Kreport > articles > Πώς θα προλάβουμε να απορροφήσουμε τα 32 δισ. ευρώ -Το Ταμείο Ανάκαμψης και το Πρόβλημα της Δυναμικότητας

Πώς θα προλάβουμε να απορροφήσουμε τα 32 δισ. ευρώ -Το Ταμείο Ανάκαμψης και το Πρόβλημα της Δυναμικότητας

του Κώστα Σ. Μητρόπουλου (*)

Η Jumbo αδυνατεί, κατά δήλωσή της, να παραδώσει ηλεκτρονικές παραγγελίες πριν από τα Χριστούγεννα. Οι εταιρείες courier παραδίδουν σε 4-10 ημέρες αντί της επόμενης. Οι μονάδες ΜΕΘ δεν επαρκούν σε ορισμένα νοσοκομεία. Η ταχύτητα του Internet τα απογεύματα πέφτει τόσο πολύ που είναι αδύνατη η σύνδεση με εικόνα. Όλα αυτά είναι αποτελέσματα της μικρότερης από την ζήτηση δυναμικότητας, κάτι που οδηγεί στην συστηματική μη εξυπηρέτηση πελατών και χρηστών και παίρνει χρόνο και χρήμα για να διορθωθεί.

Το Σχέδιο Ανάκαμψης είναι η επιχειρησιακή έκφραση των προσδοκιών αλλαγής της χώρας και της  χρηματοδότησης τους. Εκφράζεται μέσα από συγκεκριμένες, και αρχικά κοστολογημένες, ενέργειες και επενδύσεις για την υλοποίησή των οποίων πρέπει να υπάρχουν διαθέσιμοι οι αναγκαίοι πόροι. Ο σχεδιασμός, η χρηματοδότηση, η ανάθεση, η υλοποίηση, η παρακολούθηση, και η παραλαβή τους απαιτούν οικονομικούς, τεχνικούς και  νομικούς σύμβουλους, δημόσιες υπηρεσίες, project managers και τεχνικά μέσα.

Το μέγεθος κάθε έργου, η πολυπλοκότητα και η ταχύτητα προετοιμασίας και εκτέλεσης του καθορίζουν τους αναγκαίους πόρους σε κάθε φάση. Αν το άθροισμα τους ξεπερνά τους διαθέσιμους πόρους, τότε θα υπάρξουν καθυστερήσεις και οικονομικές επιπτώσεις από την μη έγκαιρη λειτουργία του έργου.

Δύο παραδείγματα δίνουν τις διαστάσεις του πιθανού προβλήματος. Η ψηφιοποίηση του δημόσιου εκτιμάται ότι θα απαιτήσει 6,5 δισ. ευρώ για έργα πληροφορικής σε βάθος επταετίας, τα οποία θα χρηματοδοτηθούν μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης. Η αγορά υπηρεσιών πληροφορικής έχει σήμερα ετήσια έσοδα περίπου 1 δισ. ευρώ. Για να ολοκληρωθούν έγκαιρα τα έργα ο κλάδος θα πρέπει να διπλασιαστεί σε μέγεθος από την στιγμή μηδέν.

Οι σύμβουλοι είναι απαραίτητοι πρακτικά σε όλα τα στάδια έργων πληροφορικής, των επενδύσεων και των λειτουργικών αναδιαρθρώσεων. Οι αμοιβές συμβούλων και συμβούλων μηχανικών για την προετοιμασία και  υλοποίηση του Σχεδίου Ανάκαμψης εκτιμώνται  σε 2,5 – 3,5 δισ. ευρώ μέχρι την ολοκλήρωσή του. Με βάση το σημερινό μέγεθος της αγοράς συμβούλων και συμβούλων μηχανικών θα πρέπει και αυτός ο κλάδος να διπλασιαστεί άμεσα.

