Kreport > Uncategorized > Nord Stream 2

Nord Stream 2

Ανάλυση του KReport

Γιατί θέλει η Ρωσία τον Nord Stream 2; 

Το Κρεμλίνο περιόρισε τους τελευταίους μήνες την παροχή φυσικού αερίου προς την Ευρώπη προκαλώντας σημαντική μείωση των αποθεμάτων ασφαλείας. Πυροδότησε την άνοδο των τιμών με προφανή στόχο να εκβιάσει άδεια λειτουργίας του αγωγού Nord Stream 2 (που συνδέει απευθείας τη Ρωσία με τη Γερμανία, μέσω Βαλτικής Θάλασσας) ώστε να καταργήσει τη ροή μέσω Ουκρανίας. Ο στόχος ήταν διπλός: αφενός να στερήσει από την Ουκρανία τα έσοδα και τα διπλωματικά οφέλη από τη διέλευση του αερίου και αφετέρου να εξασφαλίσει το ίδιο μεγαλύτερη επιρροή απέναντι στην Ευρώπη, εφόσον θα έχει τον πλήρη έλεγχο της ενεργειακής της επάρκειας. Το οικονομικό όφελος, αν και διόλου αμελητέο για τη Gazprom, μάλλον δεν ήταν από τα βασικά κριτήρια του Πούτιν.

Θέλει η Γερμανία τον Nord Stream 2; 

Τον Νοέμβριο του 2011 και τον Οκτώβριο του 2012 εγκαινιάστηκαν οι δύο γραμμές του αγωγού Nord Stream 1, που συνδέουν το ρωσικό λιμάνι του Βίμποργκ, κοντά στα σύνορα με τη Φινλανδία, με τη γερμανική (χανσεατική) πόλη/λιμάνι Γκράιφσβαλντ, στη Βαλτική Θάλασσα, κοντά στα σύνορα με την Πολωνία. Το έργο ήταν επιλογή του πρώην καγκελαρίου Σρέντερ, ο οποίος, λίγες μέρες πριν τη λήξη της θητείας του, υπέγραψε εγγυήσεις (που δεν ενεργοποιήθηκαν ποτέ) του γερμανικού δημοσίου για δάνεια 1 δισ. ευρώ, της Gazprom. Τα εγκαίνια της πρώτης γραμμής του Nord Stream 1 έκαναν η καγκελάριος Μέρκελ, ο τότε πρόεδρος της Ρωσίας Μεντβέντεφ, ο τότε Γάλλος πρωθυπουργός Φρανσουά Φιγιόν και ο τότε και τώρα πρωθυπουργός της Ολλανδίας, Μαρκ Ρούτε.

Το 2017 υπεγράφη το πρωτόκολλο χρηματοδότησης του Nord Stream 2, κατά 50% από την Gazprom που θα είχε και το 100% του αγωγού και κατά 50% από την ακόλουθη κοινοπραξία: ENGIE (γαλλική πολυεθνική ενέργειας), OMV (αυστριακή πετροχημικών-αερίου), Royal Dutch Shell (η γνωστή αγγλο-ολλανδική πετρελαϊκή), Uniper (γερμανική παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου) και Wintershall (100% θυγατρική της γερμανικής BASF). 

Δεδομένου ότι το 2017 η κρίση Ρωσίας – Ουκρανίας ήταν ήδη σε προχωρημένο στάδιο (η προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία έγινε τον Φεβρουάριο του 2014), το όλο έργο πρέπει να είχε την πολιτική και οικονομική έγκριση της καγκελαρίου Μέρκελ. Ενδεχομένως να επηρέασε και το γεγονός ότι ο Γκέρχαρντ Σρέντερ ήταν και παραμένει μέλος του ΔΣ του Nord Stream. Η Γερμανία ήθελε και -μάλλον- θέλει ακόμη τους αγωγούς Nord Stream. Είναι μια τυπική περίπτωση του δόγματος business before politics, στο πλαίσιο του οποίου η Γερμανία καλλιεργεί “ειδικές σχέσεις” με χώρες όπως η Ρωσία και η Κίνα, ανεξαρτήτως των πολιτικών διαφωνιών που ανακύπτουν. 

