Kreport > articles > Πλαίσιο πολιτικών βιωσιμότητας και δέσμη ‘Fit-for-55’

Πλαίσιο πολιτικών βιωσιμότητας και δέσμη ‘Fit-for-55’

Της Φοίβης Κουντούρη*

Η κλιματική αλλαγή είναι ένας «πολλαπλασιαστής κρίσεων» με τρομακτικές επιπτώσεις για την οικονομία και την κοινωνία. Εάν δεν αλλάξουμε πορεία, θα χάσουμε όλα όσα μας παρέχουν ασφάλεια, όπως η παραγωγή τροφίμων, η πρόσβαση σε πόσιμο νερό, η θερμοκρασία του περιβάλλοντος και η θαλάσσια τροφική αλυσίδα θα καταρρεύσουν. Συγχρόνως θα είμαστε εκτεθιμένοι σε ολοένα και πιο συχνά και πιο σφοδρά καταστροφικά καιρικά φαινόμενα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση κάνει μια από τις τολμηρότερες κινήσεις παγκοσμίως για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, παρουσιάζοντας ένα άνευ προηγουμένου οικονομικό σχέδιο για “να δώσει στην ανθρωπότητα μια ευκαιρία να αγωνιστεί”. Το σχέδιο θα μετατρέψει σχεδόν κάθε πτυχή της οικονομίας, από την οικιακή χρήση ενέργειας μέχρι τη φορολόγηση των εισαγωγών άνθρακα.

Oι διεθνείς προσπάθειες απεξάρτησης από τον άνθρακα και επίτευξης κλιματικής ουδετερότητας αποκτούν νέα δυναμική! Εκτός από την αδιαμφισβήτητη πρωτοπορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης που, ήδη από τον Δεκέμβριο του 2019, ανακοίνωσε ότι η Ευρώπη θα καταστεί κλιματικά ουδέτερη έως το 2050, σημαντικό ρόλο έπαιξε η Σύνοδος Κορυφής των ΗΠΑ για το Κλίμα τον περασμένο Απρίλιο. Σε αυτή τη Σύνοδο μετείχαν ηγέτες κρατών που εκπροσωπούν το 82% των παγκόσμιων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, το 73% του παγκόσμιου πληθυσμού και το 86% της παγκόσμιας οικονομικής παραγωγής, οι οποίοι δεσμεύτηκαν για τολμηρή δράση για το κλίμα, με στόχο τη βαθιά από-ανθρακοποίηση. Αυτό  είναι τώρα εφικτό και μάλιστα με χαμηλό κόστος, αν σκεφτούμε την τεχωολογική πρόοδο που έχει σημειωθεί στην ηλιακή και αιολική ενέργεια, τις μπαταρίες αποθήκευσης ενέργειας, τα ηλεκτρικά οχήματα και άλλες τεχνολογίες τα τελευταία χρόνια.

Σύμφωνα με το Energy and Climate Intelligence Unit, συνολικά 137 χώρες έχουν ήδη δεσμευτεί για πλήρη από-ανθρακοποίηση. Οι πρώτες χώρες που το πετυχαίνουν είναι το Μπουτάν και το Σουρινάμ που στην πραγματικότητα έχουν αρνητικές εκπομπές άνθρακα. Ο συντομότερος στόχος έχει τεθεί από την Ουρουγουάης για το 2030 και ακολουθείται από τη Φινλανδία, την Αυστρία, την Ισλανδία, τη Γερμανία και τη Σουηδία, οι οποίες στοχεύουν στο 2045 ή νωρίτερα[1]. Οι ΗΠΑ έχουν δεσμευτεί για μείωση των εκπομπών κατά 50-52% έως το 2030 σε σχέση με τα επίπεδα του 2005 ενώ αναμένεται να φτάσει σε καθαρές μηδενικές εκπομπές σε όλη την οικονομία το αργότερο έως το 2050[2]. Η Κίνα, η χώρα με τις περισσότερες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου παγκοσμίως, αναμένεται να επιτύχει κλιματική ουδετερότητα έως το 2060, όπως ανακοίνωσε ο Προέδρος Xi το Σεπτέμβριο του 2020[3]. Η κυβέρνηση του Καναδά ανακοίνωσε ότι υπέβαλε επισήμως τον Εθνική Δέσμευση Συνεισφοράς της (NDC) στα Ηνωμένα Έθνη, δεσμευόμενη να μειώσει τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου (GHG) κατά 40% – 45% έως το 2030, σε σχέση με το 2005[4].

Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (EGD) (Δεκέμβριος 2019) αποτελεί την αναπτυξιακή στρατηγική της Ευρώπης και αποσκοπεί να μετατρέψει την ΕΕ σε μια δίκαιη και ευημερούσα κοινωνία, με μια σύγχρονη, οικονομικά αποδοτική, ανταγωνιστική και κυκλική οικονομία, με  μηδενικές καθαρές εκπομπές αερίων θερμοκηπίου μέχρι το 2050. Οι τέσσερις οριζόντιες προτεραιότητες που τέθηκαν με την έναρξη της Συμφωνίας είναι α) Να καταστεί η Ευρώπη κλιματικά ουδέτερη Ήπειρος μέχρι το 2050 β) Η προστασία της ανθρώπινης ζωής, των ζώων και των φυτών μειώνοντας τη ρύπανση γ) Η υποστήριξη των ευρωπαϊκών εταιρειών για να γίνουν παγκόσμιοι ηγέτες στις καθαρές τεχνολογίες και δ) Η διασφάλιση ότι η πράσινη μετάβαση θα είναι δίκαιη και χωρίς αποκλεισμούς. Αυτοί οι τέσσερις πρωταρχικοί στόχοι θα επιτευχθούν εφαρμόζοντας πολιτικές στους ακόλουθους εννέα τομείς: 1) Βιοποικιλότητα, 2) Από το αγρόκτημα στο πιάτο (from-farm-to-fork), 3) Βιώσιμη γεωργία, 4) Καθαρή ενέργεια, 5) Βιώσιμη βιομηχανία, 6) Δόμηση και ανακαίνιση, 7) Βιώσιμες μεταφορές, 8) Εξάλειψη ρύπανσης, και 9) Δράση για το κλίμα.

Η EGD αντικατοπτρίζει την παγκόσμια ατζέντα για την αειφόρο ανάπτυξη, η οποία υπογράφηκε από 193 χώρες στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών το 2015. Αυτή η Ατζέντα, γνωστή και ως Agenda2030, περιλαμβάνει 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) δηλαδή ένα σύνολο αλληλένδετων στόχων για ένα καλύτερο και πιο βιώσιμο μέλλον για όλους. H EGD και η Agenda2030 έχουν κοινούς στόχους, ενώ η εφαρμογή της EGD υποστηρίζει την επίτευξη πολλών SDGs. Η EGD συνιστά επίσης έναν οδικό χάρτη για τον τρόπο ανάκαμψης από την πανδημία COVID-19. Tόσο ο επταετής προϋπολογισμός της ΕΕ όσο και το 1/3 των επενδύσεων ύψους €1,8 τρισεκατομμυρίων από το σχέδιο ανάκαμψης NextGenerationEU, θα διατεθούν για την EGD. Το NextGenerationEU είναι μια μοναδική ευκαιρία να μετασχηματιστεί η ευρωπαϊκή οικονομία σε πράσινη και ψηφιακή και να δημιουργηθούν επιχειρηματικές ευκαιρίες και θέσεις εργασίας, που θα φέρουν οικονομική ανάπτυξη και ευημερία.

Για την υποστήριξη της εφαρμογής της EGD έχει αναπτυχθεί το EU Taxonomy, δηλαδή ένα σύστημα ταξινόμησης περιβαλλοντικά βιώσιμων οικονομικών δραστηριοτήτων που αποσκοπεί στη βελτίωση της ροής χρημάτων προς βιώσιμες δραστηριότητες επιτρέποντας στους επενδυτές να επαναπροσανατολίσουν τις επενδύσεις προς πιο βιώσιμες τεχνολογίες και επιχειρήσεις. Το πακέτο μέτρων του EU Taxonomy που ακοινώθηκε στις 21 Απριλίου 2021 χαρακτηρίζει ως «πράσινες» επενδύσεις που εστιάζουν στο μετριασμός της κλιματικής αλλαγής, στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, στη βιώσιμη χρήση και προστασία των υδάτινων και θαλάσσιων πόρων, στην κυκλική οικονομία, στην πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης, και στην βιοποικιλότητα. Επιπρόσθετα το EU Taxonomy συμπεριλαμβάνει πρόταση για Ευρωπαική Οδηγία για τις Εταιρικές Εκθέσεις Αειφορίας (CSRD), επεκτείνοντας το πεδίο εφαρμογής σε όλες τις μεγάλες εταιρείες και σε όλες τις εταιρείες που είναι εισηγμένες σε ρυθμιζόμενες αγορές, καθώς και κανονισμούς προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι χρηματοοικονομικές εταιρείες περιλαμβάνουν τη βιωσιμότητα στις διαδικασίες τους και τις επενδυτικές τους συμβουλές στους πελάτες.

