνά φαρισαϊκή, πρακτική των Ελλήνων πολιτικών επιμελώς αποσιωπά. Το κάνει δε με μια προσέγγιση που στιγμές-στιγμές αγγίζει τον αυτοσαρκασμό, πράγμα ακόμη πιο σπάνιο παρ’ ημίν.

Έναν πολλαπλά ενδιαφέρον εγχείρημα.

Εάν θέλετε κάθε πρωί το ενημερωτικό δελτίο του KReport στο email σας και πρόσβαση σε όλο το περιεχόμενό μας, κάντε μια δοκιμαστική συνδρομή!