Kreport > articles > Η ανάκαμψη της αριστεράς και η πρώτη ένδειξη εξάντλησης της δυναμικής του Μακρόν  

Η ανάκαμψη της αριστεράς και η πρώτη ένδειξη εξάντλησης της δυναμικής του Μακρόν  

Του Γιώργου Σεφερτζή

Η τεχνοκράτισσα και ο ιδεολόγος 

Στην απεγνωσμένη προσπάθειά της να ανακόψει τη δημοσκοπική της κατάρρευση, η υποψήφια της φιλελεύθερης κεντροδεξιάς Βαλερί Πεκρές πήρε στα μέσα της προηγούμενης εβδομάδας μια παρακινδυνευμένη απόφαση υψηλού μάλιστα ρίσκου: συμφώνησε με τον ακροδεξιό υπερεθνικιστή Ερίκ Ζεμμούρ να αναμετρηθούν εκτάκτως στα τηλεοπτικά αλώνια μονομαχώντας για τα μάτια τουλάχιστον εκείνων εκ των δεξιόστροφων ψηφοφόρων που δίσταζαν ακόμα να απαντήσουν στο ερώτημα ποιος από τους επικρατέστερους υποψηφίους της δεξιάς πολυκατοικίας θα ήταν προτιμότερο να βρεθεί αντιμέτωπος με τον απερχόμενο Πρόεδρο Μακρόν στον δεύτερο γύρο των επικείμενων πλέον Γαλλικών προεδρικών  εκλογών.

Για την Πεκρές η απόφαση ήταν παρακινδυνευμένη διότι επικοινωνιακά αγύμναστη και αδέξια, όπως είχε δείξει το προηγούμενο διάστημα ότι είναι, καλούνταν να τα βάλει με έναν έμπειρο και άνετο αντίπαλο, επαγγελματία της τηλεόρασης με περγαμηνές στην χρήση των πολεμικών τεχνών της επιθετικής δημοσιογραφίας.

Και για τους δυο, ωστόσο, η επιλογή ήταν στρατηγικά σωστή δεδομένου ότι αμφότεροι απευθύνονται σε κοινωνικά παρεμφερή ακροατήρια που λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία και μόνον μια σκληρή μετωπική αντιπαράθεση θα μπορούσε να τους κάνει να γείρουν υπέρ της μιας ή του άλλου.

Πολύ περισσότερο που μέχρι την ουκρανική κρίση η προεκλογική περίοδος είχε παραμείνει υποτονική και δεν τους είχε δώσει τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν απευθείας μια ζωντανή αναμέτρηση που θα έκανε τη διαφορά μεταξύ των διεκδικητών των εκλογικών τους προτιμήσεων.   Η αντιπαράθεση αυτή θα ήταν η πρώτη του είδους και, ως εκ τούτου, ήταν μάλλον σίγουρο ότι θα συγκέντρωνε όλες τις προϋποθέσεις να γίνει τηλεοπτική επιτυχία και να συζητηθεί ευρύτερα από ένα κοινό που εδώ και πολύ καιρό διψούσε για τηλεμαχίες εσωτερικού πολιτικού ενδιαφέροντος, παρά το γεγονός ότι η ουκρανική κρίση είχε πλέον επισκιάσει όλη την υπόλοιπη πολιτική επικαιρότητα. 

Πράγματι η μονομαχία ορίστηκε να γίνει το βράδυ της περασμένης Πέμπτης, παραμονή της άτυπης συνόδου κορυφής των 27 στις Βερσαλλίες με ατζέντα την στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενόψει της πρωτοφανούς διεθνούς γεωπολιτικοοικονομικής κρίσης. Φιλοξενήθηκε από τα δυο μεγαλύτερα ενημερωτικά τηλεοπτικά δίκτυα της χώρας και , όπως αναμενόταν, έκανε ρεκόρ τηλεθέασης εξελισσόμενη σε μια κλασική, πολύ έντονη, γεμάτη ατάκες και πολύ γρήγορους διαλόγους πολιτική σύγκρουση διαρκείας μιάμισης ώρας.

