Kreport > Uncategorized > Γραφειοκρατία: Τρεις παρεμβάσεις για χρόνια προβλήματα

Γραφειοκρατία: Τρεις παρεμβάσεις για χρόνια προβλήματα

Του Παναγιώτη Καρκατσούλη

Επιλέγω, στην τύχη, από διαμαρτυρίες και παράπονα για την ποιότητα εξυπηρέτησης πολιτών από τις δημόσιες υπηρεσίες:

«Πριν από έντεκα (11) χρόνια πάρκαρα τη μηχανή μου στον πεζόδρομο της Κοραή. Το πρόστιμο που λησμόνησα να πληρώσω εμφανίστηκε μπροστά μου πριν από λίγες μέρες όταν χρειάστηκα πιστοποιητικό φορολογικής ενημερότητας. Πλήρωσα το πρόστιμο και τις προσαυξήσεις του και μου έμεινε η απορία γιατί κανείς δεν με ειδοποίησε νωρίτερα ώστε να αποφύγω την περιττή δαπάνη;»

«Γιατί κανείς δεν μας ειδοποιεί ποιες είναι οι δυνάμεις που διαθέτει το Αστυνομικό Τμήμα Γαλατσίου έτσι ώστε να αποφύγουμε τα ραντεβού μετά από 2-3 μήνες καθώς και τις διπλές και τριπλές επισκέψεις για να ανανεώσουμε ένα διαβατήριο;»

«Γιατί κανένας δεν μας λέει τι δυνάμεις διαθέτει η Πολεοδομία Αθηνών ώστε να ξέρουμε ότι δεν υπάρχει κάποιος εκεί να απαντήσει σ’ ένα σταθερό τηλέφωνο επικοινωνίας που μπορούμε να βρούμε, εύκολα, στην ιστοσελίδα τους αλλά ποτέ δεν το σηκώνουν;»

Σ’ αυτά τα χρόνια προβλήματα της δημόσιας διοίκησης αντιπαρατίθεται από τους κυβερνώντες η διευκόλυνση να μπορεί κανείς να εκδώσει μερικά δικαιολογητικά από τον υπολογιστή στο σπίτι του.

 Έχουμε, λοιπόν, σημειώσει κάποια- έστω μικρή- πρόοδο στην αντιμετώπιση του «τέρατος»; Έχει γίνει η δημόσια διοίκηση σύμμαχος- κι όχι αντίπαλος- της ανάπτυξης και της κοινωνικής προόδου;

Η απάντηση απαιτεί την γνώση των γενεσιουργών αιτιών των προβλημάτων της δικής μας δημόσιας διοίκησης. Κι αλλού υπάρχουν προβλήματα με τη γραφειοκρατία. Και στον Καναδά και στη Δανία, χώρες πρωτοπόρες στην υιοθέτηση αντι-γραφειοκρατικών μεταρρυθμίσεων τα τελευταία 30 χρόνια, υπάρχουν πολίτες που διαμαρτύρονται για την σπατάλη η την αδιαφάνεια με τις οποίες είναι συνδεδεμένη η δημόσια διοίκηση.

Η ονοματολογική συνάφεια, όμως, δεν παραπέμπει, υποχρεωτικά, στην ουσιαστική. Άλλα εκείνα τα προβλήματα κι άλλα τα δικά μας. Άλλο πρόβλημα να μην κάνει καλά την δουλειά του ο υπεύθυνος για τoυς καύσωνες και την ζέστη στον Δήμο Phoenix Arizona στις ΗΠΑ κι άλλο ο αντίστοιχος δικός μας στον Δήμο Αθηναίων. Άλλο πράγμα κατανοούν ως επιτελικό κράτος στην Ολλανδία κι άλλο στο Μέγαρο Μαξίμου στην Αθήνα. 

Η βαθιά και ουσιαστική αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και πόρων στις χώρες που αναφέρουμε, τους επιτρέπει να διορθώνουν, ανασχεδιάζουν και προγραμματίζουν για το μέλλον. Οι ίδιες λειτουργίες, παρ’ ημίν, περνάνε (ακόμη) μέσα από τον έλεγχο και την έγκριση/απόρριψη της κεντρικής κυβέρνησης. Για παράδειγμα, ο προγραμματισμός του ανθρώπινου δυναμικού- πόσους υπαλλήλους, δηλαδή, χρειαζόμαστε για να κάνουμε μια δουλειά- εξακολουθεί να αποτελεί μια προνομία της κεντρικής κυβέρνησης.

Αν αυτή είναι η μια πλευρά των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε, συμπληρώνεται με μια άλλη, πολύ πιο κρίσιμη: Με την αδυναμία μας, στρατηγική και επιχειρησιακή, να αντιμετωπίσουμε τα νέα προβλήματα. Αυτά που αποτελούν τα στοιχήματα του παρόντος και του μέλλοντος για την προστασία του δημοσίου συμφέροντος. Το νέο περιβάλλον της δημόσιας διοίκησης έχει να κάνει με τις πολλαπλές, συνεχείς και επικαλυπτόμενες κρίσεις, όπως είναι η δημοσιονομική, η υγειονομική και, εσχάτως, η κρίση ασφάλειας και την συνακόλουθη αδυναμία μας να τις κατανοήσουμε και να τις αντιμετωπίσουμε.     

