Kreport > Uncategorized > Γαλλικές Προεδρικές Εκλογές 2022 (Ι) – Ένα απρόσμενο πολιτικό θρίλερ με ευρωπαϊκό ενδιαφέρον

Γαλλικές Προεδρικές Εκλογές 2022 (Ι) – Ένα απρόσμενο πολιτικό θρίλερ με ευρωπαϊκό ενδιαφέρον

Του Γιώργου Σεφερτζή

Με την εξέλιξη της πανδημίας να ξαναθέτει το διεθνές περιβάλλον υπό καθεστώς πλήρους αβεβαιότητας και τον συνδυασμό της κρίσης των ενεργειακών πόρων με την κρίση των εφοδιαστικών αλυσίδων να επαναφέρει το φάσμα ενός νέου κύματος παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης, η μοναδική βεβαιότητα που φαινόταν να ισχύει στον ευρωπαϊκό τουλάχιστον ορίζοντα, ήταν ότι, μετά το πέρας των γερμανικών εκλογών και των διαβουλεύσεων για τον σχηματισμό της νέας γερμανικής κυβέρνησης, η μεταμερκελική εποχή θα ξεκινούσε με πολύ καλύτερους οιωνούς.

Ο νέος Γερμανός Καγκελάριος είχε δείξει ότι ήταν διατεθειμένος να ξαναβάλει την ατμομηχανή της ευρωπαϊκής οικονομίας σε μια άλλη λειτουργία , να ξαναβγάλει την Ευρωπαϊκή Ένωση από την δεκαπενταετή ακινησία και την δημοσιονομική ορθοδοξία και να απελευθερώσει αναπτυξιακές δυνάμεις από τα δεσμά των οικονομικών δογμάτων που είχαν εκ των πραγμάτων είχαν  ξεπεραστεί άμα τη εμφανίσει  του θανατηφόρου κορονοϊού. 

Η συμμετοχή, εξάλλου, των «Πρασίνων» στην τρίχρωμη κυβέρνηση Σολτς γεννούσε επιπροσθέτως την ελπίδα ότι οι σχέσεις Βορρά-Νότου θα έβρισκαν πολύ γρήγορα ένα καλύτερο σημείο ισορροπίας και η γερμανική εξωτερική πολιτική θα εγκατέλειπε τα άλλα μυωπικά δόγματα που εμπόδιζαν την γερμανική διπλωματία να δρα με πιο συνεπή προς τις οικουμενικές δημοκρατικές αρχές τρόπο. Άλλωστε η νέα υπουργός Εξωτερικών Αναλένα Μπέρμποκ δεν έχε κρύψει ούτε τις επιφυλάξεις της έναντι της Τουρκίας ούτε τις υποψίες της για τον ρόλο που έπαιζε η Ρωσία ούτε τις ανησυχίες της για τις ηγεμονικές βλέψεις της Κίνας.

Επιπλέον, η δυναμική επιστροφή του Μάριο Ντράγκι στο ευρωπαϊκό προσκήνιο προμήνυε ενδιαφέρουσες ανατροπές και παραγωγικές αναπροσαρμογές του σκληρού ευρωπαϊκού πυρήνα στη νέα μετα-πανδημική πραγματικότητα. Πολλώ δε μάλλον που με την επιστροφή του ο Ντράγκι αναθέρμανε τις προσδοκίες τόσο για την επανατοποθέτηση του γαλλογερμανικού άξονα πάνω σε μια λιγότερο ετεροβαρή βάση όσο και για τη δημιουργία ενός νέου και πολλά υποσχόμενου γαλλοϊταλικού ηγετικού διδύμου.

Ήταν, άλλωστε, γνωστό ότι από την πρώτη Ιανουαρίου 2022 η Γαλλία θα αναλάμβανε την Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα είχε έτσι την ευκαιρία να προωθήσει μια νέα ατζέντα τόσο για την μετάβαση σε ένα διαφορετικό, παραγωγικότερο και συμβατότερο με την κλιματική αλλαγή οικονομικό μοντέλο όσο και για την αύξηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας εντός του αχαρτογράφητου ακόμα πολυπολικού κόσμου.