Το Φεβρουάριο 2021 δημοσιεύθηκε η Έκθεση του UN SDSN Europe του οποίου προεδρεύω, υπό την καθοδήγηση μου από κοινού με τον πρόεδρο του παγκόσμιου UN SDSN[5], Καθηγητή Jeff Sachs. Στην έκθεση[6] αυτή εξετάζεται με ποιο τρόπο μπορούν να ευθυγραμμιστούν οι Πολιτικές της EGD με τα 17 SDGs και προσδιορίζονται ενδεδειγμένα τεχνολογικά και πολιτικά μονοπάτια μετασχηματισμού για κάθε ευρωπαϊκό κράτος-μέλος ώστε να υποστηριχθούν στη μετάβαση τους στη βιωσιμότητα. Το UN SDSN είναι μια πρωτοβουλία που τελεί υπό την αιγίδα των Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών με σκοπό την κινητοποίηση θεσμών, επενδυτών και επιστημόνων από διάφορους τομείς, για την υποστήριξη της υλοποίησης των 17 SDGs.

Στις 14 Ιουλίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πολυαναμενόμενη νομοθετική δέσμη «Fit-for-55», η οποία θα αποτελέσει την αφετηρία για έναν διετή κύκλο πολιτικών διαπραγματεύσεων. Με αυτήν υποστηρίζεται η εφαρμογή της EGD και προτείνεται είτε η αναθεώρηση υφιστάμενων είτε η εισαγωγή νέων πολιτικών ώστε να μειωθούν οι καθαρές εκπομπές αερίων θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030. Οι πολιτικές αυτές εισάγουν νομοθετικά και οικονομικά εργαλεία επίτευξης των στόχων που έχουν συμφωνηθεί στον κλιματικό νόμο και ουσιαστικά μετασχηματίζεται η οικονομία και η κοινωνία σε δίκαιη, πράσινη και ευημερούμενη. Το πακέτο “Fit for 55” αποτελείται από αναθεωρήσεις οδηγιών όπως αυτές που αφορούν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την ενεργειακή απόδοση, την αγορά άνθρακα (EU ETS) και την ενεργειακή φορολόγηση, καθώς και κανονισμών, όπως αυτών που αφορούν την κατανομή της κλιματικής προσπάθειας μεταξύ των κρατών μελών (ESR), τη χρήση γης και δασοκομία (LULUCF), τα πρότυπα εκπομπών οχημάτων, και εισάγει μερικά νέα μέσα, όπως ο μηχανισμός ρύθμισης των συνόρων άνθρακα (CBAM) ή το ETS για τις μεταφορές και τα κτίρια.

