Kreport > Uncategorized > Για τη δημοσιογραφία

Για τη δημοσιογραφία

Του Τάκη Καμπύλη

Το χτεσινό ψήφισμα στο Ευρωκοινοβούλιο με 444 ψήφους υπέρ (48 κατά, 75 αποχές), έθιξε ένα από τα μείζονα προβλήματα της δημοσιογραφίας: Έναν αδυσώπητο πόλεμο στις δικαστικές αίθουσες όπου σημασία δεν έχει το δίκαιο, αλλά ποιος θ ‘ αντέξει να ολοκληρώσει τον δαιδαλώδη δικαστικό μαραθώνιο. Με λίγα λόγια, νικητής θα είναι αυτός που έχει  πόρους.

Η συν-εισηγήτρια του χτεσινού ψηφίσματος ήταν η Roberta Metsola από την Μάλτα. Η χώρα της στιγματίστηκε το 2019 από τη δολοφονία της δημοσιογράφου Daphne Caruana Galiza. Εκείνο που δεν έχει γίνει ευρέως γνωστό είναι ότι η δημοσιογράφος την εποχή της δολοφονίας της, έσερνε ήδη 47 αγωγές για την έρευνά της.

Όσο δίκιο κι αν έχεις, δύσκολα αντέχεις τα μεγαλύτερα δικηγορικά γραφεία απέναντί σου.

Αυτή η βιομηχανία καταχρηστικών αγωγών (SLAPP) ήταν και το αντικείμενο του ψηφίσματος που συγκέντρωσε  τόσο αξιοσημείωτα μεγάλη πλειοψηφία.

Ένα ανάλογο παράδειγμα SLAPP στα καθ’ ημάς θα μπορούσε να θεωρηθεί η υπόθεση του εκδότη της Books Journal , δημοσιογράφου Μανώλη Βασιλάκη, με αφορμή σχόλιό του, το 1999, στη ραδιοφωνική εκπομπή του αείμνηστου Νικήτα Λιοναράκη, για δύο χαρακτηρισμούς του για το «Δίκτυο 21» στην υπόθεση Οτσαλάν. Ο Βασιλάκης δέχτηκε 21 αγωγές, πανομοιότυπες, οι οποίες δεν συν-εκδικάστηκαν αλλά κόστισαν ταλαιπωρία 8 χρόνων στον δημοσιογράφο. Τελικά δικαιώθηκε πλήρως,  αφού όμως κατέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, το 2008. Ο Βασιλάκης άντεξε (ο ίδιος ξέρει το πώς).

Μπορεί όμως να αντέξει το ίδιο ο καθένας από τους χιλιάδες, σήμερα, ιδιαίτερα καταρτισμένους νέους δημοσιογράφους που αυτό-χρηματοδοτούν την έρευνά τους με δανεικά ή με συνέργειες με άλλους σαν αυτούς,  ελπίζοντας ότι με τη δημοσιοποίηση θα καταφέρουν να επιβιώσουν και να χρηματοδοτήσουν την επόμενη έρευνα;  Ή εκείνοι που εργάζονται με μπλοκάκι στα εκατοντάδες σάιτ και φέρουν σύμφωνα με τον «εκδότη» την «αποκλειστική ευθύνη»;

Η δημοσιογραφία αλλάζει, όπως όλα. Το καλό της κομμάτι, εκείνο που ερευνά επειδή βάζει το «γιατί;», βρίσκει νέους δρόμους. Στις επιχειρούμενες εδώ και μια δεκαετία συμπράξεις και τη δημιουργία μεγάλων πολυεθνικών ερευνητικών ομάδων, αν κι ακόμη με χαλαρές δομές, ή ίσως σε μια επιστροφή των «συνολικών ερμηνειών» που προωθούν ενδιαφέροντα πειραματικά  σάιτ όπως το ολλανδικό de correspondent.

Είναι ακριβώς αυτό το κομμάτι που πλήττεται από τη βιομηχανία αγωγών, τα SLAPPs . Είναι δύσκολο να συγκρουστεί μια μεγάλη πολυεθνική ή ένας ισχυρός πολιτικός με ένα εκδοτικό συγκρότημα σαν το Spiegel, αλλά είναι πολύ εύκολο να τα βάλει με το μέλος μιας πολυεθνικής δημοσιογραφικής «κολεκτίβας» π.χ. στη Σλοβακία.  Οι αδύναμοι κρίκοι είναι οι κύριοι στόχοι των SLAPPs.

Είναι, λοιπόν, παρήγορο όταν μιλάμε για το καλό κομμάτι της δημοσιογραφίας,  να βλέπουμε ότι για μία ακόμη φορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχει χώρος και βούληση.