Η αλήθεια είναι ότι επρόκειτο για αναμέτρηση μιας τεχνοκράτισσας, ικανής να κερδίζει τις εντυπώσεις εκμεταλλευόμενη τις αντιφάσεις του συνομιλητή της και ενός ιδεολόγου που ξέρει να διαχειρίζεται τις πατριωτικές ευαισθησίες της κοινής γνώμης και το κοινό αίσθημα της νοσταλγίας για το παρελθόν, κατά το οποίο πολιτικές ηγεσίες άλλων εποχών με μεγάλο βεληνεκές και ισχυρές προσωπικότητες έδιναν μάχες εθνικού γοήτρου και στρατηγικής ουσίας, διεκδικώντας διεθνείς πρωταγωνιστικούς ρόλους και μην αφήνοντας να διαχυθεί η αίσθηση της κοινωνικής και οικονομικής παρακμής που όλοι οι σημερινοί εκπρόσωποι της ευρύτερης δεξιάς στηλιτεύουν συστηματικά, αποδίδοντάς την στις πολιτικές που ακολούθησαν οι μετά τον Νικόλα Σαρκοζί Πρόεδροι της Γαλλικής Δημοκρατίας. 

Η Βαλερί Πεκρές άρχισε επιτιθέμενη αιφνιδιάζοντας τον αντίπαλό της, χαρακτηρίζοντάς τον   αναξιόπιστο και καυτηριάζοντας τον φανατισμό και την εμμονή με την οποία υποστηρίζει τις θέσεις του περί «μηδενικής μετανάστευσης» φθάνοντας στο σημείο να εναντιώνεται στην φιλοξενία ακόμα και των Ουκρανών προσφύγων, ενώ γνωρίζει ότι οι θέσεις αυτές είναι εξωπραγματικές, δεν υιοθετήθηκαν από καμία γαλλική κυβέρνηση και δεν πρόκειται να ισχύσουν ποτέ. Τον κατηγόρησε ότι αντιθέτως υιοθετεί ηττοπαθείς θέσεις απέναντι στην Ρωσία, τελεί υπό την επιρροή του Πούτιν και ότι ως εκ τούτου δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι είναι πατριώτης. Του θύμισε τις τοποθετήσεις του εναντίον της ισότητας των δυο φύλων, του είπε ότι συγχέει επικίνδυνα το Ισλάμ με τον ισλαμισμό και επεσήμανε ότι στο πρόγραμμά του δεν περιλαμβάνει ούτε μια κοινωνική ή οικονομική μεταρρύθμιση για να βγει η Γαλλία από την ακινησία στην οποία, όπως είπε, συμφωνεί ότι έχει περιέλθει επί Μακρόν.  

Ο Ερίκ Ζεμμούρ αντεπιτέθηκε χτυπώντας την συνομιλήτριά του στα αδύνατα σημεία της και αναφέροντας ότι είναι «κλώνος του Μακρόν» και ως εκ τούτου δεν εκπροσωπεί μια εναλλακτική λύση, ότι του ασκεί κριτική για την απραξία του χωρίς, όμως, η ίδια να ξέρει τι άλλο θέλει να κάνει και ότι επικαλείται την γκωλική προέλευσή της ενώ σε όλη της τη ζωή άλλαζε θέσεις ανάλογα με τις περιστάσεις αφιστάμενη των αρχών του στρατηγού που θεμελίωσε την Πέμπτη Γαλλική Δημοκρατία και ηγήθηκε της αυθεντικής γαλλικής δεξιάς. «Είναι καλύτερα να είσαι δογματικός παρά να μην έχεις σταθερές απόψεις», αντιγύρισε ο Ζεμμούρ την κριτική της στις δικές του απόψεις κρίνοντας τις δικές της ως υποκριτικές, απατηλές και αναποτελεσματικές μπροστά στον «κίνδυνο του ισλαμισμού και του εξισλαμισμού της Γαλλίας».

Εν κατακλείδι η Πεκρές έπεισε ότι είναι καλύτερη στην πρόσωπο με πρόσωπο δημόσια  συζήτηση παρά στο βήμα των μαζικών κομματικών συγκεντρώσεων. Όμως ούτε αυτή ούτε ο υπερεθνικιστής αντίπαλος έπεισαν ότι είναι έτοιμοι και σε θέση να κυβερνήσουν. Πολλώ δε μάλλον που αμφότεροι  άφησαν αναπάντητο το κύριο ερώτημα των ψηφοφόρων τους «τι καλύτερο θα έκαναν αν βρίσκονταν στην θέση του Μακρόν».