Εικόνα 1 Σχηματική απεικόνιση του πακέτου ‘fit-for-55’. Πηγή: Bruegel

Το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ (ETS) θέτει μια τιμή άνθρακα και μειώνει το όριο εκπομπών από ορισμένους οικονομικούς τομείς κάθε χρόνο. Τώρα, η Επιτροπή προτείνει να μειωθεί ακόμη περισσότερο το συνολικό όριο εκπομπών και να αυξηθεί ο ετήσιος ρυθμός μείωσής της. Προτείνει επίσης τη σταδιακή κατάργηση των δικαιωμάτων εκπομπών για τις αερομεταφορές και την εναρμόνιση με το παγκόσμιο σύστημα αντιστάθμισης και μείωσης άνθρακα για τη διεθνή αεροπορία (CORSIA) και να συμπεριλάβει τις εκπομπές ναυτιλίας για πρώτη φορά στο EU ETS. Για να συμπληρώσουν τις σημαντικές δαπάνες για το κλίμα στον προϋπολογισμό της ΕΕ, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διαθέσουν το σύνολο των εσόδων τους για την εμπορία εκπομπών σε έργα που σχετίζονται με το κλίμα και την ενέργεια. Ένα ειδικό μέρος των εσόδων από το νέο σύστημα οδικών μεταφορών και κτιρίων θα πρέπει να αντιμετωπίζει τον πιθανό κοινωνικό αντίκτυπο σε ευάλωτα νοικοκυριά, μικροεπιχειρήσεις και χρήστες μεταφορών (Social Climate Fund).

Ο κανονισμός για την κατανομή των προσπαθειών (ESR) καθορίζει ενισχυμένους στόχους μείωσης των εκπομπών σε κάθε κράτος μέλος για κτίρια, οδικές και εσωτερικές θαλάσσιες μεταφορές, γεωργία, απόβλητα και μικρές βιομηχανίες. Αναγνωρίζοντας τα διάφορα σημεία εκκίνησης και τις ικανότητες κάθε κράτους μέλους, αυτοί οι στόχοι βασίζονται στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ τους.  Έως το 2035, η ΕΕ θα πρέπει να επιδιώξει την κλιματική ουδετερότητα στους τομείς της χρήσης γης, της δασοκομίας και της γεωργίας (LULUCF), συμπεριλαμβανομένων και των γεωργικών εκπομπών εκτός CO2, όπως αυτές από τη χρήση λιπασμάτων και ζώων. Η παραγωγή και η χρήση ενέργειας αντιπροσωπεύουν το 75% των εκπομπών της ΕΕ, επομένως η επιτάχυνση της μετάβασης σε ένα πιο πράσινο ενεργειακό σύστημα είναι ζωτικής σημασίας. Η οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (RED) θα θέσει έναν αυξημένο στόχο για την παραγωγή του 40% της ενέργειας μας από ανανεώσιμες πηγές έως το 2030. Για τη μείωση της συνολικής χρήσης ενέργειας, τη μείωση των εκπομπών και την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, η οδηγία για την ενεργειακή απόδοση (EED) θα θέσει έναν πιο φιλόδοξο δεσμευτικό ετήσιο στόχο για τη μείωση της χρήσης ενέργειας σε επίπεδο ΕΕ, διπλασιάζοντας σχεδόν την ετήσια υποχρέωση εξοικονόμησης ενέργειας για τα κράτη μέλη.

Η αναθεώρηση και αυστηροποίηση των προτύπων εκπομπών CO2 για αυτοκίνητα και φορτηγά θα επιταχύνει τη μετάβαση στις μεταφορές μηδενικών εκπομπών, απαιτώντας μείωση των μέσων εκπομπών νέων αυτοκινήτων κατά 55% από το 2030 και 100% από το 2035 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2021. Ως αποτέλεσμα, όλα τα νέα αυτοκίνητα που έχουν ταξινομηθεί από το 2035 θα έχουν μηδενικές εκπομπές. Για να διασφαλιστεί ότι οι οδηγοί είναι σε θέση να φορτίζουν ή να τροφοδοτούν τα οχήματά τους σε ένα αξιόπιστο δίκτυο σε όλη την Ευρώπη, ο αναθεωρημένος κανονισμός για την υποδομή εναλλακτικών καυσίμων (AFIR) θα απαιτήσει από τα κράτη μέλη να επεκτείνουν τη δυνατότητα φόρτισης σύμφωνα με τις πωλήσεις αυτοκινήτων με μηδενικές εκπομπές και να εγκαταστήσουν σημεία φόρτισης και τροφοδοσίας σε τακτικά διαστήματα σε μεγάλους αυτοκινητόδρομους: κάθε 60 χιλιόμετρα για ηλεκτρική φόρτιση και κάθε 150 χιλιόμετρα για ανεφοδιασμό υδρογόνου.

