Kreport > Uncategorized > L’opium des élites: Comment on a défait la France sans faire l’ Europe, του Aquilino Morelle, εκδόσεις Grasset, Paris 2021

L’opium des élites: Comment on a défait la France sans faire l’ Europe, του Aquilino Morelle, εκδόσεις Grasset, Paris 2021

Γράφει ο Αντώνης Παπαγιαννίδης

 Το βιβλίο αυτό είναι γραμμένο με βάση την γαλλική εμπειρία – πώς δηλαδή η χώρα αυτή, που έχουμε την τάση στην Ελλάδα να την παρακολουθούμε, αν μη να την ακολουθούμε (Κωνσταντίνος Καραμανλής τον Στρατηγό Ντε Γκωλ και ύστερα τον Ζισκάρ π.χ. με τις αυξημένες συνταγματικές εξουσίες του Προέδρου, Ανδρέας Παπανδρέου τον Φρανσουά Μιττεράν/Le changement ici et maintenant – εδώ και τώρα Αλλαγή, Αλέξης Τσίπρας στο σωσίβιο Φρανσουά Ολάντ στην φάση Grexit, Κυριάκος Μητσοτάκης με Μακρόν, ελληνογαλλική συμφωνία κοκ.) στρεφόμενη σε έναν ευρωπαϊσμό με τεχνοκρατική αυτονομιμοποίηση είδε το πολιτικό της σύστημα να θρυμματίζεται, να χάνει τον δρόμο του. Χωρίς ωστόσο να δημιουργεί την υπεσχημένη Ευρώπη. Αντ’ αυτού, σύμφωνα με τον Ζαν-Πιερ Σεβενεμάν «βοήθησε να πραγματοποιηθεί γλυκά η νεοφιλελεύθερη στροφή», όπως την περιγράφει ο Morelle.

Αυτός είναι ο πυρήνας του βιβλίου του Aquilino Morelle, γιού Ισπανών μεταναστών που έγινε γιατρός, γνωστός για μελέτη των μεταγγίσεων αίματος στις φυλακές που δημιούργησε μεγάλο πολιτικό σκάνδαλο, σύμβουλος του πρωθυπουργού Λωράν Φαμπιούς (1995-2002) και τέλος του Προέδρου Φρανσουά Ολάντ (2012-2014), μαζί άλλωστε με τον ίδιο Εμμανουέλ Μακρόν, και ομολογημένος οπαδός του «ΟΧΙ» στο Γαλλικό δημοψήφισμα για το Ευρωσύνταγμα. Και όμως: η Γαλλική βάση του επιχειρήματος – που καταλήγει στην εξήγηση του «φαινομένου Μακρόν» των Προεδρικών εκλογών του 2017 ως αποτέλεσμα μεν του θρυμματισμού του πολιτικού συστήματος, αλλά και ως επικράτηση μιας πολιτικής βασισμένης στις ελίτ –  έχει ενδιαφέρον που ξεπερνά τα σύνορα της Γαλλίας/την Γαλλική περίπτωση.

Αν ο Μιττεράν του 1968, ο οποίος διερωτήθηκε «θα χρειαστεί η Αριστερά να επιλέξει την Ευρώπη εις βάρος του σοσιαλισμού, ή τον σοσιαλισμό εις βάρος της Ευρώπης;»  τελικώς έκανε την δική του ιστορική προσαρμογή και βρέθηκε προπομπός μεγάλων ευρωεξελίξεων με οσμή φεντεραλιστική – άλλωστε «άνθρωπος του Μιττεράν» ήταν και ο Ζακ Ντελόρ – η ανάλυση που κάνει ο Morelle παραπέμπει στην έννοια του «Όπιου των διανοουμένων» του Ραιημόν Αρόν (που γι αυτόν ήταν ο Μαρξισμός, την δεκαετία του ΄50 ή του ΄60) , προκειμένου να εγκαλέσει με τρόπο ανάλογο το «Όπιο των ελίτ» (ρόλο που θεωρεί ότι έχει μετά την δεκαετία του ΄80 ο ευρωπαϊσμός με τεχνοκρατική ρίζα). Δηλαδή σε έναν λαϊκισμό «χαμογελαστό, νεανικό, αισιόδοξο και Ευρωπαϊστικό». Για τον συγγραφέα του «Οπίου των ελίτ», αν το Ευρωπαϊκό οικοδόμημα δεν αναβαπτισθεί άμεσα στην συνειδητή αποδοχή των λαών, θα οδηγήσει «σε μια Ευρωπαϊκή υποκριτική αυτοκρατορία» που θα αποδυναμώσει νομοτελειακά τα έθνη. Ενώ αντιθέτως, θάπρεπε να προχωρήσει «μια γνήσια Ένωση, ρεαλιστική, καρποφόρα, δημοκρατική και διαρκής μεταξύ των λαών της Ευρώπης».

Με τα μάτια στραμμένα στις Προεδρικές του 2022, όπου ο Εμμανουέλ Μακρόν είναι βέβαιο ότι θα προσέλθει με ένα όραμα «Κοινωνικής Ευρώπης» αλλά και «στρατηγικής αυτονομίας», με έμφαση στην εμβάθυνση της Ευρώπης αλλά και με την διατήρηση των σημερινών μηχανισμών της – απέναντί του θα έχει ούτως ή άλλως τον ωμό αντι-ευρωπαϊσμό/την ευρω-φοβικότητα της Μαρί Λεπέν και, ήδη, του ακροδεξιότερου Ερίκ Ζεμούρ – ο συνειδητά στοιχισμένος στα αριστερά Morelle αφυπνίζει, ή πάντως προσπαθεί να αφυπνίσει Γκωλλικές μνήμες. Μιας «Ευρώπης των λαών» που σέβεται την κυριαρχία των λαών.

Αυτή η απόπειρα «μιας νέας βουτιάς στους ανθρώπους» (πάλι Γκωλλική κληρονομία…) που επιχειρείται με βάση την Γαλλία του 2022, μάλλον ηχεί αιρετικά στην Ελλάδα η οποία, εν μέρει, έμαθε να τρομάζει από την Ευρώπη των Μνημονίων, τώρα όμως πάλι αντιμετωπίζει την Ευρώπη με μεσσιανική λογική. Ενδεχομένως όμως και να βοηθήσει στο ξεκαθάρισμα κάποιων θεμελιακών εννοιών και συνακόλουθων επιλογών που δεν θα μπορέσουμε να παρακάμπτουμε πάντα (και) στην Ελλάδα.