Kreport > articles > Η ακροδεξιά ανασυντάσσεται με νέο τρόπο

Η ακροδεξιά ανασυντάσσεται με νέο τρόπο

Της Βασιλικής Γεωργιάδου (*)

Παγκοσμίως, ο χώρος του δεξιού εξτρεμισμού περιγράφεται ως φάσμα (spectrum) που περιλαμβάνει πλήθος οργανώσεων, ομάδων και θυλάκων, με διαφορετική επιχειρησιακή ισχύ, αλλά και με μέγεθος πολιτικής επιρροής που ποικίλει. Κοινός ιδεολογικός παρονομαστής των διαφορετικών ψηφίδων αυτού του φάσματος είναι ο «δυτικός σοβινισμός», η αρχή της «υπεροχής της λευκής φυλής», ο αυταρχισμός και αντικοινοβουλευτισμός, η συνομωσιολογία, η αποδοχή έως και αποθέωση της βίας ως μέσου πολιτικής δράσης.

Στην Ελλάδα, για την οποία κυριαρχούσε επί αρκετές δεκαετίες μετά το 1974 η παραπλανητική αντίληψη ότι η χώρα είναι «προφυλαγμένη» από οποιασδήποτε εκδοχής ακροδεξιά κινητοποίηση που θα ήταν κάτι περισσότερο από μια απλή «πυγολαμπίδα», ο βίαιος δεξιός εξτρεμισμός είχε δομημένα χαρακτηριστικά όταν εμφανίστηκε στην κοινωνική και την πολιτική αρένα. Αναφέρομαι στην περίπτωση της Χρυσής Αυγής που κάνοντας μια διαδρομή από τη δεκαετία του 1980 μέχρι εκείνη του 2010 επιβλήθηκε καθολική στην περιοχή της εξτρεμιστικής δεξιάς.

Μετά τη δίκη και τη δικαστική καταδίκη της Χρυσής Αυγής, ωστόσο, τα πράγματα αλλάζουν. Με τον Αρχηγό-Οδηγητή να βρίσκεται στη φυλακή και το συντονιστικό κέντρο της οργάνωσης να απουσιάζει, ο χώρος του δεξιού εξτρεμισμού προσέλαβε χαρακτηριστικά ενός μωσαϊκού, ψηφίδες του οποίου έχουν αναλάβει δράση στη Σταυρούπολη Θεσσαλονίκης.

Γιατί στη Σταυρούπολη, γιατί τώρα και από ποιους είναι τα ερωτήματα που απασχολούν τις τελευταίες ημέρες κατά τις οποίες συντελέστηκε -και είναι ακόμα σε εξέλιξη- αυτό το πληθωρικό ξέσπασμα της βίας. Παλιοί και νέοι πυρήνες εξτρεμισμού δείχνουν να συναντήθηκαν στα δυτικά προάστια της Θεσσαλονίκης, εκεί όπου υπάρχει οικονομική υστέρηση αλλά και δυσκολίες κοινωνικής ενσωμάτωσης. Ο νεανικός προπάντων πληθυσμός των δυτικών προαστίων της συμπρωτεύουσας, σημαντική μερίδα του οποίου διαθέτει υπόβαθρο μετανάστευσης, ριζοσπαστικοποιείται αμεσότερα από ό,τι αυτό συμβαίνει σε άλλες ηλικιακές και κοινωνικές κατηγορίες.

Αυτό που συμβαίνει τώρα στη Σταυρούπολη εκκολάπτεται μέσα σε εθνικιστικά «στέκια» και «κοινωνικούς πολυχώρους» που ενισχύουν το φρόνημα και δημιουργούν μοτίβα συμπεριφοράς σε κομμάτια μιας ριζοσπαστικοποιημένης εθνικιστικής νεολαίας. Μέσα στην πανδημία η ακροδεξιά ανασυντάχθηκε, όχι όμως ως δομημένη οργάνωση αλλά ως φάσμα, στο οποίο συνυπάρχουν διαφορετικοί θύλακες, μιλίτσιες, συλλογικότητες και ατομικότητες. Η κινητοποίηση στη Σταυρούπολη δείχνει ότι το ρεζερβουάρ της βίας διαθέτει ισχυρή δυναμική και ότι οι υποκινητές του έχουν τον τρόπο να το καναλιζάρουν.

 

(*) Η Βασιλική Γεωργιάδου είναι καθηγήτρια, Πάντειο