Γιατί δεν θέλουν οι ΗΠΑ τον Nord Stream 2; 

Η επίσημη εξήγηση είναι ότι το δεύτερο ζεύγος γραμμών Ρωσίας-Γερμανίας κάνει την Ευρώπη υπερβολικά εξαρτημένη από τη Ρωσία για την κάλυψη των ενεργειακών της αναγκών. Σε δεύτερο επίπεδο βρίσκεται η επιδίωξη της Ουάσιγκτον να περιορίσει όσο το δυνατόν περισσότερο τον διεθνή ρόλο της Ρωσίας ώστε να μη αναπτύξει σοβαρές φιλοδοξίες παγκόσμιας δύναμης, τουλάχιστον όχι τόσο ισχυρής όσο ήταν η Σοβιετική Ένωση. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η στήριξη της Ουκρανίας από τις ΗΠΑ απέναντι στη Ρωσία, όπως έγινε και με την περίπτωση της Γεωργίας το 2008 και τον σύντομο πόλεμο με τη Ρωσία, λίγο αφού ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Τζόρτζ Μπους ο νεότερος ζήτησε (σύνοδος ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι) να δοθεί πρόσκληση σε Γεωργία και Ουκρανία να γίνουν μέλη της συμμαχίας. Τότε Γερμανία και Γαλλία είχαν απορρίψει την πρόταση λέγοντας ότι θα αποτελούσε “περιττή προσβολή” προς τη Ρωσία. Το γεγονός ότι η Κίνα από το 2008 μέχρι τώρα απέκτησε πολλαπλάσιο ειδικό βάρος στις παγκόσμιες ισορροπίες, ενδεχομένως εξηγεί και τη συμβιβαστική στάση του προέδρου Μπάιντεν απέναντι στις απαιτήσεις Πούτιν για εγγυήσεις ότι το ΝΑΤΟ δεν θα προσπαθήσει να πλησιάσει περισσότερο τα ρωσικά σύνορα. Ο αγωγός είναι για τον Λευκό Οίκο ένα διαπραγματευτικό όπλο, απέναντι σε μια Ρωσία που τον χρησιμοποιεί ως εργαλείο εκβιασμού.

Θα λειτουργήσει τελικά ο Nord Stream 2;

Η Gazprom και η (ελβετική θυγατρική της) Nord Stream AG χρειάζονται περίπου δύο μήνες ακόμη ώστε να ολοκληρώσουν τις νομικές διαδικασίες που θα καλύπτουν τις γερμανικές προδιαγραφές για την εξέταση της αίτησης πιστοποίησης του αγωγού. Οι ευρωπαϊκοί κανόνες για τον ανταγωνισμό στην αγορά ενέργειας επιτρέπουν μεγάλη ευελιξία στα κράτη μέλη, ως προς τον διαχωρισμό προμηθευτή ενέργειας, ιδιοκτήτη/διαχειριστή δικτύου και τελικού παρόχου. Με τη δημιουργία μιας γερμανικής θυγατρικής εταιρείας στην οποία να μεταβιβάσει μέρος των σχετικών περιουσιακών της στοιχείων, η Gazprom (μέσω της Nord Stream AG) καλύπτει τυπικά τις προϋποθέσεις. Στη συνέχεια η ανεξάρτητη γερμανική Ομοσπονδιακή Αρχή Δικτύων έχει δύο μήνες για να εξετάσει την αίτηση και η όποια απόφαση πρέπει να αξιολογηθεί στη συνέχεια από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ακόμη και αν υποτεθεί ότι η γερμανική αρχή αποφασίζει αμέσως θετικά, η διαδικασία θα βρίσκεται στα χέρια της Κομισιόν την άνοιξη, όταν και η ζήτηση για φυσικό αέριο θα έχει περιοριστεί σημαντικά. 

Καθοριστικές στην όλη υπόθεση είναι οι συνομιλίες και διαπραγματεύσεις για την κρίση Ρωσίας- Ουκρανίας που όλα δείχνουν ότι θα γίνουν μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας, Γερμανίας, Γαλλίας και ΗΠΑ. Αν αυτές προοδεύσουν αρκετά, δεν αποκλείεται να δοθεί με προϋποθέσεις η άδεια λειτουργίας του αγωγού. Σε αντίθετη περίπτωση μάλλον θα πρέπει να αναμένεται παράταση της εκκρεμότητας με ό,τι αυτό θα συνεπάγεται για τις τιμές της ενέργειας στην Ευρώπη.