Kreport > Uncategorized > Αλλαγές, μεταρρυθμίσεις και λόγια του αέρα

Αλλαγές, μεταρρυθμίσεις και λόγια του αέρα

Του Παναγιώτη Καρκατσούλη

Άκουγα φέρελπι υπουργό να αναλύει σε μέσο μαζικής ενημέρωσης, φίλιο προς αυτόν, την διαφορά μεταξύ αλλαγών και μεταρρυθμίσεων. Η καινοφανής ανάλυσή του επικεντρωνόταν στο ότι οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να γίνονται σιγά-σιγά και ότι χρειάζεται χρόνος μέχρι να συνηθίσουν οι πολίτες σ’ αυτήν. Οι μεταρρυθμίσεις, κατ’ αυτόν, αποτελούνται από μικρές και όχι μεγάλης εμβέλειας αλλαγές. Μάλιστα, σχολιάζοντας προηγούμενο ομιλητή που ισχυρίστηκε ότι η χώρα μας ολιγωρεί σε κρίσιμους για το μέλλον της τομείς, ακριβώς επειδή δεν επιχειρεί μεταρρυθμίσεις που μπορούν να αντιμετωπίσουν τα χρονίζοντα προβλήματά της, ανέφερε ότι αυτά είναι θεωρητικές απόψεις -τουτέστιν, ανάξιες σχολιασμού εκ μέρους του.

Το βράδυ της ίδιας μέρας είδα τηλεοπτικό σποτ με το ίδιο ακριβώς μήνυμα: Σ’ αυτό προβάλλονται οι μεταρρυθμίσεις που ήδη ολοκληρώθηκαν και αφορούν, μεταξύ άλλων, τον δημόσιο τομέα, τον φάκελο του ασθενούς και την ψηφιακή εξυπηρέτηση των πολιτών.

Πέραν της προφανούς προπαγανδιστικής στόχευσης των λεγομένων και προβαλλομένων, η άποψη του υπουργού αξίζει σχολιασμού, διότι αντανακλά την στρατηγική πολλών αντι-μεταρρυθμιστών.

Η αλλαγή στη  διαδικασία λήψης μιας απόφασης ή την παροχή μιας υπηρεσίας φαίνεται, εκ πρώτης, ελκυστική για τους καλοπροαίρετους (και ημι-πληροφορημένους) επειδή δημιουργεί την εντύπωση ότι το πρόβλημα λύθηκε. Πλην όμως είναι λανθασμένη και παρελκυστική.

Κάθε δράση πολιτικής πρέπει να απαντά σε κάποιο, σαφώς οριοθετημένο, πρόβλημα. Ποιο είναι, λοιπόν, το πρόβλημα που θα λύσει ο «φάκελος το ασθενούς»; Η έλλειψη συντονισμού και δικτύωσης των υγειονομικών μονάδων και η εξ αυτού κατασπατάληση πόρων; Η καλύτερη παροχή υγειονομικών υπηρεσιών στους πολίτες;  Σημειωτέον, ότι ένα έργο με ακριβώς τον ίδιο τίτλο «φάκελος του ασθενούς» έχει χρηματοδοτηθεί από δύο κοινοτικά πλαίσια στήριξης και έχει εν μέρει εκτελεστεί. Ποτέ, όμως, δεν ολοκληρώθηκε λόγω πολλαπλών αντιστάσεων και αντιδράσεων. Παρά, δηλαδή, τις  αλλαγές που έγιναν και κάποιες που, πιθανόν, θα γίνουν ακόμη δεν μπορούμε να θεωρήσουμε ότι η μεταρρύθμιση επετεύχθη.

Η ολοκλήρωση της υγειονομικής μεταρρύθμισης δεν θα γίνει, εάν δεν υπάρξει μια μη πελατειακή και ορθολογική πολιτική διαχείρισης των μονάδων υγείας. Κι αυτή, με την  σειρά της, προϋποθέτει μια μεγαλύτερη σύλληψη για τον προσφορότερο τρόπο με τον οποίο πρέπει να κυβερνηθεί  ο τόπος. Άλλες οι συνέπειες ενός αποκεντρωμένου συστήματος διακυβέρνησης με ουσιαστικές αρμοδιότητες και πόρους στην αυτοδιοίκηση και άλλες μιας συγκεντρωτικής διοίκησης.

Το ίδιο ισχύει και τις αλλαγές στον δημόσιο τομέα. Μεταβολές που επηρεάζουν την οικονομική κατάσταση των δημοσίων υπαλλήλων (π.χ. επιδόματα) ή το λειτουργικό σύστημα των δημοσίων οργανώσεων (π.χ. σύστημα αξιολόγησης) μπορεί να είναι χρήσιμες αλλαγές. Μεταρρυθμίσεις, όμως, είναι εκείνες που αντιμετωπίζουν το κεντρικό πρόβλημα του Δημοσίου. Αυτό δεν είναι άλλο από την πελατειακή του συγκρότηση, οργάνωση και λειτουργία. Μεταρρυθμίσεις είναι εκείνες που εξαλείφουν την πελατοκρατία στα συστατικά μέρη της δημόσιας διοίκησης (πχ. ΑΣΕΠ).

Αντιστοίχως, πρέπει να κρίνονται και οι επιδόσεις στην ψηφιακή λειτουργία του Δημοσίου. Είναι,  αναμφίβολα, θετικές κάποιες σημειακές παρεμβάσεις, πλην, όμως, τα προβλήματα στον τομέα αυτόν αφορούν την αδυναμία στρατηγικού σχεδιασμού, την έλλειψη διαλειτουργικότητας και τη μη ενσωμάτωση των επαγγελματιών του κλάδου στην οργάνωση και λειτουργία της δημόσιας διοίκησης.

Εν κατακλείδι, οι μεταρρυθμίσεις δεν πρέπει να συγχέονται με τις πρόσκαιρες, συνήθως, αλλαγές. Οι μεταρρυθμίσεις συναρτώνται προς την ευρύτερη ιδεολογική-πολιτική κατεύθυνση μιας κυβέρνησης και ενός κόμματος.

Η διχοτομία μεταξύ μεταρρυθμιστών και αντι-μεταρρυθμιστών, μεταξύ συντηρητικών και προοδευτικών πολιτικών συνεχίζει να υπάρχει. Αυτό που αλλάζει είναι η προσαρμογή του νοήματος στην εκάστοτε κοινωνική, πολιτική και οικονομική συγκυρία. Υπό την έννοια αυτή πρέπει να διακρίνει κανείς μεταξύ των μεταρρυθμίσεων και των αλλαγών. Ειδάλλως, τα λεγόμενα δεν αποτελούν παρά λόγια του αέρα.