Η πρώτη στένωση δυναμικότητας βρίσκεται στην προετοιμασία και ανάθεση, και οφείλεται στην αργή τεχνική ωρίμανση των έργων και στις μακρόσυρτες διαδικασίες ανάθεσης. Η δεύτερη στένωση είναι στην παρακολούθηση, μια και η τεχνογνωσία του project manager δεν είναι διαδεδομένη στην ελληνική αγορά συμβούλων. Η τρίτη στένωση αφορά την τεχνική και οικονομική παραλαβή των έργων, κάτι το οποίο πρώτη φορά εμφανίζεται στην Ελλάδα σε αυτήν την κλίμακα. Κρυμμένη πηγή καθυστερήσεων είναι η χρηματοδότηση των έργων, ιδίως όταν είναι ιδιωτική η εμπεριέχει ευρωπαϊκούς πόρους οπότε ο χρόνος εξασφάλισής της επεκτείνεται.

Έξι είναι οι γενικές κατευθύνσεις για την διαχείριση των στενώσεων και την ελαχιστοποίηση των καθυστερήσεων, οι ακόλουθες:

Framework contracts για οικονομικούς, τεχνικούς και νομικούς συμβούλους, ως συμπράξεις για την προετοιμασία, την χρηματοδότηση, την ανάθεση και την παραλαβή έργων. Με τον τρόπο αυτό αντί για αλλεπάλληλους διαγωνισμούς για πρόσληψη συμβούλων θα υπάρχει μόνον ένας στην αρχή. Προφανώς για την παραλαβή, η ομάδα των συμβούλων θα πρέπει να είναι απολύτως διαφορετική από αυτήν των άλλων φάσεων. Η κυβέρνηση έχει ήδη κάνει βήματα στην κατεύθυνση αυτή

-Προτεραιοποίηση των έργων και κατανόηση των μεταξύ τους σχέσεων, ώστε τα πλέον σημαντικά και εκείνα από τα οποία εξαρτώνται άλλα έργα να ξεκινήσουν όσο το δυνατόν νωρίτερα

-Ομαδοποίηση έργων, με κριτήρια ομοιότητας ή σχετικότητας, και ανάθεση ομάδων έργων σε συμπράξεις συμβούλων μέσω των framework contracts, ώστε να αυξηθεί η ταχύτητα και η αποτελεσματικότητα στην προετοιμασία, την χρηματοδότηση, την ανάθεση και την παρακολούθηση τους

-Εξασφάλιση χρηματοδοτικών δεσμεύσεων τρίτων (π.χ. από Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, ΕΙΒ) το ενωρίτερο, ώστε να αποφευχθούν καθυστερήσεις στην ανάθεση. Η ΕΙΒ ειδικά είναι πιθανό να αποδειχθεί στένωση, δεδομένου του αναμενόμενου όγκου των αιτημάτων από όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Ικανοποιητικές προκαταβολές στους συμβούλους για την χρηματοδότηση των αναγκαίων προσλήψεων και της εκπαίδευσης ώστε να αυξηθεί γρήγορα η δυναμικότητά τους

Δραστική μείωση των διαδικαστικών εμπλοκών και των δικαστικών διαμαχών με τους αντισυμβαλλόμενους στην εκτέλεση των έργων. Αυτή πρέπει να είναι προϊόν ισχυρής διαχείρισης των διαδικασιών, παρά πρόσθετων διατάξεων, πέραν των όσων ο πρόσφατος νόμος περί δημόσιων συμβάσεων προβλέπει.

Η απορρόφηση των κεφαλαίων του Ταμείου Ανάκαμψης πρέπει να είναι η μέγιστη δυνατή, ειδικά στα πρώτα δυο χρόνια που είναι κρίσιμα για την συνολική πορεία του. Για τον λόγο αυτό,  πρέπει να  υπάρξουν παρεμβάσεις που μειώνουν τους χρόνους των διαδικασιών προετοιμασίας, ανάθεσης και παραλαβής, ταχύ κλείδωμα της χρηματοδότησης, προτεραιοποίηση και ομαδοποιήσεις των έργων και άμεση ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού σ’όλους τους κλάδους συμβούλων και πληροφορικής. Η έγκαιρη και αποτελεσματική διαχείριση των στενώσεων είναι το κλειδί για την επιτυχία του Σχέδιου Ανάκαμψης.

(*) Ο Κώστας Μητρόπουλος είναι Σύμβουλος Επιχειρήσεων