Kreport > Uncategorized > Χρονιά αλλαγών στην Τουρκία

Χρονιά αλλαγών στην Τουρκία

Του Βαγγέλη Αρεταίου

Χρονιά μεγάλων προκλήσεων αλλά και σημαντικών αλλαγών αναμένεται να είναι το 2022 για την Τουρκία καθώς τόσο η οικονομία όσο και η πολιτική αλλά και η κοινωνία βρίσκονται σε κατάσταση μόνιμου πλέον αναβρασμού, ο οποίος φτάνει σταδιακά αλλά σταθερά στα όρια του.

Παρόλο που o Ταγίπ Ερντογάν και ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί κρατούν ακόμα κλειστά τα χαρτιά τους όσον αφορά το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών, επιμένοντας ότι οι εκλογές θα διεξαχθούν κανονικά το 2023, οι πιθανότητες οι εκλογές να γίνουν το 2022 είναι πολύ μεγάλες, χωρίς ωστόσο να είναι και δεδομένες.

Οι πρόσφατες ριψοκίνδυνες αποφάσεις του Τούρκου Προέδρου όσον αφορά τη οικονομία, δίνοντας κρατική εγγύηση στις ιδιωτικές καταθέσεις σε τουρκικές λίρες έναντι του ξένου συναλλάγματος, και η αύξηση κατά 50% του βασικού μισθού, αποτελούν κομμάτι των νέων ριζοσπαστικών πολιτικών που αναμένεται να πολλαπλασιαστούν μέσα στο 2022.  

Ο Ταγίπ Ερντογάν εμφανίζεται έτοιμος να πάρει κι άλλα ρίσκα προκειμένου να αλλάξει, έστω και προσωρινά, η ψυχολογία των πολιτών όσον αφορά την οικονομία αλλά οι επιπτώσεις των αποφάσεων του στον πληθωρισμό και στο κρατικό χρέος δεν θα του αφήσουν πολλά χρονικά περιθώρια, αν και εφόσον θέλει να πάει σε πρόωρες εκλογές «εξαργυρώνοντας» τις γρήγορες «επιτυχίες» του στην οικονομία.

Η οικονομία δεν είναι το μόνο «χρονόμετρο» που τρέχει εις βάρος του, καθώς ο Τούρκος Πρόεδρος έχει επίσης να διαχειριστεί την σταδιακή αλλά σταθερή «αιμορραγία» του κόμματος του, η οποία οξύνεται λόγω της κακής κατάστασης της οικονομίας. Η πιο πρόσφατη δημοσκόπηση της έγκριτης εταιρείας δημοσκοπήσεων Metropoll  κατέγραψε νέα μείωση των ποσοστών τόσο του ΑΚΡ όσο και της δημοτικότητας του Ταγίπ Ερντογάν.

Το ΜΗΡ, οι εθνικιστές σύμμαχοι του Ταγίπ Ερντογάν, βρίσκονται σταθερά κάτω από το όριο του 10%, που απαιτείται ώστε ένα κόμμα να εκπροσωπείται στην Εθνοσυνέλευση, και αυτό δυσκολεύει ακόμα πιο πολύ τον Τούρκο Πρόεδρο καθώς το ΜΗΡ πιέζει όλο και περισσότερο για την αλλαγή του εκλογικού νόμου με σκοπό να μειωθεί το όριο από 10% στο 7%. Ωστόσο, αν αλλάξει ο εκλογικός νόμος, το Σύνταγμα προβλέπει ότι δεν μπορεί να γίνουν εκλογές για δώδεκα μήνες μετά την αλλαγή του, κάτι που το ΑΚΡ θέλει να αποφύγει.

Η αντιπολίτευση από τη μεριά της, έχει καταφέρει την τελευταία περίοδο να δίνει τον ρυθμό της πολιτικής ατζέντας, στερώντας το πλεονέκτημα αυτό από τον Ταγίπ Ερντογάν, αλλά αδυνατεί να δώσει μια ισχυρή δυναμική στα ποσοστά της ενώ αυξάνεται διαρκώς ο αριθμός των αναποφάσιστων.

