Kreport > Uncategorized > ΗΠΑ-Ρωσία: Η ευκαιρία μετά από τρεις 10ετίες

ΗΠΑ-Ρωσία: Η ευκαιρία μετά από τρεις 10ετίες

Του  Γιώργου Καπόπουλου

Η κρίση εμπιστοσύνης μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας έχει κλείσει τρείς 10ετίες αν θεωρήσουμε ως αφετηρία την διάλυση της ΕΣΣΔ στα τέλη 1991. Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου Ανατολής –Δύσης αντί να οδηγήσει σε μια μεταψυχροπολεμική τάξη πραγμάτων οδήγησε στην κορύφωση της έντασης μεταξύ ΗΠΑ –Ρωσίας μια ένταση με κορυφώσεις πολύ πιο επικίνδυνες από αυτές της περιόδου 1947-91.

Αυτή την επικίνδυνη για την διεθνή σταθερότητα κατάσταση προσπαθούν να διαχειριστούν οι Μπάιντεν  και Πούτιν με πρώτο δείγμα γραφής τις συναντήσεις την βδομάδα που πέρασε στην Γενεύη , στις Βρυξέλλες και στην Βιέννη, συναντήσεις που από μόνες τους είναι το πρώτο ενθαρρυντικό μήνυμα για τις σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας μετά την σύγκρουση στην Ουκρανία το 2013-14.

Σε ένα άκρως ενδιαφέρον άρθρο που αναδημοσιεύθηκε στο Politico, oι διεθνολόγοι Τhomas Graham και Rayan Menon  αναδεικνύουν την ιδιαιτερότητα της μεταψυχροπολεμικής εποχής και, κυρίως, το έλλειμμα σταθεροποίησης που προκύπτει από την απουσία μιας κοινά αποδεκτής νέας ευρωπαϊκής και παγκόσμιας τάξης πραγμάτων.

Οι τάξεις  πραγμάτων επισημαίνουν οι αρθρογράφοι συνήθως επιβάλλονται μετά από πολεμική σύγκρουση από τους νικητές  στους ηττημένους. Στην περίπτωση όμως της αδυναμίας να διατυπωθεί μια μεταψυχροπολεμική τάξη πραγμάτων αποδεκτή και από τις ΗΠΑ, την Δύση αλλά και από την Ρωσία, υπάρχει πρόβλημα γιατί δεν υπήρξε πολεμική σύγκρουση και άρα δεν υπάρχουν ούτε νικητές ούτε ηττημένοι.

Το 1814-15 το Συνέδριο της Βιέννης διαμόρφωσε την επαύριον των Ναπολεόντειων Πολέμων μια τάξη πραγμάτων που διήρκεσε ως το 1914, καθώς ο ηττημένος ήταν σαφώς η Γαλλία που επιχείρησε να κυριαρχήσει στην Ευρώπη.

Στην συνάντηση της Γιάλτας το 1945 οι τρείς μεγάλοι μοίρασαν την Ευρώπη σε δύο ζώνες επιρροής στο κέντρο των οποίων βρισκόταν η διαιρεμένη Γερμανία, η οποία είχε υποστεί συντριπτική ήττα.

Αντίθετα, στο σύστημα ευρωπαϊκής ασφαλείας που επιχείρησε να στήσει η Συνθήκη των Βερσαλλιών, το 1919, υπήρχαν εξαρχής βαριές υποθήκες. Η Γερμανία είχε ηττηθεί στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο αλλά κατά το ήμισυ.

Τον Φεβρουάριο του 1918 με τη Συνθήκη του Μπεστ Λιτόφσκ που υπέγραψε η Γερμανία με την Σοβιετική Ρωσία, επικυρώθηκε η νίκη του Βερολίνου στο Ανατολικό Μέτωπο ενώ λίγους μήνες αργότερα οι νικητές στην Ανατολή ηττήθηκαν στο Δυτικό Μέτωπο.

Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου στην Ευρώπη ήταν από το 1985 επιλογή της Μόσχας που ήθελε να δώσει προτεραιότητα σε μεταρρυθμιστικές πολιτικές σε μια ύστατη προσπάθεια διάσωσης του συστήματος.

Μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ στα τέλη του 1991, οι ΗΠΑ σταδιακά άρχισαν να αντιμετωπίζουν τη Ρωσία ως ηττημένη σε πολεμική σύγκρουση. Έτσι, άρχισαν να υπαγορεύουν μονομερείς αλλαγές στο καθεστώς ασφαλείας αλλά και στη διαχείριση κρίσεων εντός και εκτός Ευρώπης με τον αέρα του νικητή, με τη Μόσχα να μπορεί απλώς να διαπραγματευθεί τους όρους της προσαρμογής της σε τετελεσμένα που διαμορφώνονται ερήμην της.

Το ερώτημα: Μπορούν οι ΗΠΑ του Μπάιντεν και η Ρωσία του Πούτιν να βρουν μια μέση γραμμή πλεύσης που να ενισχύει συνολικά τη σταθερότητα στην Ευρώπη; Η απάντηση: Για να υπάρξει καταφατική απάντηση θα  πρέπει οι ΗΠΑ να πάψουν να αντιμετωπίζουν την Ρωσία ως ηττημένη σε πόλεμο χώρα. Κι από τη μεριά της, η Ρωσία θα πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι δεν έχει πλέον τον αέρα και την αξιοπιστία του νικητή που της επέτρεψε μετά το 1945 να έχει ως αποκλειστική ζώνη επιρροής την Ανατολική Ευρώπη.

Επόμενος σταθμός, η γραπτή απάντηση των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στα υπομνήματα  για την ασφάλεια της Ευρώπης που απέστειλε σε Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες η Μόσχα στα τέλη του περασμένου Δεκεμβρίου. Σημειώστε ότι οι δύο πλευρές δέχονται ότι υπάρχει πρόβλημα, καθώς η παραμονή στο σημερινό στάτους κβο εγκυμονεί πλέον τον κίνδυνο σύγκρουσης. Επίσης ότι, μέχρι στιγμής, δεν έχουν θέσει προαπαιτούμενα και προθεσμίες.