Kreport > articles > Europe contre Europe: Entre Liberté, Solidarité et Puissance,

του Laurent Warlouzet, CNRS Editions, Paris 2022

Europe contre Europe: Entre Liberté, Solidarité et Puissance,

του Laurent Warlouzet, CNRS Editions, Paris 2022

Γράφει ο Αντώνης Παπαγιαννίδης

 Στο βιβλίο αυτό, ο L. Warlouzet – καθηγητής Ευρωπαϊκής Ιστορίας στην Σορβόννη, μετά από πέρασμα από το Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας και το LSE – επιχειρεί να αναδείξει την πολυπλοκότητα των παραγόντων (από τους οικονομικούς και τους κοινωνιολογικούς μέχρι τους ιστορικούς θεσμικούς και κυρίως πολιτικούς) οι οποίοι συνέθεσαν διαχρονικά τις εκδοχές «Ευρώπης» που συνήθως προσεγγίζουμε μέσα από την οπτική προσέγγιση του κοινοτικού οικοδομήματος.

Έχοντας πρόσβαση σε αρχειακό υλικό των διαφόρων φάσεων που οδήγησαν στην δημιουργία της ΕΟΚ, ύστερα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, τελικώς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνειδητά αντιπαραθέτει – ή, πάντως, αντιπαραβάλλει – την εκδοχή κοινωνικής/παρεμβατικής Ευρώπης που εξηγεί από νωρίς στην ΚΑΠ και αργότερα στα Διαρθρωτικά Ταμεία, με την φιλελεύθερη προσέγγιση που κυριάρχησε στο άνοιγμα των αγορών, την εμπορική πολιτική και την πολιτική ανταγωνισμού.  

Ωστόσο, έχοντας και την ματιά του «εντός των τειχών» πλέκει αυτή την εικόνα εξισορρόπησης με τ ο υφάδι της θεσμικής διάστασης που χωρίς να αυτονομείται μεν, δημιουργεί σταθεροποιητικές λειτουργίες. Κάπου στο τέλος της διαδρομής, διακρίνεται εκείνο που η Κοινοτική Ευρώπη παραδοσιακά απέφυγε να τονίζει: Η αίσθηση της ισχύος.

Προλαβαίνει ο Warlouzet και το Brexit να αναλύσει – μπορεί κανείς να διερωτηθεί μέχρι ποιου σημείου το βλέπει σαν νομοτέλεια, αν και δεν παραγνωρίζει την δυναμική που έδωσε η σχεδόν 50χρονη συμμετοχή της Βρετανίας στο τωρινό ευρωπαϊκό οικοδόμημα – αλλά και τις ωριμάνσεις που έφερε η περιπέτεια της πανδημίας του κορωνοϊού. Φθάνει σχεδόν ο αναγνώστης να διερωτηθεί πώς θα είχε χειριστεί και την εμπειρία της Ουκρανικής κρίσης με την βίαιη ενηλικίωση της «Ευρώπης» στον τομέα της ασφάλειας.

Μια από τις κεντρικές αναγνώσεις του Ευρωπαϊκού/Ενωσιακού φαινομένου του Warlouzet έγκειται στο να αναζητεί την προσαρμοστικότητα του εν λόγω συστήματος στο γεγονός ότι «οι συμμαχίες οικονομικών συντελεστών [που συγκροτούνται] σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι ευρύτερες από εκείνες που υπάρχουν σε εθνικό επίπεδο».

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό, είναι κατά πόσον εκείνο που δημιούργησε την ΚΑΠ, ύστερα τα Διαρθρωτικά Ταμεία, ύστερα την Ευρωζώνη, πιο πρόσφατα το Fit for 55 και την Πράσινη Μετάβαση και εντέλει το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας/Next Generation EU,θα μπορούσε τώρα να οδηγήσει στην επόμενη μετεξέλιξη. Μετεξέλιξη/επέκταση στα θέματα ασφαλείας, αλλά και με θεσμικό αποτύπωμα που θα απαιτήσει στο (συνεχιζόμενο) έλλειμμα δημοκρατικής νομιμοποίησης της ΕΕ. Χωρίς την οποία νομιμοποίηση…