Kreport > articles > Η ψήφος της καρδιάς, η ψήφος του μυαλού και η χρήσιμη ψήφος (11/4)

Η ψήφος της καρδιάς, η ψήφος του μυαλού και η χρήσιμη ψήφος (11/4)

Του Γιώργου Σεφερτζή

Υπάρχει μια παλιά γαλλική παροιμία που λέει ότι στον πρώτο γύρο οι ψηφοφόροι ψηφίζουν με την καρδιά και στον δεύτερο με το μυαλό. Αυτό που συνέβη στον χθεσινό γύρο των Γαλλικών προεδρικών εκλογών θα ήταν η απόλυτη επιβεβαίωση της ως άνω παροιμίας, αν ο πρώτος γύρος δεν είχε λειτουργήσει με τη λογική του δεύτερου και αν δεν είχε θριαμβεύσει μέχρι νεωτέρας η «χρήσιμη ψήφος». 

Οι Γάλλοι άφησαν το συσσωρευμένο θυμό τους να ξεχειλίσει στην κάλπη του πρώτου γύρου διαμορφώνοντας ένα ιστορικά υψηλό εκλογικό  ποσοστό για τους δυο κυριότερους αντιπάλους του απερχόμενου Προέδρου. Πλην όμως ο τελευταίος διασώθηκε από τους από μηχανής θεούς που οδήγησαν σε κάθαρση την τραγωδία του πρώτου γύρου, θυσιάζοντας στο βωμό της σωτηρίας της Γαλλίας και της Ευρώπης, από ένα νέο κατακλυσμιαίο κύμα εθνολαϊκισμού, την υποψήφια της κεντροδεξιάς Βαλερί Πεκρές.

Η εκλογική συντριβή της τελευταίας υπήρξε η έκπληξη της ημέρας και το τίμημα της απόφασης των ψηφοφόρων της να φανούν χρήσιμοι στην υπόθεση της αποτροπής ενός οριακού αποτελέσματος που θα λειτουργούσε εκ των πραγμάτων δυνάμει υπέρ της μεταλλαγμένης υποψήφιας της Ακροδεξιάς. Και αυτή, βέβαια, με τη σειρά της  επωφελήθηκε από τη χρήσιμη ψήφο που αποφάσισαν να της δώσουν οι οπαδοί του ακροδεξιού υπερεθνικιστή Ερίκ Ζεμούρ ώστε να ανταγωνιστεί με αξιώσεις τον Μακρόν.

Δεύτερο, ωστόσο, ανακηρύχθηκε το κόμμα της αποχής επιβεβαιώνοντας έναν άλλο πιο πρόσφατο κανόνα της πολιτικής: Ότι, δηλαδή, από τότε που ο ανταγωνισμός μεταξύ δεξιάς και αριστεράς ατόνησε, μειώθηκε και ο αριθμός των πολιτών που είχαν όρεξη να μπουν στον κόπο της μετακίνησης μέχρι το εκλογικό τους τμήμα.

Παρά την κινητοποίηση των τελευταίων προεκλογικών ωρών,  η αποχή ξεπέρασε τα ποσοστά του 2017, αδρανοποιώντας το 1/4 του εκλογικού σώματος. Δεν ήταν, βέβαια, όσο καταστροφική υπήρξε σε προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις. Με αυτή την έννοια απεφεύχθη ο κίνδυνος της απονομιμοποίησης των εκλογικών αποτελεσμάτων και άρα των μονομάχων του δεύτερου γύρου. Από την άλλη όμως, μεριά, έδειξε το μέγεθος που έχει προσλάβει η απαξίωση  των εκλογικών διακυβευμάτων. Όταν το 25% των πολιτών αδιαφορούν για την έκβαση της κρισιμότερης μάχης για τη διακυβέρνηση και την τύχη της χώρας, το μόνο σίγουρο είναι ότι κάτι δεν πάει καθόλου καλά στην κοινωνία των πολιτών. Έχει προφανώς απορροφηθεί σε τέτοιο σημείο από τα ατομικά ενδιαφέροντα των μελών της, ώστε ούτε μια μείζων ευρωπαϊκή κρίση σαν και αυτή της Ουκρανίας μπορεί πλέον να την συγκινήσει.

Αν όμως αυτό είναι το κακό νέο της ημέρας, υπάρχει, ευτυχώς, και το άλλο, το καλό, που αποδείχτηκε σωτήριο για τον απερχόμενο Πρόεδρο Μακρόν. Ο τελευταίος, έχοντας διαπράξει ένα παραλίγο μοιραίο λάθος, καθυστερώντας την είσοδό του στον εκλογικό αγωνιστικό χώρο, δημιούργησε την αυτοκαταστροφική εντύπωση ότι περιφρονεί το εκλογικό σώμα και τις δημοκρατικές διαδικασίες. Προσπάθησε την τελευταία ημέρα να κάνει την αυτοκριτική του, αλλά ήταν πλέον πολύ αργά για να διασκεδάσει τις δυσμενείς εντυπώσεις και να αντιστρέψει τις τάσεις που πλέον καθόριζε η σύγκρουση ανάμεσα στη λαϊκή και την ελιτίστικη  Γαλλία.

Η Λεπέν είχε δώσει τον τόνο λέγοντας ότι μετά από τριάντα χρόνια κυριαρχίας των ελίτ είχε έρθει η ώρα να μιλήσει ο «λαός των μικρών»,  που η διευθύνουσα τάξη είχε αγνοήσει επιδεικτικά. Στην πραγματικότητα είχε έρθει η ώρα του διχασμού που πρωτογνώρισε η αμερικανική κοινωνία επί Τραμπ και τώρα γινόταν γνώρισμα και της ευρωπαϊκής.

Μένει να φανεί  σε δεκαπέντε μέρες, αν στο όνομα της Δημοκρατίας που έκανε τη φωτισμένη ευρωπαϊκή κεντροδεξιά να διασώσει τον αντίπαλο της στον πρώτο γύρο, κάνουν για τον ίδιο λόγο και οι ψηφοφόρο της αριστεράς  την καρδιά τους πέτρα υπερψηφίζοντας αυτόν που κατηγορούν ότι υπήρξε ο «Πρόεδρος των πλουσίων».

Η ηγεσία τους, έδωσε τη γραμμή που επιβάλει τη συσπείρωση των δυνάμεων του δημοκρατικού τόξου. Δεν είναι ωστόσο σίγουρο ότι θα συμμορφωθούν στις υποδείξεις. Ο Μακρόν πάντως έσπευσε αργά χθες το βράδυ να τους διαβεβαιώσει ότι δεν θα επαναλάβει τα λάθη του. Να δούμε τι θα κάνει το κόμμα της αποχής.