Kreport > articles > Γιορτές με πανδημία: Τα καλά και τα κακά νέα

Γιορτές με πανδημία: Τα καλά και τα κακά νέα

Του  Γιάννη Τούντα (*)

Ας αρχίσουμε από τα καλά νέα λόγω και των επερχόμενων  Χριστουγέννων. Το επιδημικό κύμα στη χώρα μας έχει αρχίσει να κάμπτεται. Οι διασωληνωμένοι ασθενείς και οι θάνατοι θα αρχίσουν να μειώνονται τις επόμενες λίγες μέρες. Ο ημερήσιος αριθμός εμβολιασμών έχει επιτέλους αυξηθεί, λόγω της  ανησυχίας για τη μετάλλαξη «Ο» αλλά και λόγω των πρόσφατων μέτρων της κυβέρνησης. Τα νέα μέτρα είναι σωστά και επιβεβλημένα, αν και ήρθαν με αρκετή καθυστέρηση. Η θεραπεία με μονοκλωνικά   αντισώματα ξεκίνησε να δίνεται και σε δημόσια νοσοκομεία της περιφέρειας. Νέα, πιο αποτελεσματικά φάρμακα θα διατεθούν σύντομα, ενώ νέα εμβόλια μπορούν να παραχθούν σε 3-4 μήνες εφόσον χρειαστεί. Ίσως τα δυο   πιο σημαντικά καλά νέα είναι πάντως πως η μετάλλαξη «Ο» φαίνεται να προκαλεί πιο ήπια συμπτώματα και πως μάλλον τα υφιστάμενα εμβόλια είναι αποτελεσματικά αλλά δεν ξέρουμε ακόμα σε ποιόν βαθμό. Σε λίγες μέρες θα ξέρουμε περισσότερα.

Τώρα τα κακά νέα. Δεν θα περάσουμε ξέγνοιαστες γιορτές. Η μετάλλαξη «Δ» θα παραμείνει ισχυρή και επικίνδυνη τουλάχιστον για όλη τη διάρκεια του χειμώνα. Η αυξημένη κοινωνική κινητικότητα στις γιορτές και οι χαμηλές θερμοκρασίες των χειμερινών μηνών μπορεί να προκαλέσουν νέα έξαρση της επιδημίας. Ο κίνδυνος είναι πολύ μεγάλος για τους ανεμβολίαστους  και αρκετά μεγάλος για όσους δεν έχουν κάνει την τρίτη δόση. Ωστόσο, ακόμα και για όσους την έχουν κάνει, η προστασία από  νόσηση είναι της τάξεως του 70-75%. Για την καταπολέμηση της πανδημίας δεν αρκεί ο πλήρης εμβολιασμός του 70% του γενικού πληθυσμού, όπως είχε εκτιμηθεί, αλλά θα απαιτηθεί να εμβολιαστεί  τουλάχιστον το 80-85% του γενικού πληθυσμού. Η Ελλάδα παραμένει ακόμα ουραγός στους εμβολιασμούς ανάμεσα στις δυτικοευρωπαϊκές χώρες, κυρίως στις μεγάλες ηλικίες που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να νοσήσουν βαριά.

Η μετάλλαξη «Ο» μπορεί να είναι λιγότερο παθογόνος αλλά είναι πιο μεταδοτική, προκαλεί πιο συχνά επαναλοιμώξεις και πιθανόν, εάν εξαπλωθεί, να προκαλέσει νέο επιδημικό κύμα. Μεταλλάξεις θα συνεχίσουν να εμφανίζονται, άλλοτε λιγότερο και άλλοτε περισσότερο επικίνδυνες, μέχρι να καταπολεμηθεί η πανδημία σε όλον τον πλανήτη, γεγονός που μάλλον θα αργήσει με τόσους ανεμβολίαστους στις φτωχές χώρες. Ή, αν είμαστε τυχεροί, μέχρι να προκύψει κάποια μετάλλαξη αυτοκαταστροφική για τον κορωνοϊό, κάτι που έχει συμβεί με άλλους ιούς κατά το παρελθόν. Το πιο πιθανό σενάριο εκτιμώ πάντως πως είναι η μετατροπή της επιδημίας σε ενδημία εντός του 2022, με σποραδικά κρούσματα, εποχικές ή/και τοπικές εξάρσεις και ετήσιους εμβολιασμούς. Με άλλα λόγια, μια νέα μορφή γρίπης, ίσως με λίγο πιο βαριά νόσηση.

Τέλος, κακό νέο αποτελεί η διαφαινόμενη αυξημένη θνητότητα (θάνατοι ανά νοσηλευόμενους) στις ΜΕΘ ορισμένων περιφερειακών νοσοκομείων, όχι επειδή δεν επαρκούν οι κλίνες ΜΕΘ, τις οποίες η κυβέρνηση φρόντισε εγκαίρως να τις έχει διπλασιάσει, αλλά επειδή δεν υπάρχει εξειδικευμένο προσωπικό να τις στελεχώσει επαρκώς. Το πρόβλημα αυτό δεν μπορεί να λυθεί προς το παρόν, γιατί η κατάλληλη κατάρτιση απαιτεί χρόνο, αλλά και γιατί οι νέοι γιατροί προτιμούν να ξενιτευτούν παρά να δουλέψουν στο ΕΣΥ με μισθούς και με εργασιακές σχέσεις σοβιετικού τύπου. Σε κάθε περίπτωση, το ζήτημα αυτό δεν προσφέρεται για φτηνή (αξιωματική) αντιπολίτευση, γιατί οι ευθύνες είναι διαχρονικές. Άλλωστε  το τελευταίο που χρειαζόμαστε σήμερα είναι να κλονιστεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στο δημόσιο νοσοκομειακό σύστημα.

Και μια που το ΕΣΥ παραμένει, ακόμα και επί ΝΔ, προσκολλημένο στα σοβιετικά πρότυπα, στο γνωστό ερώτημα του Λένιν «Τι να κάνουμε ;» δεν έχουμε παρά να απαντήσουμε με επιπλέον μέτρα, και κυρίως με την επέκταση του υποχρεωτικού εμβολιασμού, περιλαμβανομένης και της τρίτης δόσης.

Καλές γιορτές λοιπόν με μάσκες, αποστάσεις, ολιγομελείς εορταστικές συναθροίσεις, συχνά τεστ … υπομονή και κουράγιο.

(*) Ο Γιάννης Τούντας είναι ομότιμος Καθηγητής Ιατρικής, ΕΚΠΑ, Διευθυντής του Ινστιτούτου Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής (ΙΚΠΙ)