Kreport > articles > Ο πόλεμος στην Ουκρανία και το κράτος δικαίου στην ΕΕ

Ο πόλεμος στην Ουκρανία και το κράτος δικαίου στην ΕΕ

Του Αλέκου Κρητικού*

H Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μετά από πολύμηνη καθυστέρηση εξέδωσε τις «κατευθυντήριες γραμμές» που ήταν απαραίτητες για να αρχίσει να εφαρμόζεται ο κανονισμός της ΕΕ για την περικοπή ή αναστολή ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων στα κράτη-μέλη που παραβιάζουν τις αρχές του κράτους δικαίου. Η μέχρι προχθές καθυστέρηση οφειλόταν στην αναμονή της σχετικής απόφασης του Δικαστηρίου της ΕΕ επί της προσφυγής κατά του εν λόγω κανονισμού από την Πολωνία και την Ουγγαρία. Η πρόσφατη απόρριψη από το Δικαστήριο των προσφυγών των δύο χωρών άναψε το πράσινο φως για την έκδοση των κατευθυντήριων γραμμών και την συνακόλουθη λήψη απόφασης για περικοπή χρηματοδοτήσεων στα δύο αυτά κράτη-μέλη.

Ξεπεράστηκε έτσι ένα βασικό εμπόδιο, φαίνεται όμως ότι είναι στη μοίρα αυτού του πολύπαθου κανονισμού (που η μέχρι σήμερα μη εφαρμογή του έφθασε να προκαλέσει ακόμη και δικαστική προσφυγή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατά της Επιτροπής) να μην αρχίσει να εφαρμόζεται, για άλλους λόγους τώρα, και συγκεκριμένα λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Πράγματι, είναι από δύσκολο έως αδύνατο να επιβληθούν, τουλάχιστον άμεσα,  τέτοιου είδους μέτρα σε δύο χώρες που συνορεύουν με την εμπόλεμη ζώνη και άρχισαν ήδη να δέχονται κύματα προσφύγων. Δεν είναι όμως η γειτνίαση των δύο χωρών με την Ουκρανία ο μόνος λόγος που θα προκαλέσει αλλαγή στη στάση της ΕΕ.

Η Ουγγαρία, παρά την αρχική πρόθεσή της να κρατήσει ίσες αποστάσεις, ήδη εξαναγκάστηκε από τα γεγονότα (αλλά και από τις επικείμενες εκλογές που φοβίζουν τον Β. Ορμπαν) να καταδικάσει τη ρωσική εισβολή και να δηλώσει έτοιμη να δεχθεί και να περιθάλψει πρόσφυγες, περιοριζόμενη μόνο στην άρνησή της να δεχθεί διέλευση από το έδαφός της πολεμικού υλικού από τη Δύση με προορισμό την Ουκρανία.

Η Πολωνία όμως εξελίσσεται σε πρωταγωνιστή της συμπαράστασης της ΕΕ προς την Ουκρανία. Υποκινούμενη και από την πατροπαράδοτη έχθρα της προς τους Ρώσους, από τους οποίους έχει υποφέρει επί αιώνες, έχει καταστεί το βασικό σημείο αποστολής όπλων και πολεμικού υλικού προς τους μαχόμενους Ουκρανούς. Παράλληλα, οι Πολωνοί έχουν στην κυριολεξία ανοίξει την αγκαλιά τους και τα σπίτια τους στους πάνω από μισό εκατομμύριο Ουκρανούς που πέρασαν μέχρι τώρα τα σύνορά τους.

Η χώρα αυτή φαίνεται ότι θα αξιοποιήσει την ευκαιρία για να δείξει ότι από «μαύρο πρόβατο» μπορεί να εξελιχθεί στο «καλό παιδί» της Ευρώπης και, μέσω αυτής της εξέλιξης, να αναζητήσει κοινά αποδεκτή λύση στα σημερινά προβλήματά της με την ΕΕ. Μια προανάκρουση αυτής της αλλαγής είναι και τα λόγια του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ προς τον Πολωνό πρωθυπουργό κατά την επίσκεψή του στα σύνορα Πολωνίας- Ουγγαρίας: «Θα ήθελα να συγχαρώ εσάς, αγαπητέ Πρωθυπουργέ, την ομάδα σας και τον πολωνικό λαό».

Η γεωγραφική λοιπόν θέση των δύο χωρών αλλά και η συμπαράταξή τους με την ΕΕ, έστω και με διαφορετική διαβάθμιση, στο θέμα του πολέμου στην Ουκρανία, φαίνεται να υποχρεώνει την ΕΕ να αναστείλει τη λήψη μέτρων αλλά και ενδεχομένως να μεταβάλει τη γενικότερη αντιμετώπισή τους. Φαίνεται όμως επίσης ότι μπορεί να δώσει την ευκαιρία, ή έστω το πρόσχημα, και στις δύο αυτές χώρες να αναθεωρήσουν τη στάση τους απέναντι στα θέματα του κράτους δικαίου και να βρουν σημεία σύγκλισης με την υπόλοιπη ΕΕ. Τουλάχιστον η Πολωνία δείχνει να είναι πολύ κοντά σε αυτό.

 

*Ο Αλέκος Κρητικός είναι πρώην στέλεχος της ΕΕ, πρώην Γεν. Γραμματέας στα υπουργεία Ανάπτυξης και Εσωτερικών, Ειδικός Σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