Kreport > Uncategorized > Apocalypse Never: Why Environmental Alarmism Hurts Us All, του Michael Shellenberger, HarperCollins 2020

Apocalypse Never: Why Environmental Alarmism Hurts Us All, του Michael Shellenberger, HarperCollins 2020

Γράφει ο Αντώνης Παπαγιαννίδης

Σχεδόν ταυτόχρονα με την λήξη των εργασιών της COP26 και την δημοσιοποίηση της Συμφωνίας της Γλασκόβης για το Κλίμα – με όσες αποτιμήσεις του τύπου «μεγάλο βήμα προς τα μπρος» ή «σημαντικό, αλλ’ όχι επαρκές βήμα» (για το οποίο βέβαια ο Βρετανός προεδρεύων της COP26 ζήτησε… συγγνώμη) έφερε στην επιφάνεια –  έγινε γνωστό ότι η ΕΕ σπεύδει να αναθεωρήσει την διαβόητη «Taxonomy» της. Η οποία είχε κατηγοριοποιήσει ποιες μορφές ενέργειας είναι αποδεκτές (χρηματοδοτήσιμες, άρα… εφικτές) και ποιες όχι. Και να οδηγήσει – υπό Γαλλική πίεση, βέβαια, τώρα που η Γερμανία βρέθηκε σε εσωστρέφεια και χωρίς κυβέρνηση – στην παλινόρθωση της πυρηνικής ενέργειας. αλλά και στην επαναφορά της χρήσης φυσικού αερίου, πάντως ως μεταβατικής-με-διάρκεια λύσης – εδώ η Γερμανία, με τον Ρωσικό Nord Stream 2 βρήκε φωνή…

Με αυτή την εικόνα ως φόντο, καλό θα ήταν ο ενδιαφερόμενος αναγνώστης να ξαναπιάσει ένα βιβλίο αμφισβήτησης του περιβαλλοντικού κινήματος, εκείνου δηλαδή που έπεισε τις σχεδόν 200 χώρες να προσπαθήσουν στην Γλασκόβη να προχωρήσουν σε δεσμεύσεις αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης, ενώ θα τις ξαναφέρει σε έναν χρόνο από τώρα στο Σαρμ Ελ-Σεϊχ της Αιγύπτου σε μια (ελπίζεται) ακόμη πιο δεσμευτική προσπάθεια. Πρόκειται για το Apocalypse Never του M. Shellenberger που, αναφερόμενο στην «περιβαλλοντική κινδυνολογία», θεωρεί ότι επισωρεύει γενικά βάρος στις οικονομίες. Το βιβλίο αυτό επιχείρησε να συνεχίσει την μακρά, ήδη, παράδοση αμφισβήτησης της κλιματικής κρίσης ως αφηγήματος τύπου «Αποκάλυψης» (που ξεκίνησε με τον Skeptical Environmentalist του Bjorn Lomborg πριν δυο δεκαετίες): Αυτή η κίνηση βρήκε την πολιτική της έκφραση στην εποχή Τραμπ, η οποία υποτίθεται ότι έχει πλέον υποχωρήσει. ωστόσο και οι πρόσφατες αντιστάσεις στην COP26 δείχνουν ότι ακόμη καλά κρατεί.

Η επικαιρότητα του Apocalypse Never, που βασική του θέση είναι ότι τα περιβαλλοντικά προβλήματα θα ξεπεραστούν μόνο μέσα από τις διαδικασίες οικονομικής ανάπτυξης, οι οποίες «απλώς» χρειάζεται να προσαρμοσθούν, προκύπτει ακριβώς από την συζήτηση για τα πυρηνικά όπως αυτή ξανανοίγει στα πλαίσια της Taxonomy της ΕΕ. Για τον Shellenberger, «μόνο η πυρηνική ενέργεια – και όχι η ηλιακή ή η αιολική – μπορεί να δώσει την υψηλή εκείνη ενέργεια που είναι αναγκαία για τις απαιτήσεις του ανθρώπινου πολιτισμού, ενώ ταυτόχρονα θα περιορίζει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της ανθρωπότητας». Παρά την Φουκουσίμα και το Τσέρνομπιλ, θεωρεί την πυρηνική ενέργεια – και τα απόβλητά της – αρκετά ασφαλή, ώστε να διεκδικεί κεντρικό ρόλο.

Την ίδια στιγμή, οι αναπτυξιακές ανισότητες και η ενεργειακή φτώχεια οδηγούν σε εκτεταμένες περιβαλλοντικές ζημιές σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, από ανθρώπους που παλεύουν στα όρια της επιβίωσης. Όσο κι αν η ευαισθητοποίηση που έχουν φέρει στην παγκόσμια κοινή γνώμη τα ακραία καιρικά φαινόμενα δείχνει ότι πλέον μεταβάλλεται η τάση, γεγονός είναι ότι στην Γλασκόβη οι αναπτυσσόμενες χώρες – και μάλιστα η Ινδία, που πέτυχε/επέβαλε βραδύτερη πορεία στην απόσυρση του άνθρακα, είναι αναπτυσσόμενη, είναι ρυπαντική, αλλά είναι και πελώρια!… – διεκδίκησαν ενεργειακή δικαιοσύνη και επισιτιστική ασφάλεια. Φρενάροντας την συζήτηση  για πιο φιλόδοξους στόχους τουλάχιστον ενόσω οι ανεπτυγμένες οικονομίες, που έχουν πίσω τους δυο αιώνες Βιομηχανικής Επανάστασης, δεν προτίθενται να στηρίξουν χρηματοδοτικά την ενεργειακή μετάβαση, μαζί και με το γεγονός ότι η ΕΕ ξαναβλέπει τα πυρηνικά, έδειξαν ότι η επιχειρηματολογία Shellenberger παραμένει διαβρωτική.

Το Apocalypse Never δεν αρνείται την σημασία των ακραίων καιρικών φαινομένων, από Καλιφόρνια μέχρι Αυστραλία, όμως τα ανάγει σε πολυπαραγοντικά αίτια: Η πολυπλοκότητα του κλιματικού φαινομένου λειτουργεί για τον Shellenberger και τους ομολόγους του στη δημόσια συζήτηση ως στοιχείο αμφισβήτησης της άμεσης αιτιότητας των φυσικών καταστροφών που ζούμε, πλημμυρών ή πυρκαγιών. Στο δε ζήτημα των καλλιεργητικών πρακτικών – κυρίως: Της χρήσης λιπασμάτων, αλλά και των αποψιλώσεων εκτάσεων, ή πάλι της υπεράντλησης υδάτων – για την επισιτιστική επάρκεια των φτωχότερων πληθυσμών του πλανήτη, το επιχείρημά του διεκδικεί και ηθική διάσταση.

Δεν έλλειψαν, το αντίθετο μάλιστα!, οι επικρίσεις κατά της ανάλυσης και των συμπερασμάτων του M. Shellenberger. Ωστόσο, ακριβώς άμα θέλει κανείς να κατανοήσει γιατί οι αποφάσεις πολιτικής που ακολουθούν τους ενθουσιασμούς της κοινής γνώμης διαμορφώνονται πολύ-πολύ πίσω από τις εκάστοτε προσδοκίες, χρειάζεται να «αντέξει» την προσέγγισή του…