Kreport > articles > Η Κίνα διαπίστωσε «πόλεμο»

Η Κίνα διαπίστωσε «πόλεμο»

Του Θοδωρή Κούβακα

Μέχρι χθες η Κίνα τηρούσε παθητικά ουδέτερη στάση απέναντι στην επίθεση του Πούτιν στην Ουκρανία. Επέμενε να προτρέπει σε διάλογο και ειρηνική επίλυση των σύνθετων προβλημάτων, για τα οποία εξακολουθεί να αποδίδει το μεγαλύτερο μέρος ευθύνης στο ΝΑΤΟ (εννοώντας τις ΗΠΑ) που “υποδαύλισε τις εντάσεις“, “επιδιώκει να διευρύνει τη σφαίρα επιρροής του”, και προκαλεί “εύλογες ανησυχίες ασφαλείας στη Ρωσία”. Χθες, το Πεκίνο αποκάλεσε “πόλεμο” τον πόλεμο και εξέφρασε την ελπίδα να τελειώσει όσο το δυνατόν συντομότερα. Δηλώνει μάλιστα πρόθυμο να μεσολαβήσει, σε συνεργασία με τη διεθνή κοινότητα, για να σταματήσουν οι βομβαρδισμοί. Κάτι αλλάζει;

Η Ρωσία είναι πολύτιμος εταίρος της Κίνας. Το φλερτ Πεκίνου – Κρεμλίνου βασίζεται κυρίως στην κινεζική προσδοκία ότι ο Πούτιν θα στηρίζει τις πρωτοβουλίες της Κίνας, στον εμπορικό και διπλωματικό ανταγωνισμό της με τις ΗΠΑ. Η εισβολή στην Ουκρανία και η επακόλουθη διεθνής απομόνωση του Κρεμλίνου ίσως να περιορίσει τα οφέλη που θα μπορούσε να προσφέρει η Μόσχα στην Κίνα. Αυτό πιστεύουν αρκετοί, χωρίς να είναι βέβαιο. Ωστόσο, η βασική, αρχική εκτίμηση του Πεκίνου παραμένει ισχυρή.

Η προσέγγιση της Κίνας με τη μετασοβιετική Ρωσία ουσιαστικά ξεκίνησε το 1996, με την επίσκεψη του τότε πρωθυπουργού Λι Πενγκ στη Μόσχα και το κοινό ανακοινωθέν για “ισότιμη και αξιόπιστη εταιρική σχέση” συνεργασίας των δύο χωρών -προφανώς απέναντι στις ΗΠΑ. Κατέληξε στον “απεριόριστη φιλία των δύο χωρών” με τη συνάντηση Σι Τζινπίνγκ και Πούτιν, τη μέρα της τελετής έναρξης των Χειμερινών Ολυμπιακών του Πεκίνου. 

Σε αυτό το σημείο είναι χρήσιμη μια πρακτική αξιολόγηση των πραγματικών ισορροπιών. Το 1996, το ΑΕΠ της Ρωσίας είχε μειωθεί από τα 2 τρισ. δολ της ΕΣΣΔ το 1985 και τα 518 δισ. δολ. της πρώτης μετασοβιετικής εποχής (1991), σε μόλις 319 δισ. δολ. 

Αντιστοίχως το ΑΕΠ της Κίνας είχε εξελιχθεί από 310 δισ. δολ. το 1985 (στα πρώτα χρόνια της οικονομικής μεταρρύθμισης του Ντενγκ) και τα 383 δισ. δολ. το 1991, στο εντυπωσιακό επίπεδο των 860 δισ.

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία και εκτιμήσεις (2021) το ΑΕΠ της Ρωσίας ήταν 1,7 τρισ. δολ. και της Κίνας 17,7 τρισ. δολ. Για λόγους σύγκρισης, το ΑΕΠ των ΗΠΑ ήταν 4,3 τρισ. το 1985, 6,15 τρισ. δολ. το 1991 και 23 τρισ. δολ. το 2021.

Η “ισότιμη σχέση” Πεκίνου και Μόσχας ουσιαστικά περιορίστηκε στο ότι και οι δύο χώρες θεωρούν πως απέναντί τους έχουν τις ΗΠΑ (και ως ένα σημείο το ΝΑΤΟ). Ως αντίπαλο η Ρωσία, ως ανταγωνιστή (τουλάχιστον αυτό επιδιώκει προς το παρόν) η Κίνα.

Η μέχρι τώρα παθητική ουδετερότητα του Πεκίνου στην κρίση είναι κατανοητή και εύλογη. Δεν έχει κανέναν λόγο να εμπλακεί πρόωρα στο ξεκαθάρισμα των τελευταίων ανοιχτών λογαριασμών του Ψυχρού Πολέμου. Όταν εκτονωθεί η αντιπαράθεση της Ρωσίας με τη “Δύση”, το Πεκίνο αφενός δεν θα έχει εκτεθεί υπερβολικά σε γεωπολιτικό επίπεδο και αφετέρου θα έχει τη δυνατότητα να εξαργυρώσει την “ειδική σχέση” της με τη Ρωσία, εξασφαλίζοντας ό,τι χρειάζεται για να συντηρήσει την οικονομική της ανάπτυξη: Πρώτες ύλες και ενέργεια πάμφθηνες, στο μισό ή στο ένα τρίτο της αξίας τους.

Σύμφωνα με τις τελευταίες ενδείξεις, η Κίνα είναι διατεθειμένη να παρέμβει για να αποτραπεί η περαιτέρω κλιμάκωση στην Ουκρανία και την υπόλοιπη Ανατολική Ευρώπη. Αφενός, την ενδιαφέρουν ιδιαίτερα οι σχέσεις της με την Ευρώπη –οι συναλλαγές της με την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι της τάξης των 2 δισ. ευρώ ημερησίως. Αφετέρου, το ειδικό βάρος της στη σχέση με τη Ρωσία θα καθιστούσε μια τέτοια παρέμβαση ιδιαίτερα αποτελεσματική.

Αν η κρίση εκτονωθεί σε αυτό το σημείο, όλοι έχουν να ωφεληθούν. Η Δύση επειδή θα αποφύγει το πολλαπλό κόστος της αντιπαράθεσης με τον Πούτιν. Η Ρωσία διότι θα αποφύγει την οικονομική ερήμωση και την πλήρη διπλωματική απαξίωση. Ο Πούτιν γιατί θα έχει εδραιώσει ακόμη περισσότερο την κυριαρχία του στην Μόσχα. Η Κίνα επειδή θα πιστωθεί μια σωτήρια παρέμβαση και θα μπορεί να δρέψει τους οικονομικούς και διπλωματικούς καρπούς της επιλογής της στη διεθνή σκηνή.