Η Πρωτοβουλία ReFuelEU Aviation θα υποχρεώσει τους προμηθευτές καυσίμων να χρησιμοποιούν αυξανόμενα επίπεδα βιώσιμων αεροπορικών καυσίμων σε αεροσκάφη που θα ανεφοδιάζονται στα αεροδρόμια της ΕΕ. Παρόμοια, η Πρωτοβουλία FuelEU Maritime θα ενθαρρύνει την υιοθέτηση βιώσιμων θαλάσσιων καυσίμων και τεχνολογιών μηδενικών εκπομπών, θέτοντας ένα ανώτατο όριο στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από  τα πλοία που χρησιμοποιούν ευρωπαϊκά λιμάνια.

H αναθεώρηση της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας (ETD) προτείνει την ευθυγράμμιση της φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων με τις πολιτικές της ΕΕ για την ενέργεια και το κλίμα, την προώθηση καθαρών τεχνολογιών και την άρση ξεπερασμένων εξαιρέσεων και μειωμένων συντελεστών που ενθαρρύνουν τη χρήση ορυκτών καυσίμων. Τέλος, ένας νέος μηχανισμός προσαρμογής των συνόρων άνθρακα (CBAM) θα θέσει μια τιμή άνθρακα στις εισαγωγές επιλεγμένων προϊόντων για να εξασφαλίσει ότι η φιλόδοξη δράση για το κλίμα στην Ευρώπη δεν θα οδηγήσει σε «διαρροή άνθρακα», με την οποία οι βιομηχανίες μετεγκαθιστούν την παραγωγή τους στο εξωτερικό, αναζητώντας χαμηλότερο κόστος παραγωγής.

Το μοντέλο ηγεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμπεριλαμβάνεται ως καθοδηγητικό παράδειγμα στην Επιτροπή Lancet για την Covid-19, στην οποία ηγούμαι της ομάδας εργασίας σχετικά με την Πράσινη Ανάκαμψη. Εκεί δείχνουμε ότι τα σχέδια ανάκαμψης μπορούν να στηρίξουν τη μετάβαση προς την αειφόρο ανάπτυξη και τις κοινωνίες χωρίς αποκλεισμούς, δίνοντας έμφαση στην επίτευξη των SDGs και της Συμφωνίας του Παρισιού. Η δουλειά μας περιλαμβάνει την αξιολόγηση των εθνικών και περιφερειακών συστημάτων ανάκαμψης, όπως η EGD, σε σχέση με δείκτες που αφορούν τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, την προώθηση δημόσιων επενδύσεων σε βιώσιμες βιομηχανίες και την υποστήριξη της ψηφιακής οικονομίας.

Η Συστάδα Ερευνητικών Κέντρα που διευθύνω εστιάζει στη Μετάβαση στην Βιωσιμότητα (Cluster for Sustainability Transition). Συγκεκριμένα εστιάζουν στην έρευνα αιχμής σχετικά με τη μετάβαση στην ανθεκτικότητα και την αειφορία, μέσω της εφαρμογής της Agenda2030 (17 SDGs), της Συμφωνίας του Παρισιού και της EGD. Το Cluster for Sustainability Transition περιλαμβάνει το Εργαστήριο Έρευνας στην Κοινωνικό-Οικονομική και Περιβαλλοντική Αειφορία (ReSEES) του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, τη Μονάδα Βιώσιμης Ανάπτυξης (SD.U), τον ελληνικό κόμβο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Γνώσης και Καινοτομίας για το Κλίμα (EIT Climate-KIC HUB Greece) που αποτελεί τη μεγαλύτερη κοινοπραξία δημόσιου-ιδιωτικού τομέα της Ευρώπης για τη μετάβαση στην οικονομία μηδενικού άνθρακα, προσφέροντας ταυτόχρονα επαγγελματική εκπαίδευση σε θέματα βιωσιμότητας. Το SD.U και το EIT Climate-KIC HUB Greece  βρίσκονται στο Ερευνητικό Κέντρο Τεχνολογίας της Πληροφορίας «ΑΘΗΝΑ» (ATHENA RC) και επιπλέον, το EIT Climate-KIC Hub Greece, ηγείται της συνεργασίας και των 7 Κοινοτήτων Γνώσης και Καινοτομίας στην Ελλάδα (EIT Climate-KIC Hub of Greece, EIT Food Hub of Greece, EIT Health Hub of Greece, EIT InnoEnergy Hub of Greece, EIT Digital Hub of Greece, EIT Manufacturing Hub of Greece, EIT Urban mobility Hub of Greece). Το UNSDSN Ευρώπης[7], του οποίου συνπροεδρεύω, συνεργάζεται με πάνω από 400 πανεπιστήμια και ιδρύματα έρευνας στην ΕΕ, και εστιάζει στην εφαρμογή της EGD, των Εθνικών Σχεδίων Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRP) των κρατών μελών, της βιώσιμης μπλε ανάπτυξης και των βιώσιμων συστημάτων τροφίμων, καθώς και άλλων θεματικών περιοχών που σχεδιάζονται από κοινού με τα ευρωπαϊκά δίκτυα. Το UNSDSN Ελλάδας[8], που επίσης συνπροεδρεύω, συνεργάζεται με 25 Πανεπιστημία και ερευνητικά κέντρα και προωθεί σε τοπικό επίπεδο ολοκληρωμένες λύσεις για την εφαρμογή των 17 SDGs και της Συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή, μέσω της εκπαίδευσης, της έρευνας, της ανάλυσης πολιτικής και της παγκόσμιας συνεργασίας.