Τα πρώτα σημεία εκλογικής κόπωσης του Μακρόν 

Οι δημοσκοπήσεις της επόμενης ημέρας εμφάνιζαν τον μεν Μακρόν να προπορεύεται πάντα με 31%  μεγαλώνοντας την απόστασή του από τη σταθερά δεύτερη, αλλά με απώλειες Λε Πεν (17,5%),  τους δε δυο μονομάχους της προηγούμενης ημέρας να ισοβαθμούν στην τρίτη θέση με τον υποψήφιο, όμως, της αριστερής Ανυπότακτης Γαλλίας να έχει πλησιάσει σε απόσταση μικρότερη της μιας μονάδας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να προσπεράσει και τους δυο μπαίνοντας σφήνα στον πολιτικό ανταγωνισμό, τέσσερις εβδομάδες πριν τον τερματισμό της κούρσας του πρώτου γύρου των προεδρικών εκλογών.

Την μεθεπόμενη ημέρα ο Ζαν-Λυκ Μελανσόν είχε κερδίσει άλλη μια ολόκληρη μονάδα ανεβαίνοντας με 11,5% στην τέταρτη θέση των προτιμήσεων του εκλογικού σώματος, μόλις μισή μονάδα πίσω από τον Ζεμμούρ, που είχε κερδίσει άλλη μισή μονάδα και βρισκόταν πια μόνος στην τρίτη θέση με 13% πίσω από την Μαρίν Λε Πεν, που είχε επίσης κερδίσει μισή μονάδα σταθεροποιούμενη στη δεύτερη θέση με 18%, και με την Βαλερί Πεκρές να καταποντίζεται στην πέμπτη  θέση με 11%.

Την άλλη ημέρα, και ενώ ο Ζεμμούρ χάνοντας μισή μονάδα ξαναέπεσε στο 12,5% παραμένοντας, όμως, όπως και οι υπόλοιποι,  σταθερός στη θέση του, ο Μελανσόν, κερδίζοντας άλλη μισή μονάδα ήταν ο μοναδικός εκ των υποψηφίων που ανέβασε τα ποσοστά του περνώντας με 12% για πρώτη φορά μπροστά από την Πεκρές και μόλις μισή μονάδα πίσω από τον Ζεμμούρ.

Στις χθεσινές μετρήσεις ο Ζεμμούρ ξανακέρδισε την μισή μονάδα που είχε χάσει την προηγούμενη με τον Μελανσόν να σταθεροποιείται στην τέταρτη θέση και στα ίδια ποσοστά.

Όμως για πρώτη φορά μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία που είχε προκαλέσει την εκτίναξη της δημοτικότητάς του, ο Μακρόν βλέπει την εκλογική του δυναμική να εμφανίζει σημάδια εξάντλησης.

Τα πρώτα είχαν ήδη εμφανιστεί στη διάρκεια όλης της προηγούμενης εβδομάδας με τα ποσοστά του να έχουν «κολλήσει» στο 31%. Στις χθεσινές μετρήσεις, για πρώτη φορά παρουσιάζουν κάμψη μιας ολόκληρης μονάδας. Συνδυαζόμενη με την ανάκαμψη των ποσοστών του υποψηφίου της Ανυπότακτης Γαλλίας Μελανσόν, ενάντιου στην ευθυγράμμιση της Γαλλίας με τους Αμερικανούς και την ατλαντική συμμαχία στο ουκρανικό, η κάμψη των ποσοστών του Μακρόν, αν και οριακή, δεν αποκλείεται να συνιστά πρόδρομη ένδειξη μιας περισσότερο δύσκολης για τον απερχόμενο Πρόεδρο συνέχειας στον αγώνα του για την ανανέωση της θητείας του. 

Ο επίφοβος μπαλαντέρ της αριστεράς

Στις εκλογές του 2017 ο Μελανσόν ήταν η προσωπικότητα που, μετά τον πρωταγωνιστή Μακρόν, είχε κλέψει την παράσταση κάνοντας μια εξαιρετική εκστρατεία. Λίγο μάλιστα έλειψε χάρη σε αυτήν να περάσει στον δεύτερο γύρο.

Ακολούθησε μια περίοδος κατά την οποία ο Μελανσόν έδειξε να έχει χάσει το μέτρο και να υπερβάλλει εαυτόν σε αριστερισμό και αψυχολόγητες συμπεριφορές αδικαιολόγητου μεγαλείου, οι οποίες έμειναν στην ιστορία, όπως η περίφημη αποστροφή του «εγώ είμαι η Δημοκρατία» που απηύθυνε στον εισαγγελέα και τους αστυνομικούς έτοιμος να πιαστεί στα χέρια μαζί τους όταν αυτοί πήγαν να κάνουν μια έρευνα στα γραφεία του κόμματος του.

