Kreport > articles > Άμεση αντιμετώπιση της αγροδιατροφικής κρίσης

Άμεση αντιμετώπιση της αγροδιατροφικής κρίσης

Του  Γεωργίου Ι. Δουκίδη (*)

 Ο πόλεμος στην Ουκρανία αναμένεται να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στη παγκόσμια αγροδιατροφική αλυσίδα. Η Ουκρανία και Ρωσία είναι οι κύριοι  σιτοβολώνες της Ευρώπης και αντιπροσωπεύουν περίπου το 1/3 των παγκόσμιων εξαγωγών στο σιτάρι και αραβόσιτο.

Οι χώρες που θα επηρεαστούν πολύ αρνητικά είναι η Τουρκία και Αίγυπτος που δέχονται το 17% των παγκόσμιων εισαγωγών στα δημητριακά και είναι οι μεγαλύτεροι διεθνώς εισαγωγείς σιτηρών από την Ουκρανία και Ρωσία. Αυτές οι δύο χώρες και αρκετές από την Αφρική και Ασία θα πρέπει να βρουν άμεσα εναλλακτικούς προμηθευτές.

Η χώρα που αναμένεται να παίξει σημαντικό ρόλο στη παγκόσμια αυτή κρίση είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας δημητριακών του κόσμου, η ΗΠΑ. Το ενδιαφέρον είναι ότι μέχρι τώρα δεν εξάγει ούτε ένα τόνο στη Τουρκία. Άρα αναμένονται ενδιαφέρουσες αναδιοργανώσεις στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού που θα σχετίζονται και με τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις που φέρνει ο πόλεμος.

Η κατάρρευση της αγροτικής παραγωγής στη Ουκρανία, η επιλεκτική εξαγωγική δραστηριότητα της Ρωσίας, η πιθανή απαγόρευση εξαγωγών σε σιτηρά και λιπάσματα δεν θα εκτινάξει μόνο τις τιμές των προϊόντων αλλά θα δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα εφοδιασμού σε αρκετές χώρες λόγω της αλληλεξάρτησης των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού και του διεθνούς εμπορίου. Σε αυτές περιλαμβάνεται και η χώρα μας. Το εμπορικό ισοζύγιο σκληρού σιταριού, που αξιοποιείται κυρίως στα ζυμαρικά, στη χώρα μας είναι θετικό και φαίνεται να μη επηρεάζεται, για την ώρα, ουσιαστικά από τη Ρώσο-Ουκρανική κρίση.

Τα σοβαρά προβλήματα εντοπίζονται στην ελλειμματική παραγωγή του μαλακού σιταριού και αραβόσιτου όπου η εγχώρια παραγωγή καλύπτει λιγότερο από το μισό της εσωτερικής κατανάλωσης. Το μαλακό σιτάρι αξιοποιείται κυρίως στη παραγωγή αλεύρων και μαζί με το καλαμπόκι είναι οι βασικές διατροφικές υποδομές στις κτηνοτροφικές μονάδες και του μεταποιητικού κλάδου των ζωοτροφών. Άρα γίνεται αντιληπτό η σημασία τους ευρύτερα στη βιομηχανία τροφίμων και στη διατροφική μας αλυσίδα.

Εθνικός στόχος θα πρέπει να είναι όχι μόνο η προστασία της εγχώριας παραγωγής στα δυο αυτά αγροτικά προϊόντα για το 2022 αλλά η αύξηση της εθνικής παραγωγικότητας ώστε να μετριαστούν οι πιθανές δραματικές επιπτώσεις από το μπλοκάρισμα των διεθνών αλυσίδων εφοδιασμού και τη μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές.

Είναι αυτό δυνατόν; Ναι, γιατί η παραγωγή για το 2022-23 επηρεάζεται από τα ανοιξιάτικα επιφανειακά λιπάσματα για το μαλακό σιτάρι και τα βασικά λιπάσματα για τις καλλιέργειες αραβοσίτου τους επόμενους 2-3 μήνες. Η αύξηση της ποιότητας και ποσότητας λιπασμάτων θα αυξήσει τη φετινή παραγωγή και πιθανόν τη μείωση των επιπτώσεων από πιθανά μπλοκαρίσματα στις εισαγωγές. Όμως με τις μεγάλες αυξήσεις στις τιμές των λιπασμάτων η τάση από την πλευρά των αγροτών είναι δυστυχώς η μείωση της αξιοποίησης τους το τρέχον διάστημα.

Μία δραστική λύση για να ξεπερασθεί η αναμενόμενη κρίση είναι η άμεση ενίσχυση των αγροτών στη αγορά των πανάκριβων πλέον λιπασμάτων και στη κάλυψη του υπέρογκου σε κόστος ηλεκτρικού ρεύματος για τη ποτιστική καλλιέργεια. Ενώ αντίστοιχα για τους κτηνοτρόφους απαιτούνται άμεσες ενισχύσεις για τη κάλυψη των σημαντικών αυξήσεων στις τιμές ζωοτροφών και πρώτων υλών.

Ήδη διάφορες χώρες πήραν πρωτόγνωρες αποφάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Για παράδειγμα η κυπριακή κυβέρνηση αποφάσισε ήδη την άμεση αγορά 36000 τόνων κριθαριού και αραβοσίτου.

Εμείς έχομε τη δυνατότητα μέσα από αυτή τη κρίση να αυξήσουμε άμεσα την εγχώρια παραγωγή και τη αυτάρκεια μας σε δυο βασικά προϊόντα της διατροφικής μας αλυσίδας. Μας απομένουν λίγες ημέρες για να πάρουμε και εμείς τις αναγκαίες αποφάσεις και να μετατρέψουμε  μια κρίση σε εθνική ευκαιρία.

(*) Ο Γεώργιος Ι. Δουκίδης είναι Καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών