Kreport > articles > Τέσσερεις κρίσιμες μέρες

Τέσσερεις κρίσιμες μέρες

Του Γιώργου Καπόπουλου

Όταν ο Ρόμπερτ Κένεντι που πρωταγωνίστησε στην αποκλιμάκωση της Κρίσης της Κούβας αποφάσισε να δημοσιοποιήσει το παρασκήνιο της σκληρής διαπραγμάτευσης Λευκού Οίκου-Κρεμλίνου, επέλεξε για τίτλο του βιβλίου του «Δεκατρείς μέρες» όσο δηλαδή κράτησε η κορύφωση της κρίσης. Όταν θα έλθει η ώρα να γράψουν ο Μπλίνκεν και ο Λαβρόφ για την σημερινή εν εξελίξει κρίση της Δύσης με την Ρωσία είναι πολύ πιθανόν να διαλέξουν τον τίτλο «Τέσσερεις Μέρες»

Τέσσερεις μέρες που αρχίζουν από τον απόηχο του δεύτερου διαγγέλματος Μπάιντεν, ο οποίος κατέστησε σαφές ότι οιουδήποτε είδους ανάφλεξη στην Ανατολική Ουκρανία θεωρείται εκ προοιμίου ευθύνη και επιλογή της Ρωσίας. Με αλλά λόγια αν δεν υπάρξει σαφής εικόνα εισβολής αλλά ακόμα και το αντίθετο, επίθεση της ουκρανικής πλευράς, τότε και πάλι ένοχος είναι από τώρα η Μόσχα, καθώς αυτό  θα ερμηνευτεί ως προβοκάτσια του Κρεμλίνου ή  επίθεση με ψεύτικη σημαία -για να υιοθετήσουμε την ορολογία της αμερικανικής πλευράς.

Το ερώτημα που απομένει, λοιπόν, είναι αν μέχρι την παρέλευση των τεσσάρων ημερών (δηλαδή την Πέμπτη 24 Φεβρουαρίου, οπότε πρόκειται να συναντηθούν οι Μπλίνκεν και Λαβρόφ) οι εξελίξεις στην Ανατολική Ουκρανία θα παραμείνουν στο επίπεδο των σποραδικών συγκρούσεων στο πλαίσιο ενός πολέμου φθοράς ή θα έχει καταγραφεί διολίσθηση προς γενικευμένη συνολική ανάφλεξη, εξέλιξη που μπορεί να οδηγήσει στην ματαίωση της συνάντησης των δύο υπουργών Εξωτερικών.

Ποιο είναι το διακύβευμα στην Ανατολική Ουκρανία και πως αυτό σχετίζεται με τον συνεχιζόμενο διάλογο ΗΠΑ-Ρωσίας για τις εγγυήσεις ασφάλειας στην Ευρώπη;

Οι ΗΠΑ προσπαθούν να πιέσουν την Ρωσία ώστε το Κρεμλίνο να βρεθεί μπροστά στο δίλημμα ή να απομακρύνει τις δυνάμεις του και να τερματίσει την περικύκλωση της Ουκρανίας είτε να χρεωθεί την ευθύνη για μια συνολική ανάφλεξη οριοθετημένη στα σύνορα της Ουκρανίας. Εξυπακούεται ότι το στρίμωγμα του Πούτιν από τον Μπάιντεν στοχεύει σε μια Ρωσία που θα αναγκασθεί να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για την ασφάλεια της Ευρώπης με αισθητά μειωμένες τις αρχικές της απαιτήσεις.

Οι επιδιώξεις των δύο πλευρών έχουν μια βαρύνουσα χρονική μεταβλητή:

  • Για πόσο διάστημα μπορεί η Ουάσιγκτον σε καθημερινή βάση να αναγγέλλει επικείμενη εισβολή χωρίς να έχει από ένα χρονικό όριο και μετά προβλήματα με την Γαλλία και την Γερμανία;
  • Μπορεί η Ρωσία να εμποδίσει μια ανάφλεξη με την Ουκρανία χωρίς να αποσύρει τον κύριο όγκο των στρατιωτικών δυνάμεων που έχουν παραταχθεί στην μεθόριο από Βορρά , Ανατολή και Νότο;

Αν πάντως φθάσουμε στην Πέμπτη, 24 Φεβρουαρίου, στη συνάντηση Μπλίνκεν –Λαβρόφ, από μόνη της η διεξαγωγή της συνάντησης θα είναι μια αδιαμφισβήτητη πιστοποίηση ότι η σύγκρουση παραμένει ελεγχόμενη.

Τούτων λεχθέντων η συνάντηση της προσεχούς Πέμπτης θα  πρέπει να δώσει κάτι παραπάνω από τα συνήθη ευχολόγια και γενικολογίες, πρέπει να στείλει μήνυμα ότι και δύο πλευρές συμφωνούν στην αποκλιμάκωση. Σε αντίθετη περίπτωση θα συμβεί ότι πολλές φορές έχει συμβεί με τις υπό έλεγχο κρίσεις: Βγαίνουν εκτός ελέγχου.

Είναι προφανές ότι στον Λευκό Οίκο πιστεύουν ότι η παράταση της κρίσης μπορεί να αναγκάσει τον Πούτιν σε ουσιαστική μετακίνηση στρατιωτικών δυνάμεων. Είναι εξίσου φανερό ότι το Κρεμλίνο προσδοκά ότι μια παρατεταμένη κρίση θα οδηγήσει όχι απλά σε ρωγμές αλλά σε ρήγματα την Διατλαντική Σχέση, εξέλιξη που με τη σειρά της θα υπονομεύσει την αξιοπιστία των ΗΠΑ στην περιοχή Ινδικού-Ειρηνικού.

Τέλος κάποιες εικόνες αμφισβητούν το αφήγημα «Έρχονται οι Ρώσοι» της αμερικανικής ηγεσίας:

-Την ώρα που η πρεσβεία των ΗΠΑ στο Κίεβο είναι κλειστή, η Ρωσική Πρεσβεία λειτουργεί κανονικά

-Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Ζελένσκι απουσιάζει στο εξωτερικό, παρακολουθεί την Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου.

Αθροιστικά, τα παραπάνω συνθέτουν μια εύθραυστη πολυπαραμετρική ισορροπία που δεν έχει ορίζοντα παρατεταμένης αντοχής. Μπάιντεν και Πούτιν προφανώς έχουν συνείδηση ότι η παραμονή τους στην γκρίζα ζώνη μεταξύ πολέμου και ειρήνης εγκυμονεί απρόβλεπτες παρενέργειες το εκτιμώμενο κόστος των οποίων υπερβαίνει τα όποια προσδοκώμενα οφέλη.

Όταν τον Αύγουστο του 1914 ο Γουλιέλμος ο Β΄ διέταξε στο παραπέντε αναβολή της επίθεσης, ο αρχηγός του επιτελείου Μόλτκε τον ενημέρωσε ότι τα τρένα που μεταφέρουν στο μέτωπο δεκάδες χιλιάδες άνδρες έχουν ξεκινήσει και δεν μπορούν να σταματήσουν. Εκ των υστέρων, το 1920, ο επικεφαλής των κρατικών σιδηροδρόμων της Γερμανίας εξέδωσε  βιβλίο στο οποίο διαβεβαιώνει ότι τα τρένα μπορούσαν να σταματήσουν.

Όπως και τότε έτσι και σήμερα η διολίσθηση προς μια γενικευμένη σύγκρουση δεν θα είναι επιχειρησιακός αυτοματισμός αλλά ζήτημα έλλειψης πολιτική βούλησης.