Συνεπώς, μέσα στο ρευστό αυτό κλίμα, ο Ταγίπ Ερντογάν διατηρεί μεν το πλεονέκτημα της ημερομηνίας διεξαγωγής των εκλογών αλλά βρίσκεται σε μια δύσκολη θέση όσο περνά ο χρόνος, κάτι που αυξάνει διαρκώς την ανάγκη για νέα ρίσκα σε όλα τα μέτωπα.

Η ανάγκη αυτή οξύνεται και από τις κοινωνικές αλλαγές και δυναμικές οι οποίες δεν βοηθούν το ΑΚΡ και τον Τούρκο Πρόεδρο σε βάθος χρόνου.

Οι συντηρητικοί/ισλαμιστές δείχνουν να παίρνουν σταδιακά αποστάσεις από το ΑΚΡ και τον Τούρκο Πρόεδρο, και κυρίως οι νέες γενιές των αστών ισλαμιστών. Το πιο σημαντικό κομμάτι των δυσαρεστημένων αυτών ισλαμιστών παραμένει ακόμα μακριά από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, ανεβάζοντας έτσι τα νούμερα των αναποφάσιστων και αποτελώντας μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την αντιπολίτευση που καλείται να τους καθησυχάσει, χωρίς ωστόσο να δείχνει, προς το παρόν τουλάχιστον, ότι το καταφέρνει.

Στο εσωτερικό, ο Τούρκος Πρόεδρος αναμένεται να δώσει ακόμα περισσότερο βάρος στην οικονομία και να πάρει μεγαλύτερα ρίσκα τα οποία ενδέχεται κάποια στιγμή μέσα στο 2022 να του επιτρέψουν να πάει σε πρόωρες εκλογές πριν αρχίσει πάλι η οικονομική του πολιτική να δείχνει το αρνητικό της πρόσωπο.

Το ενδεχόμενο ακόμα και ενός νέου δημοψηφίσματος με σκοπό την αλλαγή των εκλογικών κανόνων και της αύξησης των εξουσιών του δεν αποκλείεται, ενώ παράλληλα αναμένεται να αυξηθούν οι επιθέσεις εναντίον της αντιπολίτευσης και όσων δεν υποστηρίζουν το ΑΚΡ, με βασικούς πλέον αντιπάλους την Ένωση Τούρκων Βιομηχάνων και Επιχειρηματικών (TUSIAD), το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) και το φιλο-κουρδικό Κόμμα της Δημοκρατίας των Λαών (HDP).

Μέσα στο 2022 το ενδεχόμενο χτυπημάτων «κάτω από την μέση» εκ μέρους του καθεστώτος είναι ορατό.

Στην εξωτερική πολιτική, η σκληρή εθνικιστική και ρεβιζιονιστική ρητορική δεν αναμένεται να αμβλυνθεί αλλά επί της ουσίας η Άγκυρα φαίνεται ότι θα υιοθετήσει μια πιο προσεκτική στάση χωρίς ωστόσο να αλλάζει τα βασικά της δεδομένα ούτε στην Συρία, ούτε στο Ιράκ, ούτε στην Λιβύη, ούτε στην Αφρική, ούτε στα ελληνοτουρκικά και το Κυπριακό.

Πάντως, το ενδιαφέρον του μέσου Τούρκου πολίτη για την εξωτερική πολιτική είναι ιδιαίτερα μειωμένο, καθώς καλείται να διαχειριστεί την όλο και πιο δύσκολη οικονομική κατάσταση. Και αυτό ανεβάζει τον κίνδυνο εντυπωσιακών κινήσεων εκ μέρους του Τούρκου Προέδρου καθώς θα χρειαστεί κάτι πολύ μεγάλο στην εξωτερική πολιτική για να καταφέρει μια σημαντική συσπείρωση στο μέτωπο αυτό.