Οι κρίσεις δεν αποτελούν, πια, κάτι εξαιρετικό που έρχεται και παρέρχεται. Έχουν αποκτήσει μια ένταση και μια δυναμική που μας δείχνει ότι θα αποτελούν το μόνιμο περιβάλλον εντός του οποίου θα αξιολογείται η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα των δημόσιων υπηρεσιών μας. Αρκεί να παραπέμψουμε στις δασικές πυρκαγιές και την εκθετική καταστροφή που προκαλούν ή στην πρωτόγνωρη υγειονομική κρίση που δοκιμάζει σκληρά τα συστήματα προστασίας της δημόσιας υγείας. Οι θλιβερές επιδόσεις μας στην αντιμετώπιση των παγκοσμιοποιημένων αυτών κρίσεων έρχονται να προσθέσουν μια ακόμη απαίτηση από την διοίκησή μας: Πρέπει να μπορέσουμε να βελτιώσουμε, με όρους ποσοτικούς και ποιοτικούς, τις επιδόσεις μας σ’ αυτά τα πεδία. Δεν αρκεί η διαρκής επίκληση ότι οι κρίσεις είναι εισαγόμενες και ότι κι άλλες χώρες, καλύτερα διοικούμενες από την δική μας, αντιμετωπίζουν επίσης προβλήματα στην καθυπόταξή τους.

Τι μπορούμε, λοιπόν, να κάνουμε άμεσα για την αποφυγή του δυσοίωνου μέλλοντός μας;

Θεωρούμε ότι οι τρείς παρεμβάσεις που παραθέτουμε, στη συνέχεια, στοχεύουν στην επίλυση χρόνιων, άλυτων προβλημάτων που μας εμποδίζουν όχι μόνον να περάσουμε με επιτυχία στη νέα εποχή αλλά και να αντιμετωπίσουμε τρέχοντα προβλήματα:

  • Δημιουργία ενός μόνιμου μηχανισμού άρσης των επικαλύψεων μεταξύ των υπουργείων, αποκάθαρσης των αρμοδιοτήτων και συνεχούς μεταφοράς τους στα διάφορα επίπεδα διοίκησης. Σημειωτέον, ότι στην μοναδική καταμέτρηση των αρμοδιοτήτων όλων των επιπέδων διοίκησης που διαθέτουμε, καταγράφηκαν 23.143 αρμοδιότητες των Υπουργείων και, μόλις, 640 αρμοδιότητες της Τ.Α. H κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ότι προωθείται διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους φορείς με στόχο την επίτευξη της αναγκαίας συναίνεσης που θα οδηγήσει στο σχέδιο νόμου για τον διαχωρισμό των αρμοδιοτήτων μεταξύ Κεντρικής Διοίκησης και τοπικής αυτοδιοίκησης α’ και β’ βαθμού
  • Σταδιακή μεταφορά αρμοδιοτήτων και πόρων στην τοπική αυτοδιοίκηση, αρχής γενομένης από τα ώριμα πεδία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας και της πολιτικής προστασίας. Να αξιοποιηθούν, προς αυτή την κατεύθυνση οι προτάσεις της Επιτροπής Κοντιάδη «για την μεταρρύθμιση και ανασυγκρότηση της τοπικής αυτοδιοίκησης και του κράτους» που μένουν στο συρτάρι από τον Ιούνιο 2020, εδώ.
  • Αποκέντρωση του προγραμματισμού ανθρώπινου δυναμικού, των προσλήψεων και της αξιολόγησης των υπαλλήλων. Να αξιοποιηθούν, σ’ αυτή την κατεύθυνση οι προτάσεις της «Επιτροπής Παπατόλια» για την απλούστευση και τον εξορθολογισμό των επιλογών των ανωτάτων διοικητικών στελεχών. Επείγει η ολοκλήρωση των κρίσεων για την κάλυψη 3496 θέσεων επιτελικών στελεχών μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται 1300 θέσεις διοικητών, υποδιοικητών και μελών διοικητικών συμβουλίων νομικών προσώπων, 295 θέσεις Γενικών Διευθυντών και 1845 θέσεις Διευθυντών των Υπουργείων, ΝΠΔΔ, ΥΠΕ, Ανεξαρτήτων Αρχών, Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων, ΝΣΚ, Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και Περιφερειακών Διευθύνσεων Εκπαίδευσης.

Εν τέλει, τα προβλήματα δεν περιμένουν πότε θα ευαρεστηθούμε, πολιτικές ηγεσίας και πολίτες, να τα επιλύσουμε. Πολλές φορές οι συνέπειες από την αδράνεια ή την αποτυχίες μας είναι οδυνηρές για όλους. Απαιτείται, λοιπόν, εγρήγορση, αποφασιστικότητα και συστράτευση για την αντιμετώπιση των παλαιών και νέων πολιτικοδιοικητικών προβλημάτων. Οι επιδόσεις μας θα κριθούν από τα αποτελέσματα. Κι αυτά είναι, ως γνωστόν, ξεροκέφαλα…