Kreport > articles > Μια λύση που θα είχε σώσει χιλιάδες ζωές

Μια λύση που θα είχε σώσει χιλιάδες ζωές

Του Θοδωρή Κούβακα

Μια λύση, δοκιμασμένη με επιτυχία σε πολλές περιπτώσεις κρίσης στον πλανήτη, θα μπορούσε να έχει ήδη οδηγήσει σε αποκλιμάκωση στην Ανατολική Ουκρανία: Ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ που θα εξασφάλιζε την κατάπαυση του πυρός. Είναι βέβαιο ότι θα είχε αποτρέψει τους περισσότερους από τους 14.000 θανάτους, για τους οποίους αλληλοκατηγορούνται το Κίεβο και οι ρωσόφωνοι του Ντονμπάς, από το 2015, ακόμη και αν δεν είχε εξαναγκάσει τις δύο πλευρές να βρουν μια πολιτική λύση στην πιο μακρόχρονη κρίση της μετα-σοβιετικής Ανατολικής Ευρώπης. 

Δύο προτάσεις για ειρηνευτικές δυνάμεις, που υποβλήθηκαν στα τέλη του 2017 και στις αρχές του 2018, από τη Μόσχα αφενός και αφετέρου το The Ukraine Initiative, του πρώην πρωθυπουργού της Δανίας και ήδη πρώην γ.γ. του ΝΑΤΟ, Άντερς Ράσμουσεν, απορρίφθηκαν χωρίς καν σοβαρή συζήτηση. 

Η πρόταση της Μόσχας αποσκοπούσε -με την παρουσία ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ- να επιβληθεί στην Ουκρανία να τηρήσει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε με τις Συμφωνίες του Μινσκ, κάτι που θα σήμαινε κατάπαυση πυρός αλλά και ότι το Κίεβο θα αναγκαζόταν να αναγνωρίσει πολιτικά δικαιώματα αυτονομίας (αν και όχι αυτοδιάθεσης με τη νομική έννοια) στους κατ’ ευφημισμό ρωσόφωνους, αλλά στην ουσία εθνικά Ρώσους, Ουκρανούς πολίτες. Με τη ρωσική πρόταση, η γραμμή ανάπτυξης της δύναμης θα ήταν τα σύνορα μεταξύ των δύο επαρχιών που είχαν αυτοανακηρυχθεί «αυτόνομες λαϊκές δημοκρατίες» και της υπόλοιπης Ουκρανίας. Η Δύση ήταν αδύνατον να δεχτεί αυτή την πρόταση διότι θα σήμαινε πλήρη νίκη της Ρωσίας.

Η πρόταση της Δύσης προέβλεπε ειρηνευτική δύναμη του ΟΑΣΕ (Οργανισμός για τη Συνεργασία και Ασφάλεια στην Ευρώπη) στα σύνορα μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας. Δεδομένου του πολιτικά ανύπαρκτου χαρακτήρα του ΟΑΣΕ, μια τέτοια δύναμη θα είχε ως στόχο μόνο την εφαρμογή των Συμφωνιών του Μινσκ ως προς την αποτροπή εχθροπραξιών. Δεν θα είχε αρμοδιότητα να επιβάλλει την τήρηση των υπόλοιπων δεσμεύσεων, οι οποίες θα εξασφάλιζαν στις ανατολικές επαρχίες δικαιώματα βέτο σε διεθνείς συμφωνίες και συμβάσεις. Η Μόσχα ήταν αδύνατον να δεχτεί αυτή την πρόταση διότι θα σήμαινε τη νίκη, όχι της Ουκρανίας, αλλά της Δύσης. 

Σε όλη αυτή τη διαδικασία ο ΟΗΕ άφησε ανεκμετάλλευτη την εναλλακτική λύση που καμία πλευρά δεν θα εύκολο να απορρίψει: Οι ειρηνευτικές δυνάμεις να φρουρούν και τις δύο γραμμές. Τα σύνορα Ουκρανίας και Ρωσίας, ώστε να μη διακινούνται μαχητές ή όπλα και τη γραμμή συγκρούσεων του Ντονμπάς με την υπόλοιπη Ουκρανία, ώστε να αποτρέπονται οι εχθροπραξίες. Με δεκατέσσερις χιλιάδες νεκρούς αργότερα, η εμφύλια σύγκρουση στην Ουκρανία δεν έχει τελειώσει. Αντιθέτως, με την παρότρυνση των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της υπόλοιπης Δύσης, η Ουκρανία ωθείται να τηρεί όλο πιο αδιάλλακτη στάση απέναντι στους ρωσόφωνους πολίτες της.