Προ της φετινής  προεκλογικής περιόδου  τίποτα δεν έδειχνε ότι ο Μελανσόν θα μπορούσε να ξαναστοχεύσει σε ψηλά ποσοστά. Πολύ δε λιγότερο που είχε γίνει μέρος της βαθύτατης κρίσης της αριστεράς, του κατακερματισμού των δυνάμεών της και της αδυναμίας της να συνταχθεί πίσω από έναν κοινό υποψήφιο. Είχε άλλωστε επιπλέον στερηθεί της συμμαχίας με το Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα που επέλεξε να κατέβει αυτόνομο έχοντας βρει στο πρόσωπο του Γραμματέα του, Φαμπιέν Ρουσέλ, ένα νέο χαρισματικό υποψήφιο για την Προεδρία της Γαλλικής Δημοκρατίας.

Έκτοτε ο Μελανσόν έμοιαζε όχι μόνο να έχει συνειδητοποιήσει τα λάθη που έκανε μετά τις εκλογές του 2017, αλλά και να κάνει μια επιτυχημένη στροφή προς τη μετριοπάθεια που μάλλον  τώρα αρχίζει να αποδίδει καρπούς. Εμφανίστηκε με αξιοσημείωτα συνεκτικό πρόγραμμα. Επωφελήθηκε της αφάνειας στην οποία άρχισαν να βυθίζονται οι υπόλοιποι υποψήφιοι της αριστεράς πλην του οικολόγου Ζαντό και του δημοφιλούς Ρουσέλ. Και, το κυριότερο, κατάφερε να πείσει οτι θα ήταν ο «χρησιμότερος» εκφραστής της ψήφου κοινωνικής διαμαρτυρίας. Ο  μόνος, δηλαδή, που, όπως δήλωσε στην κυριακάτικη Journal du dimanche, θα μπορούσε να εκπροσωπήσει «κάθε συνείδηση της προοδευτικής αριστεράς και του ανθρωπισμού»  φθάνοντας «ένα βήμα πριν από την πόρτα του δεύτερου γύρου» για να αποσταθεροποιήσει το προετοιμαζόμενο φαβορί των εκλογών Εμμανουέλ Μακρόν για μια ακομα τελική αναμέτρηση με την ακροδεξιά Μαρίν Λε Πεν. 

Το σενάριο είναι τόσο  απίθανο να επιβεβαιωθεί όσο είναι και το σενάριο μιας μονομαχίας Ζεμμούρ- Μακρόν.  Αλλά, έστω και ως υποθετικό δεν παύει να μπορεί να βάλει στο μυαλό των Γάλλων  ψηφοφόρων ιδέες με τις οποίες αρέσκονται να φλερτάρουν.

Η ιδέα ενός δεύτερου γύρου που, αντί να αποτελεί επανάληψη ενός έργου που έχουν ξαναδεί με τον Μακρόν να κατατροπώνει την Μαρίν Λε Πεν, θα έχει την πρωτοτυπία ενός θεάματος με τον δευτεραγωνιστή Μελανσόν στον ρόλο του «χρήσιμου κακού» να θυμίζει ότι  ο απερχόμενος Πρόεδρος εκτός από σημαιοφόρος της εθνικής και ευρωπαϊκής ενότητας υπήρξε επί πέντε χρόνια για την αριστερά «ο Πρόεδρος των πλουσίων», δεν αποκλείεται να κάνει αρκετούς να στέρξουν στην αύξηση των ποσοστών του υποψηφίου της Ανυπότακτης Γαλλίας μόνον και μόνον για να τον δουν να χαλάει το αφήγημα του Μακρόν στο ρόλο του «προστάτη του έθνους».

Πολύ δε περισσότερο που είναι αρκετοί αυτοί που έχουν αρχίσει να ανησυχούν όχι μόνον για τις επιπτώσεις που θα έχει στην τσέπη τους παρατεινόμενη η ουκρανική κρίση, αλλά και για τις μετεκλογικές προθέσεις του υποψηφίου Πρόεδρου Μακρόν.

Ο τελευταίος άλλωστε ξεκίνησε από προχθές να ξετυλίγει το πρόγραμμα που επανεκλεγόμενος θα   εφαρμόσει. Πρώτο μέτρο του η υποχρεωτική παράταση του έτους συνταξιοδότησης στα 65. Ιδέα που σίγουρα θα αρέσει σε πολλούς Γάλλους λιγότερο από την ιδέα ενός δεύτερου γύρου με  τον Μελανσόν στην θέση της Λε Πεν.