Τα προβλήματα που σχετίζονται με τη βιώσιμη ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα είναι πολύ σύνθετα και εκτός από τη διεπιστημονική προσέγγιση για την επίλυσή τους, απαιτούν έντονη  διεπαφή μεταξύ επιστήμης και πολιτικής. Τα ερευνητικά κέντρα που διευθύνω έχουν εξασφαλίσει μεγάλες ανταγωνιστικές χρηματοδοτήσεις για την υποστήριξη και επιτάχυνση της  ψηφιακής και της πράσινης μετασχηματιστικής μετάβασης, που θα μας επιτρέψει μια αειφόρο διάδραση μεταξύ κοινωνίας και φυσικών πόρων, και θα υποστηρίξει μια εύρωστη και δίκαιη ανάπτυξη. Στόχος μας είναι να υποστηρίξουμε την εφαρμογή της Ευρωπαικής Πράσινης Συμφωνίας και των Στόχων της Βιώσιμης Ανάπτυξης με γνώμονα την επιστήμη!

 

 

 

 

 

* Φοίβη Κουντούρη, Καθηγήτρια και Διευθύντρια του Ερευνητικού Εργαστηρίου ReSEES, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών; Διευθύντρια της Μονάδας Αειφόρου Ανάπτυξης και του EIT Climate -KIC Hub Ελλάδος, ΕΚ ΑΘΗΝΑ; Fellow World Academy of Art and Science; εκλεγμένη Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιστημονικής Ένωσης Οικονομολόγων Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων (EAERE); Συμπρόεδρος του UN SDSN Europe.

[1] Race to Net Zero: Carbon Neutral Goals by Country, https://www.visualcapitalist.com/race-to-net-zero-carbon-neutral-goals-by-country/

[2] The White House, STATEMENTS AND RELEASES, APRIL 22, 2021, https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/04/22/fact-sheet-president-biden-sets-2030-greenhouse-gas-pollution-reduction-target-aimed-at-creating-good-paying-union-jobs-and-securing-u-s-leadership-on-clean-energy-technologies/

[3] Bruegel, China has a grand carbon neutrality target but where is the plan? https://www.bruegel.org/2021/04/chinas-has-a-grand-carbon-neutrality-target-but-where-is-the-plan/

[4] ESG Today, Canada Commits to 40-45% Emissions Reduction by 2030, https://www.esgtoday.com/canada-officially-commits-to-40-45-emissions-reduction-by-2030/

[5] United Nations Sustainable Development Solutions Network website: https://www.unsdsn.org/

[6] Sachs, J., Koundouri, P., et al., 2021. Transformations for the Joint Implementation of Agenda 2030 for Sustainable Development and the European Green Deal – A Green and Digital, Job-Based and Inclusive Recovery from the COVID-19 Pandemic. Report of the UN Sustainable Development Solutions Network

[7] United Nations Sustainable Development Solutions Network – Europe website: https://sdsn.eu/

[8] United Nations Sustainable Development Solutions Network – greek website: http://www.unsdsn.gr/