Kreport > articles > Γαλλικές προεδρικές εκλογές, γύρος δεύτερος: Το κρίσιμο ισοζύγιο (16/4)

Γαλλικές προεδρικές εκλογές, γύρος δεύτερος: Το κρίσιμο ισοζύγιο (16/4)

Του Γιώργου Σεφερτζή

Σε πείσμα της παράδοσης που θέλει τους Γάλλους στον πρώτο γύρο των εκλογών να ψηφίζουν με την καρδιά και στον δεύτερο με το μυαλό, αυτή τη φορά οι μονομάχοι του δεύτερου γύρου των φετινών εκλογών φαίνεται να εντείνουν τις προσπάθειές τους απευθυνόμενοι περισσότερο στο θυμικό του εκλογικού σώματος παρά στη λογική του. Έχουν αντιληφθεί προφανώς ότι τελικά θα είναι τα συναισθήματα που θα ωθήσουν τους ψηφοφόρους να προσέλθουν στις κάλπες, μετακινώντας αναλόγως  το εκλογικό εκκρεμές. Όπως έχουν προφανώς αντιληφθεί ότι η πολιτική παραμένει πάντα μια τέχνη διαχείρισης των  συμβόλων.

Εξ ου και χθες, Μεγάλη Παρασκευή των καθολικών και ημέρα εθιμικών θρησκευτικών τελετουργιών τόσο για τους μουσουλμάνους όσο και για τους Εβραίους,  η μεν Λε Πεν πόζαρε μπροστά σε υψηλής σημασίας καθεδρικό ναό της νοτιοανατολικής Γαλλίας, κάνοντας περιοδεία σε ένα από τα εκλογικά της φέουδα και επίδειξη της αφοσίωσής της στην καθολική παράδοση, ο δε Μακρόν πέρασε τη μισή μέρα του επισκεπτόμενος τα έργα αποκατάστασης της κατεστραμμένης από την γνωστή πυρκαγιά  Παναγίας των Παρισίων. Ήταν ένας τρόπος να στείλει ένα μήνυμα αισιοδοξίας και ελπίδας για την ανόρθωση της πατρίδας του από τα δεινά που την έπληξαν στη διάρκεια των αλλεπάλληλων κρίσεων που σημάδεψαν τη θητεία του, καθώς και από τα τρομοκρατικά χτυπήματα που είχε δεχθεί τα προηγούμενα χρόνια. 

Η αλήθεια είναι ότι, όπως εξελίσσονται τα πράγματα, νικητής από την επικείμενη εκλογική  αναμέτρηση θα εξέλθει ο υποψήφιος Πρόεδρος που θα εμπνεύσει τη μεγαλύτερη σιγουριά για την επόμενη ημέρα και θα πετύχει να στρέψει εναντίον του αντιπάλου του τα μεγαλύτερα ποσοστά αρνητικών ψήφων.

Αυτό άλλωστε ερμηνεύει και την παράδοξη τακτική που ακολουθεί ο απερχόμενος Πρόεδρος μπαίνοντας στην τελική ευθεία της εκλογικής αναμέτρησης. Ενώ αναλώνει ώρες ολόκληρες στους δρόμους με τους πολίτες, εξηγώντας υπομονετικά και με λογικά επιχειρήματα τις προγραμματικές θέσεις του για την επόμενη πενταετία, ταυτόχρονα δραματοποιεί το διακύβευμα των εκλογών παρουσιάζοντάς τις ως “ένα δημοψήφισμα για την Ευρώπη”.

Είναι ένας τρόπος να εξυπηρετήσει τους στόχους της “στρατηγικής της δαιμονοποίησης”  στην οποία μάλλον επανέρχεται για να υπενθυμίσει σε όσους το έχουν ξεχάσει πόσο επικίνδυνος μπορεί να αποδειχθεί ο εθνολαϊκιστικός ευρωσκεπτικισμός της Λε Πεν για τη δημοκρατική Γαλλία και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Άλλωστε από την ενεργοποίηση των ανακλαστικών της αριστεράς και των πλειοψηφικών δεξαμενών των υπόλοιπων δυνάμεων του δημοκρατικού τόξου εξαρτάται η τύχη του στον δεύτερο γύρο.  