Στην πρόσφατη πανηγυρική εκδήλωση, που ο Πρόεδρος Μακρόν οργάνωσε στο Μέγαρο των Ηλυσίων παρουσιάζοντας τους στόχους της γαλλικής προεδρίας, δεν άφησε καμμιά αμφιβολία ότι οι φιλοδοξίες του ήταν υψηλές και ότι δεν θα άφηνε να χαθεί η ευκαιρία που θα είχε να δρομολογήσει προσφορότερες για την ολοκλήρωση του ευρωπαϊκού εγχειρήματος εξελίξεις.

Έμενε μόνον να φανεί κατά πόσο τις φιλοδοξίες του Γάλλου Προέδρου θα συμμεριζόταν πράγματι και ο Πρόεδρος του ιταλικού υπουργικού συμβουλίου στέργοντας στον αποτελεσματικότερο μεταξύ τους συντονισμό για την βελτίωσης των επιδόσεων του ευρωπαϊκού συστήματος διακυβέρνησης.

Πλην όμως η άσκηση της γαλλικής προεδρίας συμπίπτει χρονικά με την περίοδο κατά την οποία στην Γαλλία θα κορυφώνεται ο εσωτερικός πολιτικός ανταγωνισμός ενόψει των προγραμματισμένων για τον προσεχή Απρίλιο γαλλικών προεδρικών εκλογών. Πράγμα που μοιραία καθιστά την γαλλική προεδρία μέρος του γαλλικού εκλογικού παίγνιου, προσδίδοντας ταυτόχρονα στο διακύβευμά του ευρύτερο ευρωπαϊκό, και ασφαλώς όχι μόνον, ενδιαφέρον. Πολύ περισσότερο που οι γαλλικές πολιτικές εξελίξεις πάντα επηρέαζαν τις ευρωπαϊκές και που οι προκείμενες μπορεί να τις επηρεάσουν δραματικότερα δεδομένης της σημασίας που θα έχει η έκβαση της αναμέτρησης των Γάλλων ευρωπαϊστών με τους Γάλλους ευρωσκεπτικιστές σε μια φάση πολλαπλασιασμού των μεταναστευτικών ροών, των κοινωνικών ανισοτήτων, των ταυτοτικών κρίσεων, των γεωστρατηγικών ανταγωνισμών και των ενδοευρωπαϊκών αντιθέσεων που θέτουν και πάλι εν αμφιβόλω τη στατικότητα, τη βιωσιμότητα και τη συνεκτικότητα του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Το πρόβλημα ίσως να ήταν μικρότερο, αν οι συσχετισμοί των εκατέρωθεν δυνάμεων εντός της Γαλλίας παρέμεναν ως είχαν μέχρι τις αρχές του περασμένου καλοκαιριού. Μέχρι τότε, δηλαδή, που όλοι περίμεναν ότι θα έβλεπαν το 2022, σε επανάληψη, το έργο που παίχτηκε στις εκλογές του 2017.  Με έναν Μακρόν να αποτελεί το απόλυτο φαβορί και μια δημοσκοπικά καθηλωμένη στα ανελαστικά όρια της εκλογικής επιρροής της γαλλικής ακροδεξιάς Μαρίν Λε Πεν να αδυνατεί να ξεφύγει από την μοίρα του αουτσάιντερ. 

Σήμερα, όμως, τα πράγματα έχουν πάρει μίαν άλλη τροπή και τα δεδομένα αλλάζουν με έναν απρόσμενα παράδοξο τρόπο. Ο εκλογικός ανταγωνισμός προσλαμβάνει χαρακτηριστικά πολιτικού θρίλερ και τίποτα πλέον δεν διασφαλίζει ότι ο  Μακρόν θα παραμείνει μέχρι τέλους το ακλόνητο φαβορί των γαλλικών προεδρικών εκλογών. Με ό,τι η μη αποκλειόμενη πλέον αλλαγή ενοίκου του Προεδρικού Μεγάρου των Ηλυσίων μπορεί να συνεπάγεται για το μέλλον της ηγεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην νέα μεταμερκελική και μεταπανδημική εποχή.

