Kreport > Uncategorized > Χορεύοντας με τον Μεγάλο Σατανά…

Χορεύοντας με τον Μεγάλο Σατανά…

Του Γιώργου Καπόπουλου

Η αποκλιμάκωση, προσέγγιση και συνύπαρξη του Ιράν με τις ΗΠΑ στους περιφερειακούς συσχετισμούς είναι ήδη μια πολύ παλιά ιστορία.

Όταν την Άνοιξη του 1997 εξελέγη πρόεδρος του Ιράν ο μετριοπαθής μεταρρυθμιστής Χαταμί ο Κλίντον βρισκόταν στην αρχή της δεύτερης θητείας του στο Λευκό Οίκο και στην ατζέντα του είχε υψηλή προτεραιότητα η συνολική σταθεροποίηση στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.

Στην μεταβατική περίοδο ανάμεσα στην εκλογή του Χαταμί την άνοιξη και την ορκωμοσία του στα τέλη Αυγούστου πύκνωσαν τα δημοσιεύματα για μια ενδεχόμενη εξομάλυνση των σχέσεων Ουάσιγκτον –Τεχεράνης μια δυναμική που θα είχε ως σημείο εκκίνησης την φόρμουλα της διπλής ταυτόχρονης συγγνώμης:

  • Ο «Μεγάλος Σατανάς» , δηλαδή οι ΗΠΑ κατά τον Χομεϊνί, θα ζητούσαν επισήμως συγγνώμη από το Ιράν για την ανατροπή από την CIA της κυβέρνησης Μοσαντέκ στις αρχές της δεκαετίας του 1950 λίγους μήνες μετά την εθνικοποίηση της παραγωγής πετρελαίου.
  • Το Ιράν από την μεριά του θα ζητούσε συγγνώμη για την κατάληψη της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Τεχεράνη από τα τέλη Οκτωβρίου του 1979 μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου του 1981

Σε σχέση συγκοινωνούντων δοχείων το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις Ισραήλ-Παλαιστινίων δεν επέτρεψε την εκκίνηση μιας δυναμικής προσέγγισης ΗΠΑ-Ιράν.

Η συνέχεια είναι γνωστή, με τον Μπους υιό να επιχειρεί με αφετηρία την εισβολή στο Ιράκ μια συνολική επαναχάραξη του χάρτη της Μ. Ανατολής ως προαπαιτούμενο για μια συνολική διευθέτηση της αραβοϊσραηλινής σύγκρουσης αλλά και για μια εξομάλυνση των σχέσεων με την Τεχεράνη.

Στην αρχή της θητείας του το 2009 ο Ομπάμα επένδυσε στο «μετριοπαθές» πολιτικό  σουνιτικό Ισλάμ τύπου Μουσουλμανικής Αδελφότητας , Χαμάς, αλλά κυρίως του ΑΚΡ του Ερντογάν, όπως προκύπτει από τις δύο βαρυσήμαντες ομιλίες του Προέδρου των ΗΠΑ την Άνοιξη του 2009 στην Κωνσταντινούπολη και στο Κάιρο.

Στην συνέχεια οι ΗΠΑ ανακάλυψαν ότι δεν υπάρχουν όρια  και διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στις διαφορετικές πολιτικές εκφάνσεις του σουνιτικού πολιτικού Ισλάμ με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον ένα χρόνο διακυβέρνησης της Αιγύπτου από την Μουσουλμανική Αδελφότητα και τον Μόρσι το 2012-13.

Έτσι, στις αρχές του 2013 άρχισαν στο Ομάν οι μυστικές διαπραγματεύσεις  ΗΠΑ-Ιράν όχι μόνον για τον διεθνή έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης αλλά για μια συνολική προσέγγιση των δύο χωρών στη βάση ενός κοινού παρονομαστή ζωτικών συμφερόντων στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.

Μετά την ανατροπή που έφερε ο Τραμπ με την ακύρωση της προσέγγισης ΗΠΑ-Ιράν υπό την επιρροή του φιλο-ισραηλινού και του σαουδαραβικού λόμπι των ΗΠΑ η κυβέρνηση Μπάιντεν ξαναβρήκε το χαμένο νήμα εκεί που το είχε αφήσει ο Ομπάμα.

Πριν καλά καλά καθίσει στο Οβάλ Γραφείο ο Μπάιντεν ειδοποίησε την Σαουδική Αραβία ότι δεν την στηρίζει πλέον στον πόλεμο δι’ αντιπροσώπων που διεξάγει με το Ιράν στην Υεμένη.

Ότι ίσχυε το 2013-15 ισχύει κατά μείζονα λόγο και σήμερα, δηλαδή οι περιφερειακές φιλοδοξίες του Ιράν όχι μόνον δεν συγκρούονται με τις επιδιώξεις της Ουάσιγκτον στην ίδια περιοχή αλλά μπορούν να χαρακτηρισθούν ως συμπληρωματικές, με κύρια σημεία αναφοράς την κοινή επιθυμία των δύο πλευρών πρώτον για σταθεροποίηση του Ιράκ ,της Συρίας και του Λιβάνου και, δεύτερο, για συντριβή του σουνιτικού τζιχαντισμού από το Αφγανιστάν μέχρι το Ιράκ και την Συρία.

Το Ισραήλ προσπαθεί να φρενάρει την παραπάνω δυναμική αλλά σε καμία περίπτωση δεν θέλει -ούτε μπορεί- να συγκρουσθεί μετωπικά με τις ΗΠΑ του Μπάιντεν όπως είχε κάνει ο Νετανιάχου στην περίοδο 2013-16.

Αντίθετα, η Σαουδική Αραβία, τα Εμιράτα αλλά και η Αίγυπτος και η Ιορδανία έχουν δεχθεί την νέα πραγματικότητα με το Ριάντ και το Αμπού Ντάμπι να διαπραγματεύονται ήδη την εξομάλυνση των σχέσεων τους με την Τεχεράνη και να κινούνται σε μια δυναμική προσέγγισης του Ασσαντ στη Δαμασκό.

Με άλλα λόγια, τα αραβικά κράτη της Μέσης Ανατολής έχουν προεξοφλήσει την αίσια έκβασης των συνομιλιών της Βιέννης για τον διεθνή έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, μια εξέλιξη που αποκλείει πλήρως την Τουρκία από τους περιφερειακούς συσχετισμούς και προκαλεί στρατηγική αμηχανία στο Ισραήλ καθώς κάθε καθυστέρηση στην διευθέτηση του παλαιστινιακού θα είναι σε βάρος του Τελ Αβίβ.

Η επάνοδος των ΗΠΑ στην συμφωνία του 2015 θα είναι το πρώτο βήμα προς μια Νέα Μέση Ανατολή , όχι αυτήν που ονειρεύθηκαν οι σχεδιαστές των νέων χαρτών της περιοχής στην οκταετία Μπους υιού αλλά μια περιοχή απαλλαγμένη από δύο ιστορικές συγκρούσεις την αντιπαράθεση Σιιτικού και Σουνιτικού Ισλάμ αλλά και την Αραβοϊσραηλινή σύγκρουση.

Με άλλα λόγια στο πιο θερμό από εντάσεις και συγκρούσεις σημείο του πλανήτη είναι πλέον πολύ πιθανόν ότι θα διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις οικονομικής απογείωσης και κοινής ευημερίας.