Αντιστρόφως, η αντίπαλός του Λε Πεν καλεί όλους τους “πατριώτες της δεξιάς και της αριστεράς” να στοιχηθούν πίσω από την υποψηφιότητά της ποντάροντας στην απήχηση που μπορεί να έχει το σύνθημα  “όλοι εναντίον του Μακρόν”. Επιχειρεί με άλλα λόγια να ενεργοποιήσει με τη σειρά της τα εκλογικά ανακλαστικά των ψηφοφόρων της αριστεράς, περιγράφοντας το διακύβευμα της εκλογικής αναμέτρησης με όρους πάλης των τάξεων, ισχυριζόμενη ότι πρόκειται περί πάλης του λαού εναντίον της ολιγαρχίας των ελίτ που τον κυβερνά εδώ και τριάντα χρόνια αγνοώντας επιδεικτικά την ύπαρξη και τις καθημερινές ανάγκες του.

Στην πραγματικότητα πρόκειται για στρατηγικές αμοιβαίας δαιμονοποίησης των μονομάχων του δεύτερου γύρου στα μάτια των ψηφοφόρων της ριζοσπαστικής αριστεράς του Μελανσόν. Πλην όμως, πέραν αυτών υπάρχει και η κρίσιμη μάζα των μικρομεσαίων που και στην Γαλλία αποτελούν τη σπονδυλική στήλη της αγοράς και της κοινωνίας της. Δεν είναι σίγουρο ότι αυτή τη φορά η  δαιμονοποίηση θα αποδώσει τους καρπούς που απέδωσε το 2017. 

Πρόδρομο σημάδι δυο γεγονότα: Πρώτον χθες  παρέμεινε αμετάβλητος (στο 53,5%- 46,5%), και άρα εύθραυστος, ο συσχετισμός μεταξύ των δυο μονομάχων. Δεύτερον, στους κόλπους των νέων ψηφοφόρων και της αριστεράς ανέβηκαν τα ποσοστά της αποχής και έπεσαν  τα ποσοστά του Μακρόν. Μόλις το 39% των μελανσονικών δηλώνουν τώρα ότι θα προτιμήσουν τον απερχόμενο Πρόεδρο, ενώ το 49%, ένας, δηλαδή, στους δυο, την αποχή. Αυτό σημαίνει ότι η προεξόφληση ενός καλού αποτελέσματος υπέρ του Μακρόν μπορεί να αποβεί μοιραία για τον σημερινό Πρόεδρο, στο βαθμό που θα συντελέσει στην αδρανοποίηση μέρους των ψηφοφόρων του. Πολύ δε περισσότερο που η “στρατηγική της εγγύτητας” με τους πολίτες που ακολουθεί απειλεί την “προεδρικότητα” της εικόνας του.

Υπάρχουν, κατά συνέπεια ανοιχτά δυο ερωτήματα: Το πρώτο είναι, αν ενδιαμέσως, και κατά μείζονα λόγο, στην τηλεμαχία της ερχόμενης Τετάρτης με  τον Μακρόν , η Λε Πεν θα καταφέρει να βελτιώσει περαιτέρω τη δική της “προεδρικότητα”. Το δεύτερο είναι, πώς εν τέλει θα διαμορφωθεί το ισοζύγιο ανάμεσα στην “ψήφο θετικής αποδοχής” του ενός εκ των δυο φιναλίστ  και την “ψήφο απόρριψης” του αντιπάλου. Πολύ δε περισσότερο τώρα που έχουν αρχίσει να κινητοποιούνται με καταλήψεις πανεπιστημίων οι φοιτητές που πρωταγωνιστούν στο κίνημα της διπλής απόρριψης των δυο μονομάχων.

Θα μένουν τότε  δυο πράγματα σε εκκρεμότητα: Το πρώτο αφορά στην δυναμική με την οποία θα αναπτυχθεί αυτό το κίνημα. Το δεύτερο είναι υπέρ τίνος θα λειτουργήσει το “ούτε Μακρόν ούτε Λε Πεν”. Το πιθανότερο είναι η εξέλιξη αυτή να επιταχύνει την αντικατάσταση της στρατηγικής της σύγκρουσης του “μπλοκ του λαϊκισμού” με το “μπλοκ του ελιτισμού”  με την στρατηγική της αναμέτρησης του ενός  “σχεδίου διακυβέρνησης” με το άλλο σχέδιο διακυβέρνησης”, του ενός “σχεδίου κοινωνίας” με το άλλο σχέδιο κοινωνίας” και μάλιστα σημείο προς σημείο. Σε αυτήν την περίπτωση, η πλάστιγγα είναι πολύ πιθανότερο να γύρει προς την μεριά Μακρόν.