Το βέβαιο πάντως είναι ότι η πολιτική τράπουλα στην Γαλλία ανακατεύεται όλο και περισσότερο.  Η δημοσκοπική διερεύνηση των προθέσεων ψήφου του εκλογικού σώματος καθίσταται εξόχως προβληματική. Ο αριθμός των υποψηφίων Προέδρων ενδέχεται και να αυξομειωθεί. Αλλά ούτως ή άλλως ο καθένας τους θα επιβιβάζεται σε ένα διαφορετικό ασανσέρ που θα ανεβοκατεβαίνει ασταμάτητα.

Υπ’ αυτές τις συνθήκες η εκλογική εξίσωση θα γίνεται όλο και πιο σύνθετη μέχρι τουλάχιστον να ξεκαθαρίσει η σύνθεση του δίδυμου των μονομάχων που θα διεκδικήσουν τη νίκη στον δεύτερο γύρο των εκλογών Κυριακή 24 Απριλίου του 2022.

Όσο αυτή η σύνθεση παραμένει άγνωστη, η έκβαση του εκλογικού ανταγωνισμού θα συνιστά δυσεπίλυτο γρίφο και οποιαδήποτε πρόβλεψη περί αυτήν θα είναι παρακινδυνευμένη. Πολύ περισσότερο που στο διάστημα των τελευταίων μόλις οκτώ μηνών νέα φαινόμενα γεννιούνται συνεχώς παράγοντας ισάριθμες εκπλήξεις.

Στις εκλογές του 2017 είχαμε το φαινόμενο Μακρόν. Ήταν το λαμπερό αστέρι, που εμφανίστηκε σχεδόν από το πουθενά. Σάρωσε το γαλλικό πολιτικό σύστημα σε μηδενικό χρόνο. Και τελικά έσπασε και την παράδοση που είχαν δημιουργήσει οι επαγγελματίες πολιτικοί και οι μεγάλες πολιτικές οικογένειες της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας. Κέρδισε πανηγυρικά τις εκλογές και μαζί με αυτές τον τίτλο του νεότερου προέδρου στην ιστορία της. Έφτασε στην κορυφή της γαλλικής πολιτειακής πυραμίδας  με ελάχιστη πολιτική προϋπηρεσία. Και με ένα υβριδικό κόμμα της τελευταίας στιγμής,  που έφτιαξε καθ’ οδόν προς τις κάλπες και εκ των ενόντων. Ωσάν να μην είχε κάποιον ιδιαίτερο ρόλο να διαδραματίσει στην διαμόρφωση του τελικού εκλογικού αποτελέσματος.

Σήμερα το άστρο του Μακρόν έχει θολώσει. Δεν είναι, ως εκ τούτου, καθόλου σίγουρο ότι το φως που, είναι αλήθεια,  εξακολουθεί να ακτινοβολεί, θα είναι αρκετό για να επαναλάβει το 2022 τους άθλους του 2017.

Νέα αστέρια – σημεία των καιρών και των επιφαινομένων τους έχουν αίφνης εμφανιστεί ενόψει των εκλογών του 2022 και αρχίζουν να μεσουρανούν απειλώντας την κυριαρχία του Εμμανουέλ Μακρόν. Όχι μόνο στον μεσαίο χώρο, τον οποίο μέχρι τώρα μονοπωλεί. Αλλά και στο σύνολο του του κομματικού συστήματος επί του οποίου μέχρι τώρα επικυριαρχούσε.

Στις βουλευτικές εκλογές του 2017 ήταν το κομματικό σύστημα που είδε τους εκπροσώπους του να εκτοπίζονται από τα έδρανα της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης και να αντικαθίστανται από τους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών. Σε αυτήν ο Μακρόν είχε απευθυνθεί. Σε αυτήν είχε επενδύσει. Από αυτήν αναδείχτηκαν οι συνδυασμοί του μακρονικού κόμματος. Από αυτήν προέρχεται και το μεγαλύτερο μέρος του νέου πολιτικού προσωπικού της χώρας. Αυτή ήταν που τον ακολούθησε συνεπαρμένη από την επαγγελία του για τη «Μεγάλη Δημοκρατική Επανάσταση» κατόπιν της οποίας το κράτος θα επανιδρυόταν και τα πάντα θα άλλαζαν.

Σήμερα η παλιά γαλλική πολιτική τάξη βρίσκεται σε αποδρομή. Οι παραδοσιακές πολιτικές οικογένειες αποσυντίθενται. Ταυτόχρονα, όμως, ανασυντίθενται ανακτώντας μια δυναμική που έμοιαζε οριστικά χαμένη. Η γαλλική κοινωνία στρίβει όλο και δεξιότερα με μια μάλλον εντυπωσιακή ταχύτητα. Ίσως μάλιστα να είναι αυτή που εξηγεί γιατί η άκρα δεξιά, που έλπιζε αυτή την φορά να κάνει τη διαφορά, παραδόξως διασπάται ανακαλύπτοντας στο πρόσωπο του γνωστού αρθρογράφου, δοκιμιογράφου, τηλεαστέρα και συγγραφέα ευπώλητων βιβλίων Ερίκ Ζεμούρ έναν νέο ανταγωνιστικό της Λε Πεν ηγέτη. Και γιατί η κεντροδεξιά, που επί πέντε χρόνια είχε μείνει ακέφαλη, παραδόξως νεκρανασταίνεται κάνοντας την έκπληξη με την Βαλερί Πεκρές να δείχνει ότι διαθέτει, εκτός από το ελκυστικό για κρίσιμες μάζες του εκλογικού σώματος άρωμα γυναίκας, και την μαεστρία να ενοποιεί και να συσπειρώνει δυνάμεις που μέχρι χτες έδιναν την εικόνα παραδομένων στην γοητεία του Μακρόν. Σήμερα είναι αυτές από τις οποίες για πρώτη φορά ο Μακρόν κινδυνεύει να εκπέσει του θρόνου του πολιτικού Διός στον οποίο είχε εγκατασταθεί γεμίζοντας το μεγάλο κενό που άφησε πίσω της η μεσοβασιλεία του Ολάντ.

Μόνον η εγκαταλελειμμένη από την άλλοτε πιστή της εργατική τάξη,  βυζαντινολογούσα, πολυδιασπόμενη, κατακερματιζόμενη, απαξιούμενη και περιθωριοποιούμενη, σοσιαλιστική, παλαιοκομμουνιστική ή νεοκομμουνιστική Αριστερά παραμένει ακίνδυνη για τον Μακρόν. Χωρίς όμως και πάλι αυτό να σημαίνει ότι τα πράγματα γίνονται απλούστερα για τον ίδιο.  Αντιθέτως, ίσως να περιπλακούν ακόμα περισσότερο.  Ιδιαίτερα στην καθόλου απίθανη περίπτωση που ο μεγαλύτερος όγκος των αριστερών ψηφοφόρων επιλέξει να απέχει στον δεύτερο γύρο ή αν, από γινάτι προς τον Μακρόν στον οποίο προσάπτουν ότι υπήρξε ο «Πρόεδρος των πλουσίων», πάρουν και αυτοί οι ψηφοφόροι την άγουσα προς το δεξιό άκρο του ιδεολογικού φάσματος.

Δύο μόνο τινά αποκλείονται: Το ένα είναι να καταφέρει η πολύχρωμη Αριστερά να ενοποιηθεί, όπως φαίνεται να το πετυχαίνει η φιλελεύθερη κεντροδεξιά. Το άλλο είναι να επαναλάβουν οι Γάλλοι «Πράσινοι» το εκλογικό προηγούμενο των Γερμανών ομολόγων τους κάνοντας την έκπληξη στον χώρο της Αριστεράς. Προς το παρόν, όμως, όλες οι εκπλήξεις γίνονται από την Δεξιά και είναι πολλαπλές.